ონლაინგამოცემა „მთის ამბების“ გადამღებ ჯგუფს ხადას ხეობაში, სოფელ წკერეში, მუშაობისას ხელიუკანონოდ შეუშალეს, ძალადობისა და სიცოცხლის მოსპობის მუქარით, ჟურნალისტები აიძულეს გადაღება შეეწყვიტათ და სოფელი დაეტოვებინათ.
შემთხვევა 1-ელ აპრილს მოხდა. გადამღები ჯგუფი ხეობაში მას შემდეგ ჩავიდა, რაც ცნობილი გახდა, რომ სოფელში, ქვეშეთი-კობის გზის მშენებლობის გამო მიწა ჩამოწვა და ადგილობრივების რამდენიმე საფლავი ჩაიტანა.
გადამღები ჯგუფი სოფელში განვითარებული პროცესის გადასაღებად იმყოფებოდა. ჟურნალისტები ადგილზე მაშინ მივიდნენ, როცა ჩამოშლილი სასაფლაოდან ახალგაზრდა კაცის ცხედრის გადასვენება უნდა დაწყებულიყო. ჟურნალისტებს გადაადგილების შესაძლებლობა არ მისცეს. გამოცემის ინფორმაციით, ჩინური კომპანიის წარმომადგენლები, ზედამხედველებთან და გზების დეპარტამენტის თანამშრომლებთან ერთად, გადაღების შეწყვეტას დაჟინებით მოითხოვდნენ. კომპანიის დაქირავებული თანამშრომლები, ხელმძღვანელის მითითებით, გადამღებ ჯგუფს ფიზიკურად უშლიდნენ ხელს, არ აძლევდნენ დრონით მუშაობის შესაძლებლობას და ტექნიკის დამტვრევით ემუქრებოდნენ.
„მთის ამბების“ ინფორმაციით, შიდა ქართლის საოლქო პროკურატურამ ჟურნალისტებზე თავდასხმის და მათთვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლის ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 154-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დაიწყო. აღნიშნული მუხლი გულისხმობს ჟურნალისტისათვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლას, რაც ჩადენილია ძალადობის მუქარით ან სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით. დანაშაული ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
“ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია” შეშფოთებას გამოთქვამს მომხდარის გამო. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ თავდასხმა სისხლის სამართლის დანაშაულის აშკარა ნიშნებს შეიცავს. ქარტია პროკურატურას ამ შემთხვევის სწრაფად და ეფექტურად გამოიძიებისკენ მოუწოდებს, ხოლო შსს-ს ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო სამუშაო გარემოს უზრუნველყოფას თხოვს.
მას შემდეგ, რაც გასული, 2025 წლის წლის ივნისში მიღებული ცვლილებებით, მედიას აეკრძალა სასამართლოს შენობასა და ეზოში ფოტო/ვიდეო გადაღება და აუდიო ჩაწერა, ჟურნალისტებმა არაერთხელ მიმართეს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, გადაღების ნებართვის მისაღებად, თუმცა, უშედეგოდ. კანონის თანახმად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოა ის ორგანო, რომელმაც გადაღების ნებართვა უნდა გასცეს.
მაგალითად, 2 მარტს, ონლაინ გამოცემა “პუბლიკას” ჟურნალისტი ნათია ამირანაშვილი წერს, რომ სასამართლოში გადაღების აკრძალვიდან დღემდე გამოცემის ჟურნალისტებმა 20-მდე განცხადება გააგზავნეს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში, თუმცა, პასუხი არ მიუღიათ, მათ შორის არც იმის თაობაზე, მათ მიერ შევსებულ განცხადებას რაიმე ფორმალური ხარვეზი ხომ არ აქვს. ჟურნალისტ ნათია ამირანაშვილის ინფორმაციით, მათ მხოლოდ ერთხელ უპასუხეს – აცნობეს, რომ განცხადებები ელექტრონულ მეილზე არ უნდა გააგზავნონ, ფიზიკურად უნდა მიიტანონ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში. მისივე თქმით, ასეც მოიქცნენ, თუმცა, პასუხი ვერც ამ შემთხვევაში მიიღეს. ამგვარი შეზღუდვა კი ნიშნავს, რომ მედია ვერ ახერხებს სასამართლო პროცესების, მათ შორის, მაღალი საჯარო ინტერესის მქონე პროცესების ფოტო/ვიდეო გადაღებასა და აუდიო ჩაწერას.
