2024 წლის 1 მაისს, საქართველოს პარლამენტთან მიმდინარე საპროტესტო აქციის გაშუქების დროს დაშავდნენ „მთავარი არხის“ ოპერატორები ზუკა ჩხვირკია, ავთო მესხი, ლუკა ლავერაშვილი. ასევე დაშავდნენ „ფორმულას“ ჟურნალისტები სალომე ბოკუჩავა და ნიკა საჯაია.
„მთავარი არხის“ ცნობით, ოპერატორი ზუკა ჩხვირკია წყლის ჭავლმა წააქცია, შემდეგ კი სახეში გაურკვეველი საგანი მოხვდა. ავთო მესხი დარბევის დროს დაშავდა. ოპერატორებს ჭრილობები ადგილზე მყოფმა სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ჯგუფმა დაუმუშავა. მოგვიანებით, მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუმჯობესდა.
რაც შეეხება „ფორმულას“ ჟურნალისტს, სალომე ბოკუჩავას, როგორც თავად ჰყვება, აქციის გაშუქებისას მას თვალებში სავარაუდოდ წიწაკის სპრეი შეასხეს.
„ძლიერი წვისა და სუნთქვის უკმარისობის გამო იძულებული გავხდი, დამეტოვებინა ადგილი, სადაც ვმუშაობდი და საიდანაც გაწვდიდით ინფორმაციას. მომიწია გადანაცვლება სასწრაფო სამედიცინო დახმარების მანქანაში,“ – ამბობს ბოკუჩავა.
აქციაზე დაშავდა „პუბლიკის“ ჟურნალისტი, მინდია გაბაძეც. მას სამართალდამცველმა დაარტყეს.
რეზინის ტყვიები მოხვდა ჟურნალისტ დავით თამაზაშვილსაც.
აქციაზე ჟურნალისტების დაშავების შემთხვევებს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია გამოეხმაურა:
“ქარტია გმობს საპოლიციო ძალების სისასტიკეს და უკანონო ქმედებებს ჟურნალისტების მიმართ და მოუწოდებს მათ, შეწყვიტონ ჟურნალისტებისთვის პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელის შეშლა, დაბრუნდნენ კანონის ჩარჩოებში და პატივი სცენ საქართველოს მოქალაქეების კონსტიტუციით გარანტირებულ უფლებებს” – ნათქვამია განცხადებაში.
2024 წლის 17 აპრილს, თბილისში, საქართველოს პარლამენტის შენობასთან მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე სპეციალური დანიშნულების რაზმის წევრებმა ოთხი ჟურნალისტი სცემეს: ონლაინგამოცემა „პუბლიკის” ჟურნალისტი ალექსანდრე ქეშელაშვილი, მედია “აპრილის” ჟურნალისტი გიორგი ბასხაჯაური, ონლაინ გამოცემა “ტაბულას” ჟურნალისტი გიორგი ბადრიძე და აზერბაიჯანელი დამოუკიდებელი ჟურნალისტი ნურლან ლიბრე.
გიორგი ბადრიძე “ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტთან” ჰყვება, რომ მას სამმა პოლიციელმა ჯერ ტელეფონი წაართვა, შემდეგ ასფალტზე გაათრიეს და ფეხებში ურტყამდნენ.
„პუბლიკას“ რეპორტიორს ალექსანდრე ქეშელაშვილს პოლიციელებმა კედელზე მიარტყმევინეს თავი და სახეში დაარტყეს. სახეზე ჰქონდა დაზიანებები გიორგი ბასხაჯაურსაც. მას ცხვირი გაუტეხეს და სამედიცინო ჩარევა დასჭირდა.
ამ დღეს საქართველოს პარლამენტმა პირველი მოსმენით მიიღო კანონი ე.წ აგენტების შესახებ რუსული კანონი. პარლამენტის შენობასთან მოქალაქეები ამ ფაქტს აპროტესტებდნენ, ჟურნალისტები კი ადგილზე მიმდინარე ამბებს აშუქებდნენ.
მომხდარზე განცხადებები გაავრცელეს მედიის ადვოკატირების კოალიციამ” და საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ.
