28 იანვარს, „ქართული ოცნების” უმრავლესობის სხდომის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ პარტია საგაზაფხულო სესიაზე ახალი საკანონმდებლო პაკეტის ინიცირებას გეგმავს, რომელიც მოიცავს „გრანტების შესახებ“ კანონის, სისხლის სამართლის კოდექსის, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის და „მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ“ კანონის ცვლილებებს.
ბრიფინგზე გაჟღერებული ინფორმაციის საფუძველზე შეიძლება ითქვას, რომ დაგეგმილი ცვლილებები მიზნად ისახავს უცხოურ დაფინანსებაზე სახელმწიფო კონტროლის გამკაცრებას და არსებითად ზღუდავს სამოქალაქო, პოლიტიკური, მედია და ბიზნეს სექტორების საქმიანობას.
ცვლილებები „გრანტების შესახებ“ კანონში
დაგეგმილი ცვლილებებით მკვეთრად ფართოვდება გრანტის ცნება. გრანტად ჩაითვლება პრაქტიკულად ნებისმიერი ფულადი ან ნატურალური რესურსი, რომელიც გამოიყენება ან შესაძლოა გამოყენებულ იქნას საქართველოს შიდა პოლიტიკაზე, სახელმწიფო ინსტიტუტებზე ან საზოგადოებრივ პროცესებზე გავლენის მოსახდენად, მათ შორის უცხო ქვეყნის პოლიტიკური ინტერესებიდან, მიდგომებიდან ან ურთიერთობებიდან გამომდინარე საქმიანობისთვის. ასეთი გრანტის მიღება შესაძლებელი იქნება მხოლოდ საქართველოს მთავრობის წინასწარი თანხმობით.
კანონპროექტი შემოაქვს ასევე სხვა სახელმწიფო იურიდიული პირის ცნებას, რომლის საქმიანობა „არსებითად მოიცავს საქართველოსთან დაკავშირებულ საკითხებზე აქტივობას“. ასეთ ორგანიზაციებს, მათ შორის არარეზიდენტი იურიდიული პირების ფილიალებსა და წარმომადგენლობებს, დაფინანსების მიღება მხოლოდ მთავრობის წინასწარი თანხმობით შეეძლებათ. მთავრობის თანხმობის გარეშე გრანტის მიღება გამოიწვევს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას იურიდიული პირებისთვის, ხოლო ფილიალებისა და წარმომადგენლობებისთვის ადმინისტრაციულ ჯარიმას უკანონოდ მიღებული გრანტის ორმაგი ოდენობით.
ცვლილებები ასევე ვრცელდება ტექნიკურ დახმარებაზე: ცოდნის, გამოცდილების, ექსპერტიზის, კონსულტაციის ან ტექნოლოგიების გაზიარება, მათ შორის, უსასყიდლოდ, უცხოური დაფინანსებით გრანტად ჩაითვლება და დაექვემდებარება მთავრობის თანხმობას. მათ შორის, უცხოელი ექსპერტების დაქირავებაც ამ რეგულირების ფარგლებში მოექცევა.
მასთან, ცვლილებები უკუძალით ვრცელდება უკვე მიღებულ, მაგრამ ჯერ გამოუყენებელ გრანტებზე და გრანტის მიმღებებს ავალდებულებს 1 თვის ვადაში მიმართონ მთავრობას თანხმობის მისაღებად, რის მიღებამდე გრანტის გამოყენება აკრძალულია, ხოლო მოთხოვნის შეუსრულებლობა სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს.
ცვლილებები სისხლის სამართლის კოდექსში
მნიშვნელოვნად ფართოვდება სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა. სისხლის სამართლის კოდექსს ემატება ახალი დანაშაული, რომელიც ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას „გრანტების შესახებ“ საქართველოს კანონის დარღვევისთვის, მათ შორის უცხოურ ორგანიზაციებთან ან უცხოელ პირებთან არამართლზომიერი თანამშრომლობისთვის. „გრანტების შესახებ“ კანონის წესების დარღვევა დასჯადი ხდება ჯარიმით, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით ან 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით.
ფულის გათეთრების მუხლს ემატება დამამძიმებელი გარემოება, თუ ქმედება უკავშირდება საქართველოს პოლიტიკურ საკითხებზე გავლენის მოხდენის მიზანს, მსგავსი ქმედება გამოიწვევს თავისუფლების აღკვეთას 9-დან 12 წლამდე.
სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა წესდება ასევე პოლიტიკური პარტიების ხელმძღვანელი პირებისთვის უცხოური დაფინანსების მიღების შემთხვევაში და ე.წ. გარე ლობიზმისთვის, იწვევს 6 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ან საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომას.
ცვლილებები“მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანების” შესახებ კანონში
პოლიტიკური პარტიის წევრობა 8 წლის ვადით ეკრძალება პირს, რომელიც დასაქმებულია ორგანიზაციაში, რომლის წლიური შემოსავლის 20%-ზე მეტი უცხოური წყაროდან არის მიღებული. კანონპროექტში, განმარტებულია, როგორც „უცხოური ძალა“, ისე „უცხოური ძალის ინტერესების გამტარებელი ორგანიზაცია“, მათ შორის არასამეწარმეო ორგანიზაციები და მედიასუბიექტები, რომელთა არაკომერციული შემოსავლის 20%-ზე მეტი უცხოურ წყაროებზე მოდის. შეცვლილებების შედეგად, პოლიტიკური პარტიის წევრობა ფაქტობრივად ეკრძალება სამოქალაქო სექტორსა და მედიაში დასაქმებულ პირთა მნიშვნელოვან ნაწილს.
სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს ეძლევა პოლიტიკური პარტიის წევრების ფინანსური საქმიანობის მონიტორინგის უფლება, რაც ნიშნავს, რომ პარტიის რიგითი წევრის ანგარიშებზეც კი ექნება წვდომა სახელმწიფოს. ცვლილებები გავრცელდება იმ პირებზე, ვისაც ხელისუფლება „განცხადებული პარტიულ-პოლიტიკური მიზნის მქონედ“ მიიჩნევს, მიუხედავად იმისა, არის თუ არა იგი პარტიის წევრი, რაც ნიშნავს, რომ პრაქტიკულად ნებისმიერი სამოქალაქო აქტივისტი შესაძლოა ამ რეგულაციების ქვეშ მოექცეს.
ცვლილებები ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში
დგინდება ახალი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა მეწარმე სუბიექტის მიერ ისეთი საჯარო პოლიტიკური აქტივობის განხორციელებისთვის, რომელიც არ არის დაკავშირებული მის ძირითად სამეწარმეო საქმიანობასთან. ამ სამართალდარღვევის ჩადენის შემთხვევაში სახელმწიფო აუდიტის სამსახური მეწარმე სუბიექტს დააჯარიმებს 20,000 ლარის ოდენობით, ხოლო ქმედების განმეორებით და ყოველი შემდგომი ჩადენის შემთხვევაში – 40,000 ლარის ოდენობით.
კანონპროექტში განმარტებული პოლიტიკური აქტივობა გულისხმობს, პრაქტიკულად ნებისმიერ სამოქალაქო ქმედებას ან ხელისუფლების მიმართ კრიტიკას, რაც ქმნის რისკს, რომ ნებისმიერი სამოქალაქო აქტივობა სამართლებრივ შეზღუდვებს დაექვემდებაროს.
საბოლოოდ, გრანტის ცნების უკიდურესი და ბუნდოვანი გაფართოება, მთავრობის წინასწარი თანხმობის სავალდებულო მოთხოვნა, სისხლისსამართლებრივი და ადმინისტრაციული სანქციების მკვეთრი გამკაცრება, ასევე რეგულაციების გავრცელება განუსაზღვრელი კრიტერიუმებით განსაზღვრულ სუბიექტებზე, ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს, რომელიც სახელმწიფოს ანიჭებს ფართო და არაკონტროლირებად დისკრეციას. აღნიშნული ცვლილებები არა მხოლოდ ზღუდავს სამოქალაქო, პოლიტიკური, მედია და ბიზნეს სექტორების საქმიანობას, არამედ არსებითად აზიანებს გამოხატვისა და გაერთიანების თავისუფლებას, პოლიტიკურ მონაწილეობას და სამოქალაქო აქტივობას, რაც მკვეთრად ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო ადამიანის უფლებათა სტანდარტებით დაცულ დემოკრატიულ პრინციპებს.
აღნიშნული კანონპროექტი წარმოადგენს “ქართული ოცნების” მხრიდან ბოლო ორი წლის განმავლობაში დაწყებული რეპრესიულ კანონმდებლობის სერიის გაგრძლებას, რომელიც ადგილობრივი და საერთაშორისო ექსპერტების შეფასებით მათ შორის მედიის თავისუფლების, სამოქალაქო საზოგადოებისა და აქტივიზმის წინააღმდეგ გადადგმული ნაბიჯებია.