ონლაინგამოცემა „მთის ამბების“ გადამღებ ჯგუფს ხადას ხეობაში, სოფელ წკერეში, მუშაობისას ხელი უკანონოდ შეუშალეს, ძალადობისა და სიცოცხლის მოსპობის მუქარით, ჟურნალისტები აიძულეს გადაღება შეეწყვიტათ და სოფელი დაეტოვებინათ.
შემთხვევა 1-ელ აპრილს მოხდა. გადამღები ჯგუფი ხეობაში მას შემდეგ ჩავიდა, რაც ცნობილი გახდა, რომ სოფელში, ქვეშეთი-კობის გზის მშენებლობის გამო მიწა ჩამოწვა და ადგილობრივების რამდენიმე საფლავი ჩაიტანა.
გადამღები ჯგუფი სოფელში განვითარებული პროცესის გადასაღებად იმყოფებოდა. ჟურნალისტები ადგილზე მაშინ მივიდნენ, როცა ჩამოშლილი სასაფლაოდან ახალგაზრდა კაცის ცხედრის გადასვენება უნდა დაწყებულიყო. ჟურნალისტებს გადაადგილების შესაძლებლობა არ მისცეს. გამოცემის ინფორმაციით, ჩინური კომპანიის წარმომადგენლები, ზედამხედველებთან და გზების დეპარტამენტის თანამშრომლებთან ერთად, გადაღების შეწყვეტას დაჟინებით მოითხოვდნენ. კომპანიის დაქირავებული თანამშრომლები, ხელმძღვანელის მითითებით, გადამღებ ჯგუფს ფიზიკურად უშლიდნენ ხელს, არ აძლევდნენ დრონით მუშაობის შესაძლებლობას და ტექნიკის დამტვრევით ემუქრებოდნენ.
„მთის ამბების“ ინფორმაციით, შიდა ქართლის საოლქო პროკურატურამ ჟურნალისტებზე თავდასხმის და მათთვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლის ფაქტზე გამოძიება სისხლის სამართლის კოდექსის 154-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დაიწყო. აღნიშნული მუხლი გულისხმობს ჟურნალისტისათვის პროფესიულ საქმიანობაში უკანონოდ ხელის შეშლას, რაც ჩადენილია ძალადობის მუქარით ან სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით. დანაშაული ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორ წლამდე.
“ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია” შეშფოთებას გამოთქვამს მომხდარის გამო. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ თავდასხმა სისხლის სამართლის დანაშაულის აშკარა ნიშნებს შეიცავს. ქარტია პროკურატურას ამ შემთხვევის სწრაფად და ეფექტურად გამოიძიებისკენ მოუწოდებს, ხოლო შსს-ს ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო სამუშაო გარემოს უზრუნველყოფას თხოვს.
2026 წლის 25 მარტს, “მონიტორმა” გამოაქვეყნა ჟურნალისტური გამოძიება, სადაც აღნიშულია, რომ საქართველოს პარლამენტის წევრთან ზაალ დუგლაძესთან ინტერვიუს ჩაწერა ვერ მოახერხეს, რადგან პარლამენტმა ჟურნალისტზე არ გასცა სპეციალური საშვი.
“საქართველოს პარლამენტში მისვლა და პარლამენტის წევრისთვის კითხვის დასმა ვერ შევძელით. ახალი წესების მიხედვით, პარლამენტში შესვლამდე საჭიროა კონკრეტული მიზეზის მითითება სპეციალური საშვის მისაღებად. როდესაც გაიგეს, რომ ზაალ დუგლაძესთან ინტერვიუს ჩაწერა გვინდოდა, პარლამენტმა საშვის გაცემაზე უარი თქვა” – აღნიშნულია “მონიტორის” მიერ გამოქვეყნებულ გამოძიებაში.
“მონიტორმა” პარლამენტს სპეციალური საშვის მოთხოვნით პირველად 17 თებერვალს მიმართა. მოგვიანებით კი, 19 თებერვალს. ჟურნალისტზე საშვი არც ერთ შემთხვევაში არ დაუშვეს. “მონიტორისთვის” მიზეზები არ განუმარტავთ.
