2024 წლის 17 ივლისს, აზერბაიჯანული მედიაგამოცემის, Azel.tv-ის მთავარს რედაქტორს აფგან სადიქოვს ქართველმა სამართალდამცველებმა საქართველოს დატოვების უფლება არ მისცეს.
“რადიო თავისუფლებასთან” სადიქოვი ჰყვება, რომ იგი ოჯახთან ერთად თურქეთში გამგზავრებას გეგმავდა, თუმცა, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში სამართალდამცველებმა უთხრეს, რომ მის პასპორტს „რაღაც პრობლემა“ აქვს და ამიტომ „მხოლოდ ბაქოში დაბრუნება შეუძლია“.
აფგან სადიქოვი საქართველოში შვიდი თვის წინ ჩამოვიდა ცოლთან და ორ შვილთან ერთად. იგი თავს ყოფილ პოლიტპატიმრად მიიჩნევს. სადიქოვი აზერბაიჯანში ორჯერ იყო დაპატიმრებული, 2016 და 2020 წელს.
სადიქოვი ოჯახთან ერთად მესამე ქვეყანაში, ბოსნია-ჰერცოგოვინაში ცდილობდა წასვლას. იგი ამბობს, რომ საქართველოში თავს არ გრძნობს უსაფრთხოდ.
აქვე, აფგან სადიქოვი იმ ჟურნალისტების ჩამონათვალში იყო, რომელთა გათავისუფლებას 2019 წელს ორგანიზაცია “ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტი“ მოითხოვდა.
2024 წლის 26 მაისს, “მთავარი არხის” ჟურნალისტი, ვლადიმერ მენაბდე, შინაგან საქმეთა სამინისტროში, გამოკითხვაზე დაიბარეს.
როგორც გაირკვა, მიზეზი გახდა ოზურგეთში, საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნის სახალხო ღონისძიებაზე, სამხედრო ტექნიკის გამოფენისას კონტრ-სნაიპერული შაშხანით გადაღებული ფოტო, რომელიც მენაბდემ სოციალურ ქსელში გამოაქვეყნა.
მისი ინფორმაციით, აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე. ჟურნალისტს გამოკითხვაზე დაბარების უწყებაც მიუვიდა.
2024 წლის 30 აპრილსა და 1 მაისს, ე.წ “რუსული კანონის” საპროტესტო აქციის დაშლის დროს, სამართალდამცველების სამიზნე 14 ჟურნალისტი გახდა. ჟურნალისტების წინააღმდეგ, რომლებიც აქციას აშუქებდნენ, პოლიციამ წიწაკის სპრეი და ცრელმსადენი საშუალებები გამოიყენა, მეორე ნაწილს კი სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა.
,,TV პირველის” გადამღები ჯგუფი, ჟურნალისტი ნანუკა ქაჯაია და დავით ბერაძე ჩიტაძის ქუჩიდან ძალის გამოყენებით გაიყვანეს. ოპერატორს, ნიკა კოკაიას, სახეში წიწაკის სპრეი შეასხეს. გარდა ამისა, მუშაობაში ხელი შეუშალეს ამავე ტელეკომპანიის რეპორტიორებს: გიორგი შეწირულს, მარიამ მაკასარაშვილს და დიანა ჩირგაძეს ,,TV პირველის” ინფორმაციით, მარიამ მაკასარაშვილს სამედიცინო დახმარება დასჭირდა.
ონლაინ გამოცემა „პუბლიკას“ ინფორმაციით, წიწაკის სპრეი შეასხეს გამოცემის რედაქტორს ლიკა ზაკაშვილს და ჟურნალისტს ბასტი მგალობლიშვილს.
„აი ფაქტის“ ჟურნალისტი რობი ზარიძე პოლიციელებმა ჯერ კორდონში ძალის გამოყენებით შეიყვანეს, სადაც სპეცრაზმელები ფიზიკურად გაუსწორდნენ , ხოლო შემდეგ დააკავეს. როდესაც გაირკვა რომ ზარიძე ჟურნალისტი იყო და პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა, გაათავისუფლეს.
პოლიციელებმა ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს „მთავარი არხის“ ჟურნალისტს დეა მამისეიშვილს. გამოცემის ინფორმაციით, მას ყელში სწვდნენ და ასე შეეცადნენ, უკან დაეხია.
