კონტექსტი

2025 წლის აპრილში დოკუმენტირებული ინციდენტები აჩვენებს, რომ სამოქალაქო აქტივისტების მიმართ ზეწოლის პრაქტიკა კვლავ სისტემურ ხასიათს ინარჩუნებს და სხვადასხვა ფორმით ვლინდება. საანგარიშო პერიოდში დაფიქსირებული ინციდენტები უკავშირდება ადმინისტრაციულ დაკავებებს, ფიზიკურ ძალადობას, საგამოძიებო მოქმედებებს, შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას, ასევე პროფესიულ საქმიანობასთან დაკავშირებულ სავარაუდო დისკრიმინაციულ გადაწყვეტილებებს.

შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ დაკავშირებულია საპროტესტო აქტივობასთან და პროევროპული პოზიციის საჯარო გამოხატვასთან. ამასთან, რიგ შემთხვევებში იკვეთება სამართალდამცავი ორგანოების მხრიდან არაპროპორციული ჩარევის ნიშნები, მათ შორის დაკავებების, ძალის გამოყენებისა და საპროტესტო შეკრებების დაშლის პროცესში.

საანგარიშო პერიოდში განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს აქტივისტებისა და ფონდებისა და უფლებადამცველი ორგანიზაციების წარმომადგენლების საცხოვრებელ სახლებში ჩატარებული საგამოძიებო მოქმედებები, აგრეთვე საჯარო სექტორში დასაქმებულ პირთა გათავისუფლების შემთხვევები, რომლებიც თავად დაზარალებულების შეფასებით, მათ სამოქალაქო აქტივობას უკავშირდება. 

ინციდენტები:

2025 წლის 1-ლ აპრილს, პროევროპული აქციების აქტიური მონაწილე, ლუკა კინწურაშვილი პოლიციამ გვიან ღამით, ადმინისტრაციული წესით დააკავა. „სოციალური სამართლიანობის ცენტრის“ დირექტორის, თამთა მიქელაძის ინფორმაციით, აქტივისტი 20:00 საათზე, ვაჟა-ფშაველას გამზირზე გააჩერეს და ტელეფონში „ტელეგრამის“ დათვალიერება მოსთხოვეს, რაზეც კინწურაშვილმა უარი განაცხადა. ამის შემდეგ, პოლიციამ კინწურაშვილს ტელეფონი წაართვა და დააკავა.

2025 წლის 8 აპრილს, გვიან ღამით, რუსთაველის გამზირზე არსებულ საპროტესტო აქციაზე პოლიციამ სამი აქტივისტი – ვატო სამხარაძე, რეზი დუმბაძე და თაზო კვესელავა, ადმინისტრაციული წესით დააკავა. შსს მათ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევათა კოდექსის 166-173 მუხლებს ედავება, რაც წვრილმან ხულიგნობასა და პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობას გულისხმობს. ადვოკატ გიორგი ტაბატაძის თქმით, დაკავებულ აქტივისტს ვატო სამხარაძეს ტუჩი ჰქონდა გახეთქილი და ასევე აღენიშნებოდა სიწითლეები სახეზე. ადვოკატის თქმით, აქტივისტმა ფიზიკური დაზიანებები პოლიციის მხრიდან დაკავების დროს მიიღო. რაც შეეხება მეორე დაკავებულს, რეზი დუმბაძეს, მას პოლიციელი დაემუქრა და სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა. 

2025 წლის 9 აპრილს, ადგილობრივი აქტივისტების გადმოცემით, ზუგდიდში, 9 აპრილის მემორიალთან შეკრებილ მოქალაქეებს პოლიციამ პროტესტის გამოხატვის შესაძლებლობა არ მისცა და აქცია ძალის გამოყენებით დაშალა. „დროას აქტივისტი“ მარიამ სიჭინავა წერს, რომ აქციის დაშლისას ერთი მოქალაქე დაშავდა და მისი ჰოსპიტალში გადაყვანა გახდა საჭირო. ირკვევა, რომ მას შემდეგ, რაც აქტივისტები ტერიტორიიდან გაიყვანეს, 9 აპრილის მემორიალთან ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლები მივიდნენ.  

2025 წლის 12 აპრილს, ბათუმელი აქტივისტის, ციალა ქათამიძის განცხადებით, ის თავდაცვის სამინისტრომ ეროვნული გვარდიის რეზერვისტის თანამდებობიდან გაათავისუფლა., რომელსაც აქტივისტი 2022 წლიდან იკავებდა. თავდაცვის ძალების ეროვნული გვარდიის თავდაცვის ბატალიონის ყოფილი რეზერვისტის თქმით, გათავისუფლების მიზეზი პოლიტიკურია და ის ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებს უკავშირდება. 

2025 წლის 14 აპრილს, აქტივისტი ლექსო სამხარაძემ სოციალურ ქსელში დაწერა, რომ თავისუფლების მოედანზე მასსა და მის მეგობარს უცნობი პირები თავს დაესხნენ და ფიზიკურად გაუსწორდნენ. აქტივისტის ცნობით, თავდამსხმელებმა მას კეფისა და ნათხემის ადგილას წვეტიანი ნივთი ჩაარტყეს, რის შედეგადაც თავის არეში არაერთი დაზიანება მიიღო. რაც შეეხება ლევან ყანჩაველს, როგორც სამხარაძე წერს, უცნობმა პირებმა მას თავის ქალა გაუბზარეს, რის გამოც ყანჩაველს ოპერაციის ჩატარება დასჭირდა. „ტვ პირველისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში, ლევან ყანჩაველმა აღნიშნა, რომ განხორციელებული ჯგუფური თავდასხმა სავარაუდიდ მის პროევროპულ აქციებში მონაწილეობას უკავშირდება. 

