კონტექსტი

2025 წლის მარტში დოკუმენტირებული ინციდენტები აჩვენებს, რომ სამოქალაქო აქტივისტების მიმართ ზეწოლის პრაქტიკა კვლავ სისტემურ ხასიათს ინარჩუნებს და სხვადასხვა ფორმით ვლინდება. საანგარიშო პერიოდში დაფიქსირებული ინციდენტები ასახავს ადმინისტრაციულ დაკავებებს, ფიზიკური ძალადობის ფაქტებს, ფინანსური სანქციების აქტიურ გამოყენებას, ასევე სისხლისსამართლებრივი მექანიზმების გამოყენებას, მათ შორის – აქტივისტებთან დაკავშირებული ორგანიზაციების ფინანსური საქმიანობის შეზღუდვას.

დოკუმენტირებული შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავშირდება მოქალაქეების საპროტესტო აქციებში მონაწილეობას და საჯარო პოზიციის გამოხატვას. განსაკუთრებით თვალშისაცემია ფინანსური სანქციების მასშტაბი და ინტენსივობა – ჯარიმები ხშირ შემთხვევაში უკავშირდება გზის გადაკეტვის ბრალდებას და რიგ შემთხვევებში დაყრდნობილია სადავო ან არასაკმარის მტკიცებულებებზე. ამასთან, დაფიქსირებულია შემთხვევები, როდესაც სამართალდამცავი ორგანოების ქმედებები და სასამართლო გადაწყვეტილებები არ ითვალისწინებს დაცვის მხარის მიერ წარმოდგენილ გარემოებებს.

საანგარიშო პერიოდში განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს აქტივისტებისა და საპროტესტო მოძრაობის მხარდამჭერი საქველმოქმედო ფონდების ანგარიშების დაყადაღება, რაც მიუთითებს, რომ ზეწოლის პრაქტიკა ვრცელდება არა მხოლოდ ინდივიდუალურ აქტივისტებზე, არამედ იმ ორგანიზაციებზეც, რომლებიც უფლებადარღვეული მოქალაქეების მხარდაჭერას უზრუნველყოფენ. აღნიშნული ტენდენციები, ერთობლიობაში, მნიშვნელოვნად ზღუდავს სამოქალაქო აქტივობის სივრცეს და უხეშად არღვევს გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებას. 

ინციდენტები

2025 წლის 3 მარტს, მუსიკოსსა და სამოქალაქო აქტივისტს, დავით (ტორნადო) გაბუნიას ქუჩაში ფიზიკურად გაუსწორდნენ და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს. სოციალურ ქსელში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, გაბუნიას თავს მომღერალ სოფო ბედიას ქმარი, მიშა მესხი, დაესხა. ეს ინფორმაცია მიშა მესხმა, ერთ-ერთი ფეისბუქმომხმარებლის მიერ გავრცელებული პოსტის ქვეშ, კომენტარის სახით დაადასტურა.

2025 წლის 5 მარტს, „კრაბ კოფის“ დაფუძნებლებსა და სამოქალაქო აქტივისტებს – ბარბარე როკიტასა და ქრისტინე პირველს, ახალგაზრდა მამაკაცმა გვიან ღამით, საცხოვრებელ სახლთან, ჯერ სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა, ხოლო შემდეგ ფიზიკურად გაუსწორდა. ინციდენტის შედეგად, ბარბარემ ცხვირის მოტეხილობა მიიღო და მას ქირურგიული ოპერაცია დასჭირდა. “კრაბ კოფის” დამფუძნებელი გოგონები 2024 წლის 28 ნოემბრის აქციიდან მოყოლებული, პროევროპული აქციის მონაწილეებს უსასყიდლოდ უზიარებდნენ ყავას და ჩაის. სამოქალაქო აქტივისტები დარწმუნებულები არიან, რომ თავდასხმის მოტივი, სწორედ პროევროპულ აქციებში მათი აქტიური ჩართულობა გახდა.  