თვითმხილველთა ინფორმაციით, სპეცრაზმელებმა სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს ფოტოგრაფებს: გურამ მურადოვსა და დავით ქორიძეს, ხოლო ფოტოჟურნალისტ გიორგი ნაკაშიძეს სახეში შეასხეს წიწაკის სპრეი. ფოტოჟურნალისტი ზიანისგან კამერამ დაიცვა.
მომხდარს გამოეხმაურა საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია. ორგანიზაცია გმობს ჟურნალისტებზე განხორციელებულ ძალადობას და საგამოძიებო უწყებებს მოუწოდებს, სწრაფად და ეფექტურად გამოიძიონ მომხდარი.
2024 წლის 8 მარტს TOK TV-ის ჟურნალისტს მიშო დარბაიძეს პოლიციამ ხელი შეუშალა ადიგენში მიმდინარე შეხვედრის გაშუქებაში, რომელსაც მერიისა და საპატრიარქოს წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.
Მიშო დარბაიძის მიერ გავრცელებული ვიდეომასალა ასახავს ჟურნალისტური საქმიანობის ხელის შეშლის ფაქტს.
აღნიშნულ საკითხს მედიის ადვოკატირების კოალიცია გამოეხმაურა. კოალიციამ მოუწოდა ხელისუფლებას “სწრაფად გამოიძიოს აღნიშნული ინციდენტი და მედიის წარმომადგენლებისათვის შესაბამისი სამუშაო გარემოს შექმნა უზრუნველყოს”.
2024 წლის 14 მაისს, თბილისში, პარლამენტის შენობასთან მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე, საინფორმაციო სააგენტო „ინტერპრესნიუსის“ ფოტორეპორტიორს, გიორგი ჟამერაშვილს, პოლიციელი ფიზიკურად გაუსწორდა, გამოცემა “ინდიგოს” ჟურნალისტს საბა სორდიას კი სხვა პოლიციელმა კამერა წაართვა და მუშაობაში ხელი შეუშალა.
ამ დღეს საქართველოს პარლამენტმა მესამე მოსმენით მიიღო ე.წ “რუსული კანონი”. პარლამენტის შენობასთან მოქალაქეები კანონის მიღებას აპროტესტებდნენ, ფოტორეპორტიორი და ჟურნალისტი კი ადგილზე მიმდინარე ამბებს აშუქებდნენ.
“რადიო თავისუფლებასთან” საუბარში ფოტორეპორტიორი გიორგი ჟამერაშვილი ჰყვება, რომ ერთ-ერთმა სამართალდამცავმა მას ხელი ჰკრა, ფეხის არეში ხელკეტი დაარტყა, მანამდე კი სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა. ვიდეომასალაში, რომელიც შემთხვევის ადგილზე მყოფმა სტუდია “მონიტორის” რეპორტიორმა გადაიღო, ჩანს როგორ ურტყამს პოლიციელი ხელკეტს ფოტორეპორტიორს.
რაც შეეცხება ჟურნალისტ საბა სორდიას, გამოცემა “ნეტგაზეთთან” იგი მომხდარს ასე აღწერს: „პარლამენტის ცენტრალურ შესასვლელთან ვიდექი და ვიღებდი. ხელში მეკავა GoPro-ს მცირე ზომის კამერა. მოულოდნელად პოლიციელმა წამგლიჯა ხელიდან. უცებ დავუძახე, რომ ჟურნალისტი ვარ, ვიღებ, მაღლა ავწიე ჩაფხუტი, რომელზეც მაწერია „პრესა“, თუმცა უშედეგოდ, კამერა არ დამიბრუნეს”.
ჟურნალისტი დაუკავშირდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრესსამსახურს და აცნობა მომხდარი ინციდენტის შესახებ. ასევე, გამოიძახა პატრული, რომელმაც ის გამოჰკითხა და ოქმი შეადგინა. გარდა ამისა, მან ინფორმაცია მიაწოდა შსს-ს გენერალურ ინსპექციას. თუმცა, უწყებიდან ჟურნალისტს არავის დაკავშირებია. არც კამერა დაუბრუნებიათ გამოცემისთვის.
მომხდარს გამოეხმაურა ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია. ორგანიზაცია განცხადებაში აღნიშნავს, რომ “რუსული კანონის” საწინააღმდეგო აქციების გაშუქება ჟურნალისტებს ძალადობრივ გარემოში უწევთ.