ჟურნალისტებზე ძალადობას გამოეხმაურა ჟურნალისტთა დაცვის კომიტეტიც (CPJ)
2024 წლის 14 აპრილს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა, პარლამენტის შენობაში უსაფრთხოების ე.წ. “ყვითელი დონე” აამოქმედა.
პარლამენტში აღნიშნული მექანიზმი ამოქმედდა „საქართველოს პარლამენტის სასახლეში უსაფრთხოების დაცვის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის 2023 წლის 04 სექტემბრის N1/259/23 ბრძანების შეესაბამისად.
ამ მექანიზმით, 15 აპრილს საკანონმდებლო ორგანოში მუშაობა შეეზღუდა არააკრედიტებულ მედიას.
აღნიშნული შეზღუდვა დაწესდა იმ პერიოდში, როდესაც საქართველოს პარლამენტი განიხილავდა კანონს “უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის შესახებ”, რომელსაც საქართველოში უწოდებენ აგენტების შესახებ კანონს.
ეს არ იყო მსგავსი შეზღუდვის პირველი შემთხვევა. როგორც “მედიის ადვოკატირების კოალიცია” წერს, “ყვითელი დონის გამოყენება უკვე დადგენილ პრაქტიკად არის მიჩნეული მაშინ, როდესაც საქართველოს პარლამენტში განიხილება ქვეყნისათვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი საკითხები”.
ონლაინ მედიის წარმომადგენლებმა მათ არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენება დისკრიმინაციად შეაფასეს და 17 აპრილს სახალხო დამცველს მიმართეს. საქართველოს სახალხო დამცველი მომხდარს გამოეხმაურა და განაცხადა, რომ “ყველა აკრედიტებულ მედიას უნდა მიეცეს საშუალება, იყოს პარლამენტში და გააშუქოს დღევანდელი დღე იმ პერსპექტივიდან, როგორც მას მიაჩნია სწორად”.
ეს შეზღუდვა საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამაც შეაფასა, როგორც დისკრიმინაციული პრაქტიკა.
2024 წლის 8 აპრილს, როდესაც საქართველოს პარლამენტი ბიუროზე განიხილავდა ე.წ რუსულ კანონს, Საკანონმდებლო ორგანოში ჟურნალისტები არ შეუშვეს. მათ შორის, არ შეუშვეს ისინიც, ვისაც მუდმივმოქმედი აკრედიტაცია აქვთ.
ამავე დღეს, პარლამენტმა არ დაუშვა საშვი მედიაკრიტიკის პლატფორმა „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტზე, ნინია კაკაბაძეზე, რითაც მას შეეზღუდა პარლამენტში შესვლისა და მუშაობის უფლება. ოფიციალური უარის მიზეზად დასახელდა ის, რომ პარლამენტში საშვებს მხოლოდ იმ ჟურნალისტებისთვის უშვებენ, რომლებიც საპარლამენტო საქმიანობას აშუქებენ.
“მედიაჩეკერის” მიხედვით, მათ საშვები კიდევ რამდენიმე ჟურნალისტისთვის მოითხოვეს, თუმცა პარლამენტის საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და ინფორმაციის დეპარტამენტმა მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.
აღნიშულ ფაქტს გამოეხმაურა არასამთავრობო ორგანიზაცია “მედიაომბუდსმენი” და პარლამენტს ჟურნალისტთა უფლებების დარღვევის შეწყვეტისკენ მოუწოდა.
2024 წლის 20 თებერვალს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ შალვა პაპუაშვილმა საჯაროდ მოითხოვა განმარტება საქართველოში ევროკავშირის წარმომადგენლობისგან, რატომ მოხვდა გამოცემა „მთის ამბების“ რედაქტორის გელა მთივლიშვილის საგამოძიებო სტატია ჟურნალისტური კონკურსის “ევროკავშირის პრიზის” ფინალისტებში.
საუბარია საგამოძიებო მასალაზე სახელწოდებით „დანაშაული შოვში“. მასალა ეხება რაჭაში, კურორტ შოვში მომხდარ სტიქიას, რომელსაც 33 ადამიანი ემსხვერპლა.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც პარლამენტის თავმჯდომარემ სცადა “მთის ამბებისა” და მისი რედაქტორის დისკრედიტაცია. 2023 წლის აგვისტოშიც, შოვის სტიქიის ამბების დროს, პაპუაშვილმა საჯაროდ დაადანაშაულა გამოცემა დეზინფორმაციის გავრცელებაში.