2026 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა ერთჯერადი სპეციალური აკრედიტაციის გაცემის ახალი წესი, რომლის თანახმად, სპეციალური აკრედიტაციის გაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას აპარატის უფროსი იღებს განაცხადის მიღებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა. ერთჯერადი სპეციალური აკრედიტაცია წარმოადგენს მექანიზმს, რომლის საშუალებითაც იმ ჟურნალისტებს, რომლებიც არ ფლობენ საპარლამენტო აკრედიტაციას, ეძლევათ საქართველოს პარლამენტის სასახლეში შესვლისა და პროფესიული საქმიანობის განხორციელების შესაძლებლობა კონკრეტული მიზნის ფარგლებში. სპეციალური წესის მიხედვით, საჭიროა პარლამენტის თავმჯდომარისთვის განხადებით მიმართვა და კონკრეტული მიზეზის დასახელება, თუ რისთვის სურთ სპეციალური საშვის მიღება. მანამდე, კანონში ასეთი ჩანაწერი არ არსებობდა.
“ქართული ოცნების” მხრიდან, პარლამენტის შენობაში ჟურნალისტებისათვის შეზღუდვების დაწესება 2023 წლის 6 თებერვლიდან დაიწყო, როცა საქართველოს პარლამენტში მედიისთვის აკრედიტაციის წესი დამტკიცდა.
პროსამთავრობო ტელევიზიები – “იმედი”, “რუსთავი 2” და “POSTV” დამოუკიდებელ ონლაინ გამოცემებს – “ნეტგაზეთს”, “პუბლიკასა” და “On.ge”-ს ანტიქართულ მედიებად მოიხსენიებენ და მათ დისკრედიტაციასა და სტიგმატიზებას ახდენენ იმის გამო, რომ აღნიშნული მედიები მაღალჩინოსნებს “ქართული ოცნების” პრემიერად და მინისტრად იხსენიებენ.
სამივე არხს სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული აქვს თითქმის იდენტური ტექსტი, რომელსაც თან ერთვის ონლაინ მედიების მიერ საქართველოში სომხეთის პრემიერ – მინისტრის, ნიკოლ ფაშინიანის ვიზიტის შესახებ მომზადებული ტექსტიდან მოკლე სქრინშოთი.
“უცხო ქვეყნებიდან დაფინანსებული ეგრეთწოდებული ონლაინ მედიები ნიკოლ ფაშინიანს პრემიერ მინისტრად, ხოლო ირაკლი კობახიძეს და მაკა ბოჭორიშვილს “ქართული ოცნების” პრემიერად და მინისტრად მოიხსენიებენ”, – ამ ტექსტით “რუსთავი 2” ონლაინ მედიებს “ეგრეთ წოდებულ” მედიებს უწოდებს. ონლაინ მედიებს ბრჭყალებში სვამს POSTV-იც – “უცხოეთიდან დაფინანსებული “ონლაინ მედიის” ანტიქართული პოლიტიკა: გამოცემები ნიკოლ ფაშინიანს სომხეთის პრემიერ-მინისტრად მოიხსენიებენ, ხოლო საქართველოს პრემიერ-მინისტრს და საგარეო საქმეთა მინისტრს, “ქართული ოცნების” პრემიერად და მინისტრად”. “იმედი” კი, კიდევ უფრო შორს მიდის და აღნიშნულ გამოცემებს ჰიბრიდული ომის ინსტრუმენტებს უწოდებს: “საქართველოში არსებული ანტიქართული ონლაინ “მედიების” მორიგი ანტიქართული ქმედება – ჰიბრიდული ომის სამივე ინსტრუმენტი ნიკოლ ფაშინიანს სომხეთის პრემიერად, ხოლო ირაკლი კობახიძეს და მაკა ბოჭორიშვილს “ქართული ოცნების” პრემიერად და მინისტრად მოიხსენიებენ”.