გასული წლიდან, მას შემდეგ, რაც “ქართულმა ოცნებამ” მედიის შემზღუდავი ეს კანონი მიიღო, სასამართლო პროცესის გადაღების ნებართვა, იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ, მხოლოდ ერთ შემთხვევაში გასცა – “ქართული ოცნების” მიერ კონტროლირებულმა ტელეკომპანიებმა „იმედმა“ და საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა მიიღეს უფლება გადაეღოთ ბიძინა ივანიშვილის “პირად პატიმრად” მიჩნეული ბიზნესმენის, გიორგი ბაჩიაშვილის, სასამართლო პროცესი.
2026 წლის 11 თებერვალს, თბილისში, სასტუმრო „პარაგრაფში“, ირანის საელჩოს ორგანიზებით გამართულ, ირანის ისლამური რევოლუციის გამარჯვების 47-ე წლისთავის აღსანიშნავ ღონისძიებაზე, უცნობმა პირებმა ონლაინ გამოცემა “პუბლიკის” ჟურნალისტს მუშაობაში ხელი შეუშალეს – ჩოხაში ჩაცმულმა უცნობმა პირმა ჟურნალისტს ტელეფონი წაართვა და გადაუგდო, შემდეგ გადაღებული მასალის წაშლა აიძულეს და დასარწმუნებლად რომ მასალა ნამდვილად წაშალა, უნებართვოდ დაათვალიერეს ჟურნალისტის პირადი ინფორმაცია, მათ შორის, მისი პირადი ფოტო-ვიდეომასალები და მობილურის აპლიკაციები. გამოცემის ინფორმაციითვე, ჟურნალისტს გამოართვეს პრეს-ბარათი და პირადობა, და ფოტოები გადაუღეს მასაც და დოკუმენტებსაც.
როგორც გამოცემა წერს, ჟურნალისტი ადგილზე ღონისძიებისა და ირანელი აქტივისტი ქალის საპროტესტო პერფორმანსის გასაშუქებლად იმყოფებოდა. „პუბლიკა“ ვარაუდობს, რომ ინციდენტს შეესწრნენ სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ან სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის წარმომადგენლები. თუმცა ვინაიდან პირები სამოქალაქო ტანსაცმლით იყვნენ და კითხვებზე ბუნდოვან პასუხებს იძლეოდნენ, გამოცემამ მათი ვინაობისა და პოზიციების დადგენა ვერ შეძლო.
“საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია” მიმართავს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს, შინაგან საქმეთა და საგარეო საქმეთა სამინისტროებს, დაუყოვნებლივ დაინტერესდნენ „პუბლიკის“ ჟურნალისტისთვის პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელშეშლის ფაქტით და შესაბამისი ზომები მიიღონ ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო და ღირსეული სამუშაო გარემოს უზრუნველსაყოფად.
2025 წლის 4 ოქტომბრის საპროტესტო აქციის გაშუქებისას, საჰაერო გადაღების კამერა დაკარგა მედია “მაუწყებელმა”. გადაღების დროს მოულოდნელად დრონი გამოვიდა მწყობრიდან, მსგავსად სხვა მედიებისა”, – უთხრა „მაუწყებელის“ ჟურნალისტმა „მედიაჩეკერს.
ამ დღეს დრონებზე კონტროლი დაკარგეს “პროექტმა 64” და “ნეტგაზეთმაც”.
2025 წლის 4 ოქტობრის აქციაზე, გამოცემა „ნეტგაზეთმა” საჰაერო გადაღების კამერა დაკარგა. გამოცემის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, მათ დრონი რუსთაველის გამზირზე დაკარგეს. “ნეტგაზეთის”, ისევე როგორც სხვა მედიასაშუალებების დრონები, სავარაუდოდ, საგანგებოდ ჩამოაგდეს რუსთაველის გამზირზე, სადაც დემონტრაციის გადაღებას ვცდილობდით,” – ნათქვამია გამოცემის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.