2025 წლის 7 მარტს, შს სამინისტროს საპატრულო პოლიციამ, „ძლიერი საქართველოს“ წევრები: ბექა ბერიძიშვილი, ჯუბა ლოლაძე და ოთო ფარულავა დააკავა. მათთან ერთად იმყოფებოდა პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი ირაკლი კუპრაძეც. ვიდეომასალიდან, რომელიც დაკავების მომენტს ასახავს, ირკვევა, რომ რუსთაველის გამზირზე, საპროტესტო აქციიდან “ძლიერი საქართველოს” წევრები სახლში ბრუნდებოდნენ, როდესაც ისინი საპატრულო პოლიციამ გააჩერა. ირაკლი კუპრაძემ საპატრულო პოლიციას სთხოვა განემარტათ შეჩერების მიზეზი, რა დროსაც, ის ძალის გამოყენებით პოლიციის მანქანაში ჩასვეს და დააკავეს. 

2025 წლის 11 მარტს,  ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე მარიანა ფომაევამ 5-5 ათასი ლარით, პროევროპული აქციების 18 მონაწილე დააჯარიმა. აქტივისტებს შსს ზებრა-გადასასვლელზე “ინტენსიური მოძრაობით ხელოვნურად ბარიერის შექმნას” ადმინისტრაციული კოდექსის 174-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძვლით ედავებოდა. დაჯარიმებულებს შორის არიან: დიანა ბოლქვაძე, თამარ სურმანიძე, ბადრი კოჩალიძე, არჩილ ბერიძე, ნათია ლეთოდიანი, დავით რობაქიძე, მანუჩარ ხოზრევანიძე, ქეთი პაქსაძე, მარიამ საგინაძე, ნუგზარ თაფლაძე, თათია აბულაძე, ლინდა ცინცაძე, არჩილ შოთაძე, გიორგი ჩხაიძე, ელიზბარ ჩხიკვაძე, გოჩა სურგულაძე და ანა ვაჩეიშვილი.

2025 წლის 12 მარტს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ალექსანდრე გოგუაძემ პროევროპული აქციების მონაწილეები: მსახიობი მალხაზ ირემაძე, მარიამ გოგოლიშვილი, მარი ცეცხლაძე და ნიკო მირცხულავა ადმინისტრაციული კოდექსის 174-ე მუხლის მეოთხე ნაწილით გათვალისწინებული ქმედებისთვის 5-5 ათასი ლარით დააჯარიმა. აქტივისტებს 31 იანვრის ღამეს, ბათუმში ზებრა-გადასასვლელზე ინტენსიური მოძრაობით ხელოვნურად ბარიერის შექმნას ედავებოდნენ. 

2025 წლის 12 მარტს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ჯუმბერ ბეჟანიძემ „ზებრაზე მოძრაობის საქმეზე“ სამოქალაქო აქტივისტი გუბაზ ლამპარაძე 5000 ლარით დააჯარიმა. აქტივისტს შს სამინისტრო ადმინისტრაციული კოდექსის 174-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძვლით, ზებრა გადასასვლელზე “ინტენსიური მოძრაობით ხელოვნურად ბარიერის შექმნას ედავებოდა”. 

2025 წლის 17 მარტს, საქართველოს პროკურატურის მოთხოვნით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ 17 მარტს დააყადაღა იმ საქველმოქმედო ფონდების ფინანსური ანგარიშები, რომლებიც პროევროპული აქციების მონაწილეობისას უკანონოდ დაჯარიმებულ მოქალაქეებს ჯარიმების გადახდაში ეხმარებოდნენ და ასევე ფინანსურ დახმარებას უწევდნენ ე.წ „სინდისის პატიმრებსა“ და მათ ოჯახებს. 

დაყადაღებულ ორგანიზაციათა სიაში მოხვდნენ:

• საქველმოქმედო ფონდი „ნანუკას ფონდი“; 
• საქველმოქმედო ფონდი „ფროსფერითი“; 
• საქველმოქმედო ფონდი „ფონდი ერთმანეთისთვის 24/7“;
• არასამთავრობო ორგანიზაცია „თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლი“ 
• არასამთავრობო ორგანიზაცია „სირცხვილია“ 

პროკურატურის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ ფონდები დაყადაღდა იმ გამოძიების ფარგლებში, რომელიც „ქართული ოცნების“ სატელიტი “საზოგადოებრივი მოძრაობის” ერთიანი ნეიტრალური საქართველოს მიმართვის საფუძველზე დაიწყო. ფონდების დაყადაღების უფლება მოსამართლე მზია გარშაულიშვილმა გასცა. ის თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მოსამართლედ 2024 წლის დეკემბერში დაინიშნა. 