აღსანიშნავია, რომ ეს ვიზუალური მასალა, სამივე არხმა, თითქმის ერთდროულად გამოაქვეყნა იმ დღეს, როდესაც “ქართულმა ოცნებამ” მესამე, საბოლოო მოსმენით მიიღო კანონი, რომლითაც – “ქართული ოცნების” სისტემური არაღიარება” სისხლის სამართლის დანაშაული გახდა.
მას შემდეგ, რაც გასული, 2025 წლის წლის ივნისში მიღებული ცვლილებებით, მედიას აეკრძალა სასამართლოს შენობასა და ეზოში ფოტო/ვიდეო გადაღება და აუდიო ჩაწერა, ჟურნალისტებმა არაერთხელ მიმართეს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, გადაღების ნებართვის მისაღებად, თუმცა, უშედეგოდ. კანონის თანახმად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოა ის ორგანო, რომელმაც გადაღების ნებართვა უნდა გასცეს.
მაგალითად, 2 მარტს, ონლაინ გამოცემა “პუბლიკას” ჟურნალისტი ნათია ამირანაშვილი წერს, რომ სასამართლოში გადაღების აკრძალვიდან დღემდე გამოცემის ჟურნალისტებმა 20-მდე განცხადება გააგზავნეს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში, თუმცა, პასუხი არ მიუღიათ, მათ შორის არც იმის თაობაზე, მათ მიერ შევსებულ განცხადებას რაიმე ფორმალური ხარვეზი ხომ არ აქვს. ჟურნალისტ ნათია ამირანაშვილის ინფორმაციით, მათ მხოლოდ ერთხელ უპასუხეს – აცნობეს, რომ განცხადებები ელექტრონულ მეილზე არ უნდა გააგზავნონ, ფიზიკურად უნდა მიიტანონ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში. მისივე თქმით, ასეც მოიქცნენ, თუმცა, პასუხი ვერც ამ შემთხვევაში მიიღეს. ამგვარი შეზღუდვა კი ნიშნავს, რომ მედია ვერ ახერხებს სასამართლო პროცესების, მათ შორის, მაღალი საჯარო ინტერესის მქონე პროცესების ფოტო/ვიდეო გადაღებასა და აუდიო ჩაწერას.
გასული წლიდან, მას შემდეგ, რაც “ქართულმა ოცნებამ” მედიის შემზღუდავი ეს კანონი მიიღო, სასამართლო პროცესის გადაღების ნებართვა, იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ, მხოლოდ ერთ შემთხვევაში გასცა – “ქართული ოცნების” მიერ კონტროლირებულმა ტელეკომპანიებმა „იმედმა“ და საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა მიიღეს უფლება გადაეღოთ ბიძინა ივანიშვილის “პირად პატიმრად” მიჩნეული ბიზნესმენის, გიორგი ბაჩიაშვილის, სასამართლო პროცესი.
23 თებერვალს მოსამართლემ დახურა 8 ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის სასამართლო სხდომა ე.წ საბოტაჟის საქმეზე.
“ამ წამს მოსამართლემ დახურა სხდომა, მედიისთვისაც და არასამთავრობოს დამკვირვებლებისთვისაც, მხოლოდ იმიტომ რომ ადვოკატი ბექა ბასილაია ეუბნებოდა მოსამართლეს, გთხოვთ, ნუ აბრახუნებთ მაგ ჩაქუჩს წაღმა-უკუღმაო” – დაწერა იურისტმა თამთა კახიძემ.
ოპოზიციონერ პოლიტიკოსებს, მიხეილ სააკაშვილს, გიორგი ვაშაძეს, ნიკა გვარამიას, ნიკა მელიას, ზურაბ გირჩი ჯაფარიძეს, ელენე ხოშტარიას, მამუკა ხაზარაძესა და ბადრი ჯაფარიძეს პროკურატურა უცხო ქვეყნისათვის მტრულ საქმიანობაში დახმარებას, კონსტიტუციური წყობილებისა და ეროვნული უშიშროების წინააღმდეგ მიმართული საქმიანობის დაფინანსებასა სახელმწიფო ხელისუფლების დამხობისაკენ მოწოდებას ედავება.