ამავე დღეს დრონები დაკარგეს “პროექტმა 64” და “მაუწყებელმა”
2025 წლის 4 ოქტომბრის აქციაზე, „პროექტმა 64” საჰაერო გადაღების კამერა დაკარგა. “პროექტ 64”-ის დამფუძნებელი და ჟურნალისტი, გიორგი გოგუა, სოციალურ ქსელში წერს, რომ კამერა პარლამენტის მიმდებარედ იღებდა კადრებს, რა დროსაც, მოულოდნელად კამერამ უცნაურად დაიწყო ფრენა, მან კი კონტროლი დაკარგა.
“ვაკონტროლებდი მარტო კამერის მიმართულებას, მაგრამ დრონის ტრაექტორიას ვერ. ბოლო კადრი, სანამ სიგნალი დაიკარგა, არის სადღაც რუსთაველიდან მთაწმინდის მიმართულებით. ფრენის ისტორია რუკაზე მიჩვენებს, რომ დრონი აეროპორტისკენ გაფრინდა“.
ამავე დღეს დრონებზე კონტროლი დაკარგეს მედიასაშუალებებმა “ნეტგაზეთი” და “მაუწყებელი”.
2025 წლის 4 ოქტომბერს, თბილისში გამართულ მასშტაბურ საპროტესტო აქციაზე, “სტუდია მონიტორის” ჟურნალისტის, ქეთი თუთბერიძისთვის, კრიმინალური პოლიციის ორმა თანამშრომელმა მუშაობაში ხელშეშლა და ტელეფონის წართმევა სცადა.
შემთხვევა მაშინ მოხდა, როდესაც ჟურნალისტი ცდილობდა მოქალაქეების დაკავების კადრები გადაეღო. “ორბელიანის მოედანთან სპეცრაზმი გაეკიდა ორ მოქალაქეს დასაჭერად, მათგან ერთ-ერთი ირაკლი წულაიაა. “ვიღებდი კადრებს და კრიმპოლის ორი თანამშრომელი მომვარდა ღრიალით, ხელზე მეჯაჯგურებოდნენ და ცდილობდნენ წაერთმიათ ტელეფონი,” – წერს თუთბერიძე პოსტში.
2025 წლის 4 ოქტომბერს, ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების დღეს (რომელსაც პროდასავლური ოპოზიციის დიდმა ნაწილმა ბოიკოტი გამოუცხადა) ახალციხის N6 საარჩევნო უბანზე, საუბნო კომისიის თავმჯდომარემ გამოცემა „სამხრეთის კარიბჭეს“ ჟურნალისტს ნუკა სტეფნაძეს უბანზე გადაღება შეუზღუდა.
მან ჟურნალისტს განუცხადა, რომ მხოლოდ 10 წუთი შეეძლო გადაღება. გამოცემის ცნობით, კომისიის თავმჯდომარემ მხოლოდ მას შემდეგ მისცა ჟურნალისტს მუშაობის გაგრძელების საშუალება, რაც მას საოლქო კომისიიდან დაუკავშირდნენ და წესები განუმარტეს.
2025 წლის 8 სექტემბერს, თბილისში, პარტია “ქართული ოცნების” თბილისის მერობის კანდიდატის, კახა კალაძის, საარჩევნო შტაბთან მიმდინარე აქციის გაშუქებისას, პარტიის მხარდამჭერებმა და სამართალდამცველებმა ფიზიკურად იძალადეს ჟურნალისტებზე, მიაყენეს სიტყვიერი შეურაცხყოფა და ჩამოართვეს მობილური ტელეფონები. ერთ-ერთ დაშავებულ ჟურნალისტს სამედიცინო დახმარება დასჭირდა.
საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციით, ადგილი ჰქონდა შემდეგ ინციდენტებს:
- “პუბლიკის” ინფორმაციით, გამოცემის ორ ჟურნალისტს ალექსანდრე ქეშელაშვილსა და ქეთო მიქაძეს, ჟურნალისტური საქმიანობის შესრულებისას, “ქართული ოცნების” მხარდამჭერები ფიზიკურად გაუსწორდნენ და მობილური ტელეფონები წაართვეს. გამოცემა წერს, რომ “ნეტგაზეთის” ჟურნალისტის დახმარებით, მათ შეძლეს მხოლოდ ერთი, ალექსანდრე ქეშელაშვილის ტელეფონის დაბრუნება [ტაიმკოდი: 1:14-1:20], მეორე ტელეფონს კი ეძებენ. “პუბლიკა” წერს, რომ მათ აქვთ ვიდეოკადრები, რომელშიც ჩანს ვინ ართმევს ჟურნალისტს ტელეფონს. გამოცემა ამ პირს მობილურის დაბრუნებისკენ მოუწოდებს. ასევე, მოუწოდებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს, მოახდინოს შესაბამისი რეაგირება რედაქციის ტექნიკის მოპარვისა და მათი ჟურნალისტებისთვის პროფესიულ საქმიანობაში ხელშეშლის ფაქტებზე;
- გამოცემა “ნეტგაზეთის” ცნობით, მათ ჟურნალისტს, ქეთევან ხუციშვილს, სამართალდამცველმა აგინა, მასზე ფიზიკურად იძალადა და ხელი შეუშალა პროფესიულ საქმიანობაში. ინციდენტი მაშინ მოხდა, როდესაც ჟურნალისტი პირდაპირ ეთერში მუშაობდა და შტაბთან მიმდინარე დაპირისპირების კადრებს იღებდა, მათ შორის, კოლეგა ალექსანდრე ქეშელაშვილზე თავდასხმას. როგორც ქეთევან ხუციშვილი აღწერს, ის იღებდა როგორ აგინებდნენ მედიის წარმომადგენლებს “ქართული ოცნების” შტაბიდან გამოსულები, რა დროსაც მასაც დაემუქრნენ, რომ ტელეფონს დაკარგავდა: “გამოხატეს უხეში და უზრდელური ჟესტებით გინება. შემდეგ მომადგა ერთი პოლიციელი ნუ პროვოცირებო, ხელებში მომკიდა და მიმათრევდა. მოვიდნენ, მეორე და მესამეც, შემაგინა ერთ-ერთმა პოლიციელმა. ამის შემდეგ მოვიდა ცისფერმაისურიანი კაცი, რომელმაც ასევე შემაგინა. ბოლოს მიმათრიეს და შემაგდეს პოლიციელებში, ერთ-ერთმა ხელიც მკრა” [ვიდეომასალა, ტაიმკოდი: 0:30 -2:32];
- OC Media-ს დამფუძნებელს, ფოტოჟურნალისტ მარიამ ნიკურაძეს, “ქართული ოცნების” მხარდამჭერმა წყალი შეასხა. მარიამ ნიკურაძე გამოცემა “მედიაჩეკერთან” ჰყვება, რომ ის იღებდა, როგორც ცდილობდა პოლიცია ტერიტორიიდან გაეყვანა აქციის მონაწილეები: “ამ დროს “ქართული ოცნების” ერთ-ერთი მხარდამჭერი მომიახლოვდა და მთელი ბოთლი წყალი გადამასხა თავზე პოლიციის თანდასწრებით. პოლიციას მისთვის არაფერი უთქვამს, მე გამწია გვერდზე”, – ამბობს იგი.
- წყალი შეასხეს “სტუდია მონიტორის” ჟურნალისტს, ქეთი თუთბერიძესაც.
- კახა კალაძის შტაბთან მიმდინარე საპროტესტო აქციის გაშუქებისას მძიმე ფიზიკური დაზიანებები მიიღო უნგრელმა ჟურნალისტმა ლასლო მუზეშმა. მასზე “ქართული ოცნების” მხარდამჭერებმა იძალადეს, სცადეს მისთვის ტელეფონის ჩამორთმევაც. ჟურნალისტს სამედიცინო დახმარება დასჭირდა.
მომხდარს გამოეხმაურა “მედიის ადვოკატირების კოალიცია”. ორგანიზაცია წერს, რომ “დამოუკიდებელ მედიებზე თავდასხმა და დამნაშავეთა დაუსჯელობა “ქართული ოცნების” ერთიანი პოლიტიკის ნაწილია”. კოალიცია სოლიდარობას უცხადებს ყველა ჟურნალისტს, რომელსაც ძალადობრივი რეჟიმის პირობებში პროფესიული მოვალეობის შესრულება უწევს.
“საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია” სასტიკად გმობს „ქართული ოცნების“ მხარდამჭერების მხრიდან ძალადობას ჟურნალისტებზე პოლიციის დანაშაულებრივი უმოქმედობისა და გულგრილობის ფონზე და შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაუყოვნებლივი რეაგირებისკენ, ხოლო პროკურატურას ამ ინციდენტების ეფექტურად გამოძიებისკენ მოუწოდებს.
2025 წლის 3 სექტემბერს, „ქართული ოცნების“ წევრმა, ყოფილმა პარლამენტარმა, თბილისის საკრებულოს წევრობის კანდიდატმა ბექა ოდიშარიამ ონლაინ გამოცემა “პუბლიკის” ჟურნალისტს მინდია გაბაძეს სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა. “ქართული ოცნების” სხვა წევრებმა და მხარდამჭერებმა სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს და შეაფურთხეს ამავე გამოცემის რედაქტორს, ლიკა ზაკაშვილს. პოლიციამ კი, ზაკაშვილს დაცვის ნაცვლად, მუშაობაში ხელი შეუშალა – ხელის გადაგრეხვით გადაღება შეაწყვეტინა.
ინციდენტები “ქართული ოცნების” თბილისის მერობის კანდიდატის, კახა კალაძის, საარჩევნო შტაბის გახსნისას მოხდა. ღონისძიება საპროტესტო აქციის ფონზე მიმდინარეობდა, ჟურნალისტები ამ მოვლენების გადაღებას ცდილობდნენ.
“პუბლიკას” მიერ გადაღებულ ვიდეომასალაში ჩანს, რომ ბექა ოდიშარია მინდია გაბაძეს შეურაცხმყოფელად მიმართავს მას შემდეგ, რაც ჟურნალისტი მას კითხვას უსვამს. ოდიშარია, ამავე ეპიზოდში, აგინებს და შეურაცხმყოფელად მიმართავს აქციის მონაწილეებსა და იქ მყოფ სხვა ჟურნალისტებსაც.
ლიკა ზაკაშვილის ქართული ოცნების” მხარდამჭერების სამიზნე მას შემდეგ ხდება, როცა ცდილობს აქტივისტების მისამართით მისი შეურაცხმყოფელი ქმედებები გადაიღოს – მას ჯერ ერთი ადამიანი ხელში არტყამს და ცდილობს მობილური გააგდებინოს, შემდეგ კი მეორე უკნიდან ეპარება და აფურთხებს. “პუბლიკას“ გადაღებულ კადრებში ჩანს, რომ ამ ქცევაზე სამართალდამცველები არ რეაგირებენ. პირიქით, მომდევნო ეპიზოდში თავად პოლიციელი ცდილობს ხელის გადაგრეხვით გადაღება შეაწყვეტინოს ლიკა ზაკაშვილს.
“საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის” განცხადებით, “ჟურნალისტების მიმართ ჩადენილი დანაშაულებისთვის დაუსჯელობა მოძალადე პირებს ახალისებს და სულ უფრო მეტი დანაშაულის ჩადენისკენ უბიძგებს”. საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია „ქართულ ოცნებას“ მოუწოდებს, წერტილი დაუსვას ამგვარ პრაქტიკას, პასუხისმგებლობა აიღოს და ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო სამუშაო გარემო უზრუნველყოს.
“მედიის ადვოკატირების კოალიცია” ხაზს უსვამს, რომ ეს არ არის “ქართული ოცნების” მხარდამჭერების მხრიდან ჟურნალისტებზე ძალადობის პირველი შემთხვევა. “ბიძინა ივანიშვილის მმართველობის პირობებში ჩვენ ვხედავთ სისტემურ ძალადობას დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ. დამოუკიდებელი მედიის წინააღმდეგ მიღებულია რეპრესიული კანონმდებლობა. ყველა ეს ფაქტი ერთიანი სტრატეგიის ნაწილია, რომელიც მიზნად ისახავს ქვეყანაში დამოუკიდებელი მედიის და კრიტიკული ხმის ჩახშობას”, – ნათქვამია კოალიციის განცხადებაში.
—
UPDATE: პროკურატურაში შეტანილი განცხადების საფუძველზე, 2025 წლის 11 სექტემბერს „პუბლიკის“ მთავარი რედაქტორი ლიკა ზაკაშვილი გამოკითხეს. პროკურატურამ საქმე ლიკა ზაკაშვილის განცხადების საფუძველზე აღძრა
