2025 წლის 12 ივლისს, ტელეკომპანია “TV პირველის” ეთერში გავიდა ჟურნალისტური გამოძიება, რომელიც ეხებოდა პოლიციელებს რომლებსაც “ქართული ოცნება” სავარაუდოდ იყენებს სინდისის პატიმრების წინააღმდეგ და იმ სარგებელს, რომელსაც ეს პოლიციელები იღებენ სანაცვლოდ. სიუჟეტში გაშუქებული იყო პოლიციელი ბიძინა ჟამერაშვილი, რომლის მამაც, გამოძიების მიხედვით, ქურდობის საქმეზე იყო დაკავებული.
ფაქტის გადამოწმების მიზნით, ჟურნალისტი მივიდა თეთრიწყაროს რაიონული სამმართველოს ასურეთის განყოფილებაში და კომენტარი სთხოვა განყოფილების უფროსს, კობა სუთიაშვილს. სიუჟეტში ჩანს, რომ განყოფილების უფროსმა კაბინეტიდან ოპერატორი გააძევა, ჟურნალისტი თამთა დოლენჯაშვილი კი კაბინეტში ჩაკეტა, შემდეგ კი სცადა მისთვის მობილური ტელეფონისა და მიკროფონის წართმევა.თამთა დოლენჯაშვილის განცხადებით: „ჩემი ოპერატორი, პაპუნა ხაჩიძე, კაბინეტიდან გამოაგდო, მე კი ჩამკეტა შიგნით, წამართვა მობილური ტელეფონი და ცდილობდა მიკროფონის წართმევასაც. მოგვიანებით შენობიდან პაპუნაც გამოაგდო.”
2025 წლის 10 ივლისს, სასამართლო დარბაზიდან ფოტოს გავრცელების გამო მოსამართლე ნინო გალუსტაშვილმა ლომიძე-ზასოხაშვილის პროცესი დახურა და დარბაზი ყველა დამსწრეს, მათ შორის ჟურნალისტებს, დაატოვებინა.
“ქართული ოცნების” პარლამენტმა 26 ივნისს, დაჩქარებული წესით საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანულ კანონში ცვლილებები მიიღო. ახალი ნორმებით, რომელიც კანონის გამოქვეყნებისთანავე შევიდა ძალაში, სასამართლოს სხდომებზე მედიისთვის ფოტო-ვიდეო გადაღება აიკრძალა. ცვლილებების შედეგად, იზღუდება როგორც სასამართლოს შიგნით სივრცეში, ასევე ეზოსა და დერეფნებში გადაღება.
თბილისის საქალაქო სასამართლომ კეკელიძის ქუჩაზე გამოსახლების საწინააღმდეგო აქციის გაშუქების დროს უკანონოდ დაკავებული ჟურნალისტი, “მთის ამბებისა” და “საქართველოს ამბების” რედაქტორი, გელა მთივლიშვილი, სამართალდამრღვევად ცნო და 2000 ლარით დააჯარიმა. საქმე ეხება 2024 წლის 23 იანვარს, თბილისში, კეკელიძის ქუჩაზე მიმდინარე აქციის დროს ჟურნალისტის დაკავებას, რომლებიც აშუქებდა აღსრულების პოლიციის მიერ საცხოვრებელი კორპუსიდან ერთ-ერთი ოჯახის გასახლებას. პოლიციამ ჟურნალისტებზე ფიზიკურად იძალადა და ხელი შეუშალა პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში.
აქციიის გაშუქებისას პოლიციამ დაუმორჩილებლობის მოტივით დააკავა “მთის ამბების” რედაქტორი გელა მთივლიშვილი. მოგვიანებით, იგი გაათავისუფლეს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და დააკისრეს ჯარიმა 2000 ლარის ოდენობით.
უკანონოდ დაკავების, ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლის და ფიზიკური ძალადობის ფაქტებზე გელა მთივლიშვილმა დაკავების დღესვე მიმართა სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს. გამოძიების დაწყებიდან ხუთი თვის შემდეგ, 2024 წლის 3 ივლისს, გენერალურმა პროკურატურამ მთივლიშვილი დაზარალებულად ცნო.