აღსანიშავია, რომ შემზღუდავი კანონების გამო, მედია ისედაც შეფერხებით მუშაობს სასამართლო სხდომებზე. სხდომების სრულად დახურვა კი, ინფორმაციულ ვაკუუმს ქმნის.
2026 წლის 11 თებერვალს, თბილისში, სასტუმრო „პარაგრაფში“, ირანის საელჩოს ორგანიზებით გამართულ, ირანის ისლამური რევოლუციის გამარჯვების 47-ე წლისთავის აღსანიშნავ ღონისძიებაზე, უცნობმა პირებმა ონლაინ გამოცემა “პუბლიკის” ჟურნალისტს მუშაობაში ხელი შეუშალეს – ჩოხაში ჩაცმულმა უცნობმა პირმა ჟურნალისტს ტელეფონი წაართვა და გადაუგდო, შემდეგ გადაღებული მასალის წაშლა აიძულეს და დასარწმუნებლად რომ მასალა ნამდვილად წაშალა, უნებართვოდ დაათვალიერეს ჟურნალისტის პირადი ინფორმაცია, მათ შორის, მისი პირადი ფოტო-ვიდეომასალები და მობილურის აპლიკაციები. გამოცემის ინფორმაციითვე, ჟურნალისტს გამოართვეს პრეს-ბარათი და პირადობა, და ფოტოები გადაუღეს მასაც და დოკუმენტებსაც.
როგორც გამოცემა წერს, ჟურნალისტი ადგილზე ღონისძიებისა და ირანელი აქტივისტი ქალის საპროტესტო პერფორმანსის გასაშუქებლად იმყოფებოდა. „პუბლიკა“ ვარაუდობს, რომ ინციდენტს შეესწრნენ სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ან სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის წარმომადგენლები. თუმცა ვინაიდან პირები სამოქალაქო ტანსაცმლით იყვნენ და კითხვებზე ბუნდოვან პასუხებს იძლეოდნენ, გამოცემამ მათი ვინაობისა და პოზიციების დადგენა ვერ შეძლო.
“საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია” მიმართავს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს, შინაგან საქმეთა და საგარეო საქმეთა სამინისტროებს, დაუყოვნებლივ დაინტერესდნენ „პუბლიკის“ ჟურნალისტისთვის პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელშეშლის ფაქტით და შესაბამისი ზომები მიიღონ ჟურნალისტებისთვის უსაფრთხო და ღირსეული სამუშაო გარემოს უზრუნველსაყოფად.
2026 წლის 2 თებერვალს, მედიის წარმომადგენლები არ შეუშვეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პირველ კორპუსში, სადაც აკადემიური საბჭოს სხდომა მიმდინარეობდა. სხდომაზე ორი უნივერსიტეტის, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა (თსუ) და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის (სტუ) გაერთიანების საკითხი განიხილებოდა.
კითხვაზე – რატომ არ უშვებდნენ მედიას, ჟურნალისტებმა დაცვის სამსახურისგან პასუხი ვერ მიიღეს. “უნდა შეათანხმოთ ეს თემა საზოგადოებასთან ურთერთობის სამსახურთან“, – ეუბნება თსუ-ს დაცვის სამსახურის წარმომადგენელი ჟურნალისტებს ვიდეოში, რომელიც „რადიო თავისუფლებამ“ გამოაქვეყნა.
29 იანვარს ცნობილი გახდა, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ თსუ-სა და სტუ-ს გაერთიანების გადაწყვეტილება მიიღო. ამ გადაწყვეტილებას უნივერსიტეტების ლექტორებისა და სტუდენტების ნაწილი არ ეთანხმება, ისინი რამდენიმე დღეა აქციებს მართავენ. საკითხი მაღალი საჯარო ინტერესის საგანია და შესაბამისად, ეს თემა მედიის ფოკუსში მოხვდა.