2024 წლის 3 მაისს, გამთენიისას, რუსთაველის გამზირზე ე.წ “რუსული კანონის” წინააღმდეგ მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე პოლიციამ ონლაინ გამოცემა „ტაბულას“ რედაქტორი გიორგი ბადრიძე დააკავა. რამდენიმე საათის შემდეგ, ბადრიძე ხელწერილის საფუძველზე გაათავისუფლეს.
„ტაბულას“ მთავარი რედაქტორის ლევან სუთიძის განცხადებით, გიორგი ბადრიძემ პოლიციელებს მისი პროფესიის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია წარუდგინა. თუმცა, მიუხედავად ამისა, მას მოსთხოვეს, გადაღება შეეწყვიტა:
“რა დროსაც ძალოვანი უწყების წარმომადგენელმა ჟურნალისტზე ზეწოლა განახორციელა მის ტელეფონში შეღწევის და, სავარაუდოდ, მასალის წაშლის მიზნით, რასაც ჟურნალისტი არ დაემორჩილა, რის შემდეგაც პოლიციამ ის დააკავა” ,- აცხადებს ლევან სუთიძე.
ორგანიზაცია “მედიაომბუდსმენის” იურისტმა და ბადრიძის ინტერესების დამცველმა, ილონა დიასამიძემ განაცხადა, რომ ჟურნალისტისთვის არავის აუხსნია, რა იყო ადმინისტრაციული წესით მისი დაკავების მიზეზი. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი მას დაკავებიდან 13 დღის შემდეგ, 16 მაისს შეუდგინეს, რა დროსაც ცნობილი გახდა, რომ ჟურნალისტს წვრილმან ხულიგნობასა და პოლიციელის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობას ედავებოდნენ.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ძალოვანი უწყებების წარმომადგენლებმა გიორგი ბადრიძეს პროფესიულ საქმიანობაში ხელი შეუშალეს. 16 აპრილს, აქციის გაშუქებისას, სპეცრაზმელები მას ფიზიკურად გაუსწორდნენ.
2024 წლის 2 მაისს, რუსთაველის გამზირზე ე.წ “რუსული კანონის” წინააღმდეგ მორიგი საპროტესტო აქცია გაიმართა. დემონსტრანტების დასაშლელად სპეციალური საშუალებები გამოიყენეს: წყლის ჭავლი, ცრემლსადენი გაზი და „წიწაკის სპრეი“
დიდი რაოდენობით ამ ნივთიერების შესუნთქვის გამო შეუძლოდ გახდა „ფორმულას“ ჟურნალისტი ნიკა საჯაია, რომელიც პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა. სასწრაფო დახმარების ჯგუფმა მას დახმარება ადგილზე გაუწია. მოგვიანებით, ჟურნალისტის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელი გახდა.
“რუსული კანონის” წინააღმდეგ გამართული საპროტესტო აქციების გაშუქების დროს დაშავდნენ სხვა ჟურნალისტებიც.
2024 წლის 1 მაისს, საქართველოს პარლამენტთან მიმდინარე საპროტესტო აქციის გაშუქების დროს დაშავდნენ „მთავარი არხის“ ოპერატორები ზუკა ჩხვირკია, ავთო მესხი, ლუკა ლავერაშვილი. ასევე დაშავდნენ „ფორმულას“ ჟურნალისტები სალომე ბოკუჩავა და ნიკა საჯაია.
„მთავარი არხის“ ცნობით, ოპერატორი ზუკა ჩხვირკია წყლის ჭავლმა წააქცია, შემდეგ კი სახეში გაურკვეველი საგანი მოხვდა. ავთო მესხი დარბევის დროს დაშავდა. ოპერატორებს ჭრილობები ადგილზე მყოფმა სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ჯგუფმა დაუმუშავა. მოგვიანებით, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუმჯობესდა.
რაც შეეხება „ფორმულას“ ჟურნალისტს, სალომე ბოკუჩავას, როგორც თავად ჰყვება, აქციის გაშუქებისას მას თვალებში სავარაუდოდ წიწაკის სპრეი შეასხეს.
„ძლიერი წვისა და სუნთქვის უკმარისობის გამო იძულებული გავხდი, დამეტოვებინა ადგილი, სადაც ვმუშაობდი და საიდანაც გაწვდიდით ინფორმაციას. მომიწია გადანაცვლება სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მანქანაში,“ – ამბობს ბოკუჩავა.