2025 წლის 17 თებერვლის აქციის გაშუქებისას ასევე გზის გადაკეტვას ედავებიან “რადიო თავისუფლების” ჟურნალისტს გიორგი დიასამიძეს. შსს-დან მას 21 თებერვალს აცნობეს. უწყებიდან განუმარტეს, რომ 5000 ლარით დააჯარიმეს პარლამენტის მიმდებარედ “გზის ხელოვნურად გადაკეტვის” გამო. ჟურნალისტმა ჯარიმა გაასაჩივრა, რის საფუძველზეც, მას აცნობეს, რომ ჯარიმა მოუხსნეს.
“რადიო თავისუფლების” ჟურნალისტს, დავით მჭედლიძეს, რუსთავში, 33-ე საარჩევნო უბანზე სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენეს და ტელეფონის წართმევა სცადეს. ინციდენტი მოჰყვა ჟურნალისტის მცდელობას დაეფიქსირებინა უბნის მიმდებარედ მყოფი არაიდენტიფიცირებადი პირები, რომლებიც, სავარაუდოდ, უბანზე მისულ ამომრჩეველს აღრიცხავდნენ.
2024 26 ოქტომბერს, საპარლამენტო არჩევნების დღეს, ჟურნალისტების მუშაობაში ხელშეშლის არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა ქვემო ქართლში, მარნეულის და მიმდებარე სოფლების საარჩევნო უბნებზე.
- რადიო “მარნეულის” ჟურნალისტებს ვლადიმერ ჩხიტუნიძესა და თიკო დავაძეს მარნეულის მე-7 საარჩევნო უბანზე დამკვირვებელმა, რომელიც მათი ინფორმაციით, “ქართული ოცნების” მხარდამჭერია, სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა, “აგენტები” და “ქვეყნის გამყიდველები” უწოდა და ანგარიშსწორებით დაემუქრა. დამატებით, უბნის თავმჯდომარემ ჟურნალისტებს ვიდეოგადაღება შეუზღუდა.
- ასევე თიკო დავაძესა და ვლადიმერ ჩხიტუნიძეს, მარნეულის სოფელ სადახლოს 71-ე უბანზე, უბნის თავმჯდომარე არ უშვებდა უბანზე გადაღების მიზნით. “…მეუბნებოდა, რომ შემეძლო შევსულიყავი, მაგრამ არაფერი გადამეღო…” – ჰყვება ჟურნალისტი. საოლქო კომისიაში დარეკვის შემდეგ თავმჯდომარეს მოუწია ჟურნალისტის დაშვება უბანზე.
- ტელეკომპანია „ფორმულამ“ გაავრცელა ვიდეომასალა, სადაც ჩანს, რომ მარნეულში, სადახლოს 69-ე უბანზე ჟურნალისტ თიკო ერაძეს და ოპერატორს, შალვა ჯოხაძეს პროფესიულ საქმიანობაში ხელს უშლიდნენ. ერაძეს საარჩევნო უბანზე ყოფნას უზღუდავდა საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, გუმბატ ნაზაროვიც.
- მარნეულის მე-4 საარჩევნო უბანთან „TV პირველის“ გადამღებ ჯგუფს, ჟურნალისტ ნინო ელიკაშვილს და მის ოპერატორს, ირაკლი მურმანიშვილს პროფესიულ საქმიანობაში ხელი შეუშალეს და უბანთან მობილიზებულმა პირებმა სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს. ჟურნალისტებს უბნის დატოვებისკენ მოუწოდებდა „ქართული ოცნების“ საარჩევნო შტაბის უფროსი, ამირან გიორგაძე.
- მარნეულის მე-4 საარჩევნო უბანზე სტუდია “მონიტორის” ჟურნალისტებმა თეო ქავთარაძემ და ქეთი თუთბერიძემ გადაიღეს, როგორ ცდილობდა ამომრჩეველი, სავარაუდოდ პასპორტში ჩაკრული სხვისი პირადი ნომრით ხმის მიცემას. ამ პროცესის გადაღებისას კი, უცნობი პირი ჟურნალისტებთან მივიდა და ტელეფონის წართმევა სცადა.
- „Aliq Media-ს“ 4 წარმომადგენელს მუშაობაში ხელი შეეშალა ხოჟორნის საარჩევნო უბანზე. რედაქციის ინფორმაციით, „Aliq Media“ რეპუტაციის შელახვის მიზნით, ადგილზე მობილიზებული პირები იქვე მყოფ ამომრჩევლებს, ჟურნალისტებსა და დამკვირვებლებს ეუბნებოდნენ, რომ „Aliq Media“ დეზინფორმაციის გამავრცელებელი მედია იყო და „კანონს არღვევდა“.