2026 წლის 26 იანვარს, ტელეკომპანია “ფორმულას” ჟურნალისტს ნანო ჩაკვეტაძეს ტელეფონი წაართვეს, ადგილზე გადაღებული კადრები წაუშალეს და დაჭერით დაემუქრნენ.
მედიის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის (სუს) შენობასთან ფორმულას ჟურნალისტი ანტიკორუფციული სააგენტოს თანამშრომლის გარდაცვალების ფაქტს აშუქებდა, რა დროსაც მედიის წარმომადგენელს ხელი შეუშალეს პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში:
“ჩვენ ვცადეთ გადაგვეღო კადრები დაგვესვა შეკითხვები გამომძიებლებისთვის, თუმცა ჯერ ძალის გამოყენებით წაგვართვეს ტელეფონი, შემდეგ კი, უკვე ძალის გამოყენებით დაგავატოვებინეს ტერიტორია” – ამბობს ტელეკომპანია ფორმულას ჟურნალისტი ნანო ჩაკვეტაძე.
აღნიშნულ ინციდენტს გამოეხმაურა მედიის ადვოკატირების კოალიცია. “ჟურნალისტებზე ზეწოლა და მათი საქმიანობის უკანონოდ შეზღუდვა მედიის თავისუფლების უხეში დარღვევაა. სოლიდარობა ნანო ჩაკვეტაძეს და ყველა დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენელს, ვისაც კრიტიკულად რთულ გარემოში მუშაობა და საზოგადოების ინფორმირება უწევს” – წერია კოალიციის განცხადებაში.
2026 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა ერთჯერადი სპეციალური აკრედიტაციის გაცემის ახალი წესი რომლის თანახმად, სპეციალური აკრედიტაციის გაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას აპარატის უფროსი იღებს განაცხადის მიღებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა.
ერთჯერადი სპეციალური აკრედიტაცია წარმოადგენს მექანიზმს, რომლის საშუალებითაც იმ ჟურნალისტებს, რომლებიც არ ფლობენ საპარლამენტო აკრედიტაციას, ეძლევათ საქართველოს პარლამენტის სასახლეში შესვლისა და პროფესიული საქმიანობის განხორციელების შესაძლებლობა კონკრეტული მიზნის ფარგლებში. მედიის საქმიანობის ოპერატიული ხასიათის გათვალისწინებით, აღნიშნული ვადა შესაძლოა ქმნიდეს პრაქტიკულ სირთულეებს ჟურნალისტებისთვის პარლამენტში მიმდინარე აქტუალური მოვლენების დროული გაშუქების თვალსაზრისით.
საკითხი დამატებით მნიშვნელობას იძენს იმ პირობებში, როდესაც მოქმედი რეგულაციით უკვე განსაზღვრულია აკრედიტებული საპარლამენტო ჟურნალისტების რაოდენობრივი შეზღუდვები მედიასაშუალებების ტიპების მიხედვით. მაგალითად, ონლაინგამოცემებისთვის საპარლამენტო აკრედიტაციის მაქსიმალური რაოდენობა განისაზღვრება 4 ჟურნალისტით. აღნიშნული ცვლილება ნეგატიურად აისახება მედიის საქმიანობის ეფექტიანობაზე და ქმნის დამატებით ბარიერებს პარლამენტში ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისთვის.