2025 წლის 18 მარტს, თბილისის საქალაქო სასამართლომ ბათუმის აქციების მედროშის, თემურ ქათამაძის მოთხოვნა, მისთვის მიენიჭებინათ ლტოლვილის სტატუსი და ასევე ჰუმანიტარული ან დამატებითი დაცვის სტატუსი, 18 მარტს გამართულ სხდომაზე არ დააკმაყოფილა.

2025 წლის 19 მარტს, სინდისის პატიმრის, ზვიად ცეცხლაძის ოჯახი მეცხრედ დააჯარიმეს. ცეცხლაძის დედამ, ნარგიზი დავითაძემ “TV პირველის” ეთერში განაცხადა, რომ შსს გზის სავალი ნაწილის “ხელოვნურად გადაკეტვას” (ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 174-ე პრიმა მუხლი) ედავება. ნარგიზ დავითაძის თქმით, არაერთხელ ყოფილა შემთხვევა, როცა რუსთაველის გამზირზე საერთოდ არ ყოფილან, თუმცა შსს-ს თანამშრომლებს ფინანსური სანქცია მათთვის მაინც დაუკისრებიათ. 

2025 წლის 19 მარტს, სინდისის პატიმრის, თორნიკე გოშაძის, დედა მარიზი კობახიძე მოსამართლე მანუჩარ ცაცუამ 5 ათასი ლარით დააჯარიმა. შსს მას  23 იანვარს რუსთაველის გამზირზე გზის ხელოვნურად გადაკეტვას ედავებოდა (ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 174-ე პრიმა მუხლი). თუმცა, აღსანიშნავია, რომ რუსთაველის გამზირი ამ დღეს ხალხის რაოდენობის გამო ბუნებრივად გადაიკეტა.  

2025 წლის 19 მარტს, 5 ათასი ლარით დააჯარიმა მოსამართლე კობა ჩაგუნავამ გიდი ალექსანდრე გიორგაძე. შსს აქციების აქტიურ მონაწილეს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 174-ე პრიმა მუხლის საფუძველზე, 3 იანვარს გზის გადაკეტვას ედავება, თუმცა სხდომაზე ამის დამადასტურებელი ვერც ერთი მტკიცებულება შსს-მ ვერ წარადგინა. 

2025 წლის 19 მარტს, მოსამართლე კობა ჩაგუნავამ მსახიობი სანდრო სამხარაძე ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად ცნო და სიტყვიერი გაფრთხილება მისცა. შსს მას 2024 წლის 25  ნოემბერს აქციაზე უკანონო ნივთის ტარებას ედავებოდა. 

2025 წლის 21 მარტს, რუსთაველის გამზირზე საპროტესტო აქციის მიმდინარეობისას, პოლიციამ სამი აქტივისტი – თაკო გვილია, თათია აფრიამაშვილი და ლუკა გოგია დააკავა.  პარლამენტთან პოლიციამ აქტივისტების დაკავება მას შემდეგ დაიწყო, რაც ძლიერ წვიმაში მყოფი ახალგაზრდებისთვის მოქალაქეებმა პლასტიკის სკამები მიიტანეს, თუმცა შსს-ს წარმომადგენლებმა სტუდენტებს სკამები წაართვეს. თაკო გვილია “პირველებთან” ამბობს, რომ თავდაპირველად, პოლიციასთან სკამების სკამების საკითხს განიხილავდა, რა დროსაც მოულოდნელად ხელი სტაცეს და თათია აფრიამაშვილთან ერთად, დაკავების მანქანაში იძულებით ჩასვეს. აღსანიშნავია, რომ ლუკა გოგია, რომელიც ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტია, მას შემდეგ დააკავეს, რაც გოგონების დაკავების შემდეგ პოლიციას ტაში დაუკრა. თათია აფრიამაშვილი და თაკო გვილია მოგვიანებით, ხელწერილის საფუძველზე გაათავისუფლეს. რაც შეეხება ლუკა გოგიას, მან წინასწარი დაკავების იზოლატორი 22 მარტს დატოვა.

2025 წლის 21 მარტს, კოალიცია “ცვლილებისთვის” წევრი, ცოტნე კობერიძე სასამართლომ 2 000 ლარით დააჯარიმა. პარტია “გირჩი – მეტი თავისუფლება“ წერს, რომ „ქართული ოცნება“ ცოტნე კობერიძეს სხვის დაკავებაში ხელის შეშლას და პოლიციელის მიმართ შეურაცხყოფას ედავებოდა.