2025 წლის 26 ივნისს “ქართული ოცნების” პარლამენტმა მესამე მოსმენით, დაჩქარებული წესით საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანულ კანონში ცვლილებები მიიღო. ახალი ნორმებით, რომელიც კანონის გამოქვეყნებისთანავე შევიდა ძალაში, სასამართლოს სხდომებზე მედიისთვის ფოტო-ვიდეო გადაღება აიკრძალა. ცვლილებების შედეგად, იზღუდება ასევე, როგორც სასამართლოს შიგნით სივრცეში, ასევე ეზოსა და დერეფნებში გადაღება. ცვლილებებმა სასამართლო პროცესების გაშუქების წესები ფუნდამენტურად შეცვალა. დღეს, 30 ივნისს, „პუბლიკის“ მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, თბილისის საქალაქო სასამართლოში მედიის წარმომადგენლები კამერებით არ შეუშვეს, შეზღუდეს ეზოში ტელეფონებით გადაღებაც.
დღეს, თბილისის საქალაქო სასამართლოში პროევროპული საპროტესტო აქციების დროს ჯგუფური ძალადობის ბრალდებით დაკავებული 11 პირის პროცესი მიმდინარეობდა. მედიის წარმომადგენლებმა იუსტიციის საბჭოს მიმართეს სხდომის გადაღების ნებართვასთან დაკავშირებით, თუმცა მათგან პასუხი ვერ მიიღეს. ადვოკატებმა სხდომის გადაღების ნებართვასთან დაკავშირებით შეკითხვით მიმართეს მოსამართლესაც, თუმცა მოსამართლის განმარტებით, ვინაიდან სასამართლოში წარმოდგენილი არ არის გადაწყვეტილება სხდომის გადაღების ნებართვის თაობაზე, სხდომას აუდიო-ვიდეო ჩაწერის გარეშე გაგრძელდებოდა.
ამ დრომდე, იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს არ დაუდგენია პროცედურა, თუ რა წესით გაიცემა მედიისთვის ნებართვა სასამართლო პროცესების გაშუქებაზე. ცნობილია, რომ პროცესების გაშუქება შესაძლებელია მხოლოდ საბჭოს ნებართვით, თუმცა თავად ნებართვის გაცემის ფორმა და წესი ჯერ კიდევ გაურკვეველია. მკაფიო რეგულაციების არარსებობა ქმნის თვითნებური მიდგომის საფრთხეს, რაც მნიშვნელოვნად ზღუდავს მედიის თავისუფლებასა და სასამართლო პროცესების საჯაროობას.
2025 წლის 27 ივნისს საქართველოს პარლამენტში “ქართული ოცნების” პრეიმიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის, ყოველწლიური მოხსენების მოსმენა გაიმართა, ამასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულ ორგანოში უსაფრთხოების ყვითელი დონე აამოქმედეს.
„საქართველოს პარლამენტის სასახლეში უსაფრთხოების დაცვის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის 2023 წლის 04 სექტემბრის N1/259/23 ბრძანების შესაბამისად, მიმდინარე წლის 27 ივნისს, პარლამენტის სასახლეში იმოქმედებს უსაფრთხოების ყვითელი დონე – ვიზიტორებს ეზღუდებათ პარლამენტის სასახლეში შესვლა” – წერია პარლამენტის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
უსაფრთხოების ყვითელი დონის გამოცხადება ზღუდავს და ხელოვნულ ბარიერს უწესებს მედიის მუშაობას, განსაკუთრებით ონლაინ მედიების და ეს, პირველი შემთხვევა არ არის, როცა მსგავსი შეზღუდვა წესდება საქართველოს პარლამნეტში, თუ სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოებში.
18 ივნისს, პარლამენტში დაინიცირდა, საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანულ კანონში ცვლილებები, რომელიც პარლამენტმა დაჩქარებული წესით განიხილა და 26 ივნისს, მე-3 მოსმენით მხარი დაუჭირა, მათ შორის, სასამართლოს სხდომებზე მედიისთვის ფოტო-ვიდეო გადაღების აკრძალვას. ცვლილებები სასამართლო პროცესების გაშუქების წესებს ფუნდამენტურად ცვლის და ფაქტობრივად, შეუძლებელს ხდის მედიისთვის პროცესების გაშუქებას. კანონში შეტანილი ცვლილებების შედეგად, იზღუდება როგორც სასამართლოს შიგნით სივრცეში, ასევე ეზოსა და დერეფნებში გადაღება.