“ქართული ოცნების” მხრიდან, პარლამენტის შენობაში ჟურნალისტებისათვის დამატებითი შეზღუდვების დაწესება 2023 წლის 6 თებერვლის საქართველოს პარლამენტში მედიისთვის აკრედიტაციის წესის დამტკიცებას უკავშირდება. აკრედიტაციის წესი, სხვა საკითხებთან ერთად, ადგენს, რომ სხდომების ვიდეო- და ფოტოგადაღება დასაშვებია მხოლოდ სხდომის თავმჯდომარის თანხმობით, ჟურნალისტი ვალდებულია შეწყვიტოს ინტერვიუ რესპონდენტის უარის შემთხვევაში, ხოლო აპარატის უფროსს ენიჭება უფლებამოსილება „ღონისძიების სპეციფიკურობის“ ან „უსაფრთხოების რეჟიმის“ საფუძველზე შეზღუდოს აკრედიტებული ჟურნალისტების დაშვება, გადაადგილება ან ტექნიკის განლაგება. დოკუმენტში აღნიშნული კრიტერიუმები დაკონკრეტებული არ არის, რაც აჩენს ფართო დისკრეციის რისკს.
წესების დარღვევისთვის გათვალისწინებულია აკრედიტაციის შეჩერება ერთი თვიდან ექვს თვემდე. აღნიშნულ რეგულაციებს კრიტიკა მოჰყვა ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მხრიდან, შეფასებით, მსგავსი ნორმები უარყოფითად აისახება ინფორმაციის მოპოვებისა და საზოგადოებისთვის მიწოდების შესაძლებლობაზე. პრაქტიკამ აჩვენა, რომ მედიის აკრედიტაციის წესები არაერთხელ იქნა გამოყენებული დამოუკიდებელი ჟურნალისტების საქმიანობის შეზღუდვის კონტექსტში.
17 დეკემბრის, ე.წ. “4 ოქტომბრის საქმეზე” დაკავებული 13 პირის საქმის განხილვისას, სასამართლო პროცესზე, სატელევიზიო ჟურნალისტების თხოვნაზე, პირდაპირ ეთერში ჩართვის მიზნით სხდომის დარბაზიდან ერთხელ გასვლის უფლების მინიჭებაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე თამარ მახარობლიძემ განაცხადა, რომ სხდომის დატოვების შემთხვევაში ჟურნალისტებს დარბაზში დაბრუნების უფლება აღარ ექნებოდათ. მისი განმარტებით, მედიის წარმომადგენლებს პროცესის გაშუქება სხდომის დასრულების შემდეგ შეეძლოთ. ცამეტივე პირს ჯგუფურ ძალადობასა და სტრატეგიული ობიექტის – პრეზიდენტის სასახლის ხელში ჩაგდება-ბლოკირების მცდელობაში სდებენ ბრალს.
ჟურნალისტების განცხადებით, იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო სხდომებზე აკრძალულია ფოტო-ვიდეოგადაღება, სხდომის დატოვების შემთხვევაში ისინი ფაქტობრივად მოკლებულნი იქნებიან შესაძლებლობას, მოისმინონ პროცესის მიმდინარეობა და საზოგადოებას მიაწოდონ სრულყოფილი ინფორმაცია. განსაკუთრებით პრობლემურია მრავალსაათიანი, მთელი დღის განმავლობაში მიმდინარე პროცესები, სადაც სხდომის მიმდინარეობისას დარბაზის დატოვება ნიშნავს პროცესის დარჩენილი ნაწილის სრულად გამოტოვებას.
მედიის წარმომადგენლების შეფასებით, უკვე შეზღუდული რესურსების ფონზე, აღნიშნული პრაქტიკა ჟურნალისტებისთვის ფაქტობრივად შეუძლებელს ხდის საჯარო ინტერესის მქონე სასამართლო პროცესების ეფექტიან გაშუქებას.
მედიისთვის სასამართლო პროცესების მიმდინარეობის გაშუქების არსებული პრაქტიკა, 26 ივნისს, ‘საერთო სასამართლოების შესახებ’ ორგანულ კანონში, დაჩქარებული წესით მიღებულ ცვლილებებს უკავშირდება. ცვლილებებით მნიშვნელოვნად შეიზღუდა მედიის წვდომა სასამართლო პროცესებზე, მათ შორის აიკრძალა ფოტო-ვიდეოგადაღება სასამართლოს შენობაში და გაუქმდა მაუწყებლებისთვის ადრე არსებული სპეციალური გაშუქების რეჟიმი.