2025 წლის 14 აპრილს, “საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო” გაავრცელა განცხადება, რომ “ქართულმა ოცნებამ” ქვეყანაში არსებული საპროტესტო ტალღის დათრგუნვის მიზნით, ათობით საჯარო სტრუქტურიდან, 700-მდე თანამშრომელი გაათავისუფლა”. 

TI წერს, რომ რეორგანიზაციის, ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის ან სხვა ფორმალური მიზეზებით, გაათავისუფლეს ის თანამშრომლები, რომლებმაც ხელი მოაწერეს საპროტესტო განცხადებებს ევროინტეგრაციის შეჩერების თაობაზე, ან ღიად გამოხატეს თავიანთი კრიტიკული პოზიცია ხელისუფლების პოლიტიკის მიმართ.

„საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველო“ მიიჩნევს, რომ “ქართულმა ოცნებამ” 2024 წლის დეკემბრიდან დღემდე,  “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონში ოთხჯერ შეტანილი ცვლილებებით, მნიშვნელოვნად გააუარესა საჯარო მოხელეთა სამართლებრივი დაცვა და, ფაქტობრივად, გააუქმა საჯარო სამსახურის რეფორმა. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ საჯარო სამსახურის რეფორმა წლების განმავლობაში საერთაშორისო ორგანიზაციების მხარდაჭერით ხორციელდებოდა და ის ქვეყნის ევროპულ სტრუქტურებში ინტეგრაციის ერთ-ერთი აუცილებელი წინაპირობა იყო.

2025 წლის 16 აპრილს, „გირჩი – მეტი თავისუფლების“ წევრი, პოლიტიკური აქტივისტი გელა ხასაია თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლემ 12 დღიანი ადმინისტრაციული პატიმრობა შეუფარდა. გელა ხასაიას 31 მარტს პოლიციელებისთვის წინააღმდეგობის გაწევას ედავებოდნენ, თუმცა, “TV პირველის“ ინფორმაციით, გავრცელებულ უწყვეტ კადრში ჩანს, რომ აქტივისტი პოლიციას თავისი ნებით, წინააღმდეგობის გაწევის გარეშე მიჰყვება. 

2025 წლის 21 აპრილს, რუსთაველის გამზირზე, სადაც პროევროპული აქციის მონაწილეები აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულს ერთად ხვდებოდნენ, პოლიციამ ორი პირი დააკავა. გავრცელებული ინფორმაციით, დაკავებულები არიან გიორგი ორთოიძე და გიორგი სამხარაძე. აქციის ერთ-ერთმა მონაწილემ ფეისბუქზე ფაქტის ამსახველი ვიდეოც გამოაქვეყნა. მისი თქმით, აქტივისტები  სამართალდამცველებმა მხოლოდ იმიტომ დააკავეს, რომ მათ აღდგომას ულოცავდნენ. 

2025 წლის 29 აპრილს, ბათუმელ მედროშეს, თემურ ქათამაძეს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ლტოლვილის სტატუსის მინიჭებაზე უარი უთხრა. თემურ ქათამაძე ითხოვდა, რომ მისთვის მიენიჭებინათ ლტოლვილისა და ასევე ჰუმანიტარული ან დამატებითი დაცვის სტატუსი. 

2025 წლის 29 აპრილს, პროკურატურის თანამშრომლებმა  „ნანუკას ფონდის“ დამფუძნებლის, ნანუკა ჟორჟოლიანის, მისი შვილის, აქტივისტ მარიამ გეგუჩაძის, აქტივისტ მარიამ ბაჯელიძის, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ადამიანის უფლებათა ცენტრის“ ხელმძღვანელის, ალეკო ცქიტიშვილისა და ფონდის, „ერთმანეთისთვის 24/7-ის“ დამფუძნებლის, გუგა ხელაძის საცხოვრებელ ბინებში ჩხრეკა ჩაატარეს.  პროკურატურის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით ირკვევა, რომ ჩხრეკა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 318-ე (საბოტაჟი) მუხლით დაწყებული გამოძიების ფარგლებში ჩატარდა. საიას მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, ადვოკატებს ჩხრეკის პროცესზე დასწრების საშუალება სრულყოფილად არ მისცემიათ და სასამართლოს განჩინებები იყო ზოგადი – მასში მითითებული არ ყოფილა ჩხრეკის დროს აღმოსაჩენი ან ამოსაღები საგნების, ნივთებისა და ობიექტების ჩამონათვალი.

გამოძიება აღნიშნულ საქმეზე ვატო შაქარიშვილის ორგანიზაციის,  „ერთიანი ნეიტრალური საქართველოს“ მიერ შეტანილი სარჩელის საფუძველზე მიმდინარეობს. 

“საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია” ფონდების წარმომადგენლების სახლებში 29 აპრილს ჩატარებულ ჩხრეკა-ამოღების ოპერაციებს განცხადებით გამოეხმაურა. ორგანიზაციის შეფასებით, დილით ჩხრეკა-ამოღების ჩატარება „ქართული ოცნების“ ტერორის კიდევ ერთი გამოხატულებაა და იგი ობიექტურად მიმდინარე გამოძიების პრეზუმფციითაც კი ვერ შეფასდება როგორც მიზანშეწონილი საგამოძიებო ღონისძიება.”