- სასამართლოში გადაღების შეზღუდვა: ფოტო, ვიდეო და აუდიოგადაღება/ტრანსლაცია აკრძალულია სასამართლოს შენობაში, სხდომის დარბაზსა და ეზოში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ამას სასამართლო ან მის მიერ უფლებამოსილი პირი ახორციელებს. სასამართლო სხდომის ვიდეო და აუდიო ჩაწერა, ასევე ტრანსლაცია, შეიძლება დაშვებულ იქნეს მხოლოდ ყოველ კონკრეტულ სასამართლო სხდომასთან დაკავშირებით საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ მიღებული შესაბამისი გადაწყვეტილებით.
- მაუწყებლების წვდომის შეზღუდვა: უქმდება ნორმა, რომლის მიხედვითაც საზოგადოებრივ მაუწყებელს შეზღუდვის გარეშე შეეძლო სასამართლო პროცესის გაშუქება, თუ ის არ სარგებლობდა ამ უფლებით, გადაღების უფლება სხვა მაუწყებელს გადაეცემოდა მოსამართლის წინასწარი წერილობითი თანხმობით.
- პირადი ნივთების ჩამორთმევის უფლება: სასამართლოს ენიჭება უფლება, შენობაში შესულ პირებს ჩამოართვას მობილური ტელეფონი, კომპიუტერი, ფოტო-ვიდეო-აუდიო ტექნიკა და სხვა ნივთები.
- სასამართლო გადაწყვეტილებების საჯაროობის შეზღუდვა: სასამართლო აქტები მხოლოდ საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ გახდება საჯარო. ნებისმიერ პირს, მათ შორის მედიას, ეკრძალება გადაწყვეტილების გამოქვეყნება დეპერსონალიზაციის გარეშე. ინფორმაცია გაიცემა მხოლოდ ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით.
- პასუხისმგებლობა სასამართლოს უპატივცემულობისათვის: მხარეების, საქმეში მონაწილე სხვა პირების, აგრეთვე ნებისმიერი პირის მიერ ნებისმიერი ფორმით (ვერბალურად, უხამსი ან სხვა მსგავსი ქმედებით) და ნებისმიერ ვითარებაში (სასამართლო სხდომაზე, საჯარო სივრცეში) მოსამართლისადმი უპატივცემულობას გამოხატვა, რომელიც უკავშირდება მოსამართლის სტატუსს, იწვევს კანონით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას.
აღნიშნული ცვლილებები მნიშვნელოვნად ზღუდავს სასამართლო პროცესის საჯაროობის პრინციპს და დაუსაბუთებლად ზღუდავს მედიის წვდომას ღია სასამართლო პროცესებზე, რაც ეწინააღმდეგება ღიაობისა და ანგარიშვალდებულების დემოკრატიულ პრინციპებს.
2025 წლის 21 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოში აქტივისტის, ნინო დათაშვილის სასამართლო პროცესი გაიმართა, რომელიც მიმდინარე წლის 9 მაისს, სასამართლოს შენობაში მომხდარი ინციდენტის გამო აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეს ეხებოდა.
მოსამართლე ეკა ბარბაქაძემ, ყოველგვარი ახსნა-განმარტების და დასაბუთების გარეშე, სასამართლო სხდომის ფოტო და აუდიო გადაღება აკრძალა. სხდომაზე მხოლოდ ვიდეოკამერების დასწრება დაუშვა. “ბარბაქაძემ სხდომის დაწყებისას თქვა, რომ მიიღო მედიის განცხადებები ვიდეო და ფოტო გადაღების და აუდიო ჩანაწერების გაკეთების უფლების შესახებ, თუმცა, მხოლოდ ვიდეოს გადაღების უფლება გასცა, ფოტოსა და აუდიოზე უარი კი არც დაასაბუთა” – წერს საინფორმაციო სააგენტო “პუბლიკა”.
სასამართლოებში მედიის მუშაობის შეზღუდვის ეს პირველი შემთხვევა არ არის, სულ რამდენიმე დღის წინ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე გიორგი არევაძემ მედიას სრულყოფილად მუშაობის საშუალება არ მისცა.