აქციაზე დაშავდა „პუბლიკის“ ჟურნალისტი, მინდია გაბაძეც. მას სამართალდამცველმა დაარტყეს.
რეზინის ტყვიები მოხვდა ჟურნალისტ დავით თამაზაშვილსაც.
აქციაზე ჟურნალისტების დაშავების შემთხვევებს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია გამოეხმაურა:
“ქარტია გმობს საპოლიციო ძალების სისასტიკეს და უკანონო ქმედებებს ჟურნალისტების მიმართ და მოუწოდებს მათ, შეწყვიტონ ჟურნალისტებისთვის პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელის შეშლა, დაბრუნდნენ კანონის ჩარჩოებში და პატივი სცენ საქართველოს მოქალაქეების კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებებს” – ნათქვამია განცხადებაში.
2024 წლის 17 აპრილს, თბილისში, საქართველოს პარლამენტის შენობასთან მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე სპეციალური დანიშნულების რაზმის წევრებმა ოთხი ჟურნალისტი სცემეს: ონლაინგამოცემა „პუბლიკის” ჟურნალისტი ალექსანდრე ქეშელაშვილი, მედია “აპრილის” ჟურნალისტი გიორგი ბასხაჯაური, ონლაინ გამოცემა “ტაბულას” ჟურნალისტი გიორგი ბადრიძე და აზერბაიჯანელი დამოუკიდებელი ჟურნალისტი ნურლან ლიბრე.
გიორგი ბადრიძე “ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტთან” ჰყვება, რომ მას სამმა პოლიციელმა ჯერ ტელეფონი წაართვა, შემდეგ ასფალტზე გაათრიეს და ფეხებში ურტყამდნენ.
„პუბლიკას“ რეპორტიორს ალექსანდრე ქეშელაშვილს პოლიციელებმა კედელზე მიარტყმევინეს თავი და სახეში დაარტყეს. სახეზე ჰქონდა დაზიანებები გიორგი ბასხაჯაურსაც. მას ცხვირი გაუტეხეს და სამედიცინო ჩარევა დასჭირდა.
ამ დღეს საქართველოს პარლამენტმა პირველი მოსმენით მიიღო კანონი ე.წ აგენტების შესახებ რუსული კანონი. პარლამენტის შენობასთან მოქალაქეები ამ ფაქტს აპროტესტებდნენ, ჟურნალისტები კი ადგილზე მიმდინარე ამბებს აშუქებდნენ.
მომხდარზე განცხადებები გაავრცელეს მედიის ადვოკატირების კოალიციამ” და საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ.
ჟურნალისტებზე ძალადობას გამოეხმაურა ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტიც (CPJ)
2024 წლის 23 იანვარს, თბილისში, კეკელიძის ქუჩაზე, როდესაც აღსრულების პოლიცია საცხოვრებელი კორპუსიდან ასახლებდა ერთ-ერთ ოჯახს, ადგილზე მყოფი ონლაინმედიების: “მაუწყებლის” და “მთის ამბების” ჟურნალისტებზე პოლიციამ იძალადა და ხელი შეუშალა პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში.
კერძოდ, ჟურნალისტი რატი რატიანი პირდაპირ ეთერში აშუქებდა საცხოვრებელი კორპუსიდან ხატიაშვილების ოჯახის გამოსახლების პროცესს, რა დროსაც პოლიციელმა ის უხეში ძალის გამოყენებით ძირს მანქანის სახურავიდან გადმოაგდო.
როგორც „მაუწყებლის” წარმომადგენელმა “საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიას” უთხრა, პარალელურად, სამართალდამცავები ფიზიკურად გაუსწორდნენ ამ მედიასაშუალების კიდევ სამ ჟურნალისტს – ნათია ქარჩილაძეს, ანი გიორგაძეს და გიორგი არობელიძეს.
აქციიის გაშუქებისას პოლიციამ დაუმორჩილებლობის მოტივით დააკავა “მთის ამბების” რედაქტორი გელა მთივლიშვილი. მოგვიანებით, იგი გაათავისუფლეს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და დააკისრეს ჯარიმა 2000 ლარის ოდენობით.
უკანონოდ დაკავების, ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლის და ფიზიკური ძალადობის ფაქტებზე გელა მთივლიშვილმა დაკავების დღესვე მიმართ სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს. გამოძიების დაწყებიდან ხუთი თვის შემდეგ, გენერალურმა პროკურატურამ მთივლიშვილი დაზარალებულად ცნო.