პარლამენტის თავმჯდომარის თავდასხმას ჟურნალისტზე გამოეხმაურა არაერთი მედიის დამცველი ორგანიზაცია. მათ შორის, „საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია“ და „მედიის ადვოკატირების კოალიცია“. ამ უკანასკნელმა პარლამენტის თავმჯდომარის ქმედება შეაფასა, როგორც „საფრთხე დემოკრატიისა და სიტყვის თავისუფლებისათვის“.
დისკრიმინაციის ფაქტების შესასწავლად და სამართლებრივი რეაგირებისთვის გელა მთივლიშვილმა საქართველოს პარლამენტის ეთიკის საბჭოსა და საქართველოს სახალხო დამცველს მიმართა. მის ინტერესებს არასამთავრობო ორგანიზაცია “მედიაომბუდსმენი” იცავს.
2024 წლის 25 იანვარს, ხელისუფლებისადმი კრიტიკული ტელეკომპანიების “მთავარი არხისა” და “ფორმულას” ვებგვერდები, სავარაუდოდ, კიბერთავდასხმის შედეგად გაითიშა. მაუწყებლების ვებგვერდები რამდენიმე საათის განმავლობაში სრულად მიუწვდომელი იყო.
“მთავარი არხის” ინფორმაციით, “მათ საიტზე ჰაკერული თავდასხმა დილის 05:00 საათზე დაიწყო. წაშლილია მონაცემთა ბაზის ნაწილი”. “ფორმულას” განცხადების თანახმად კი, ვებგვერდი რამდენიმე საათის განმავლობაში იყო გათიშული. მოგვიანებით, ორივე ტელევიზიის ვებგვერდის აღდგენა მოხერხდა.
აღსანიშნავია, რომ ამავე პერიოდში, კიბერშეტევა განხორციელდა საქართველოს პრეზიდენტის ვებგვერდზეც. მედიაკრიტიკის პლატფორმა “მედიაჩეკერის” ინფორმაციით, საიტზე შესვლისას გამოჩენილი იყო თავის ქალის გამოსახულება და წარწერა: “დაჰაკულია Cozy Bear-ის მიერ, დიდება რუსეთს“.
Cozy Bear ჰაკერების რუსული ჯგუფია.
2024 წლის 23 იანვარს, თბილისში, კეკელიძის ქუჩაზე, როდესაც აღსრულების პოლიცია საცხოვრებელი კორპუსიდან ასახლებდა ერთ-ერთ ოჯახს, ადგილზე მყოფი ონლაინმედიების: “მაუწყებლის” და “მთის ამბების” ჟურნალისტებზე პოლიციამ იძალადა და ხელი შეუშალა პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში.
კერძოდ, ჟურნალისტი რატი რატიანი პირდაპირ ეთერში აშუქებდა საცხოვრებელი კორპუსიდან ხატიაშვილების ოჯახის გამოსახლების პროცესს, რა დროსაც პოლიციელმა ის უხეში ძალის გამოყენებით ძირს მანქანის სახურავიდან გადმოაგდო.
როგორც „მაუწყებლის” წარმომადგენელმა “საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიას” უთხრა, პარალელურად, სამართალდამცავები ფიზიკურად გაუსწორდნენ ამ მედიასაშუალების კიდევ სამ ჟურნალისტს – ნათია ქარჩილაძეს, ანი გიორგაძეს და გიორგი არობელიძეს.
აქციიის გაშუქებისას პოლიციამ დაუმორჩილებლობის მოტივით დააკავა “მთის ამბების” რედაქტორი გელა მთივლიშვილი. მოგვიანებით, იგი გაათავისუფლეს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და დააკისრეს ჯარიმა 2000 ლარის ოდენობით.
უკანონოდ დაკავების, ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლის და ფიზიკური ძალადობის ფაქტებზე გელა მთივლიშვილმა დაკავების დღესვე მიმართ სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს. გამოძიების დაწყებიდან ხუთი თვის შემდეგ, გენერალურმა პროკურატურამ მთივლიშვილი დაზარალებულად ცნო.
