2024 26 ოქტომბერს, საპარლამენტო არჩევნების დღეს, ჟურნალისტების მუშაობაში ხელშეშლის არაერთი შემთხვევა დაფიქსირდა ქვემო ქართლში, მარნეულის და მიმდებარე სოფლების საარჩევნო უბნებზე.
- რადიო “მარნეულის” ჟურნალისტებს ვლადიმერ ჩხიტუნიძესა და თიკო დავაძეს მარნეულის მე-7 საარჩევნო უბანზე დამკვირვებელმა, რომელიც მათი ინფორმაციით, “ქართული ოცნების” მხარდამჭერია, სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა, “აგენტები” და “ქვეყნის გამყიდველები” უწოდა და ანგარიშსწორებით დაემუქრა. დამატებით, უბნის თავმჯდომარემ ჟურნალისტებს ვიდეოგადაღება შეუზღუდა.
- ასევე თიკო დავაძესა და ვლადიმერ ჩხიტუნიძეს, მარნეულის სოფელ სადახლოს 71-ე უბანზე, უბნის თავმჯდომარე არ უშვებდა უბანზე გადაღების მიზნით. “…მეუბნებოდა, რომ შემეძლო შევსულიყავი, მაგრამ არაფერი გადამეღო…” – ჰყვება ჟურნალისტი. საოლქო კომისიაში დარეკვის შემდეგ თავმჯდომარეს მოუწია ჟურნალისტის დაშვება უბანზე.
- ტელეკომპანია „ფორმულამ“ გაავრცელა ვიდეომასალა, სადაც ჩანს, რომ მარნეულში, სადახლოს 69-ე უბანზე ჟურნალისტ თიკო ერაძეს და ოპერატორს, შალვა ჯოხაძეს პროფესიულ საქმიანობაში ხელს უშლიდნენ. ერაძეს საარჩევნო უბანზე ყოფნას უზღუდავდა საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე, გუმბატ ნაზაროვიც.
- მარნეულის მე-4 საარჩევნო უბანთან „TV პირველის“ გადამღებ ჯგუფს, ჟურნალისტ ნინო ელიკაშვილს და მის ოპერატორს, ირაკლი მურმანიშვილს პროფესიულ საქმიანობაში ხელი შეუშალეს და უბანთან მობილიზებულმა პირებმა სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს. ჟურნალისტებს უბნის დატოვებისკენ მოუწოდებდა „ქართული ოცნების“ საარჩევნო შტაბის უფროსი, ამირან გიორგაძე.
- მარნეულის მე-4 საარჩევნო უბანზე სტუდია “მონიტორის” ჟურნალისტებმა თეო ქავთარაძემ და ქეთი თუთბერიძემ გადაიღეს, როგორ ცდილობდა ამომრჩეველი, სავარაუდოდ პასპორტში ჩაკრული სხვისი პირადი ნომრით ხმის მიცემას. ამ პროცესის გადაღებისას კი, უცნობი პირი ჟურნალისტებთან მივიდა და ტელეფონის წართმევა სცადა.
- „Aliq Media-ს“ 4 წარმომადგენელს მუშაობაში ხელი შეეშალა ხოჟორნის საარჩევნო უბანზე. რედაქციის ინფორმაციით, „Aliq Media“ რეპუტაციის შელახვის მიზნით, ადგილზე მობილიზებული პირები იქვე მყოფ ამომრჩევლებს, ჟურნალისტებსა და დამკვირვებლებს ეუბნებოდნენ, რომ „Aliq Media“ დეზინფორმაციის გამავრცელებელი მედია იყო და „კანონს არღვევდა“.
2025 წლის 27 ივნისს საქართველოს პარლამენტში “ქართული ოცნების” პრეიმიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის, ყოველწლიური მოხსენების მოსმენა გაიმართა, ამასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულ ორგანოში უსაფრთხოების ყვითელი დონე აამოქმედეს.
„საქართველოს პარლამენტის სასახლეში უსაფრთხოების დაცვის წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის 2023 წლის 04 სექტემბრის N1/259/23 ბრძანების შესაბამისად, მიმდინარე წლის 27 ივნისს, პარლამენტის სასახლეში იმოქმედებს უსაფრთხოების ყვითელი დონე – ვიზიტორებს ეზღუდებათ პარლამენტის სასახლეში შესვლა” – წერია პარლამენტის მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.
უსაფრთხოების ყვითელი დონის გამოცხადება ზღუდავს და ხელოვნულ ბარიერს უწესებს მედიის მუშაობას, განსაკუთრებით ონლაინ მედიების და ეს, პირველი შემთხვევა არ არის, როცა მსგავსი შეზღუდვა წესდება საქართველოს პარლამნეტში, თუ სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოებში.
2025 წლის 21 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოში აქტივისტის, ნინო დათაშვილის სასამართლო პროცესი გაიმართა, რომელიც მიმდინარე წლის 9 მაისს, სასამართლოს შენობაში მომხდარი ინციდენტის გამო აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეს ეხებოდა.
მოსამართლე ეკა ბარბაქაძემ, ყოველგვარი ახსნა-განმარტების და დასაბუთების გარეშე, სასამართლო სხდომის ფოტო და აუდიო გადაღება აკრძალა. სხდომაზე მხოლოდ ვიდეოკამერების დასწრება დაუშვა. “ბარბაქაძემ სხდომის დაწყებისას თქვა, რომ მიიღო მედიის განცხადებები ვიდეო და ფოტო გადაღების და აუდიო ჩანაწერების გაკეთების უფლების შესახებ, თუმცა, მხოლოდ ვიდეოს გადაღების უფლება გასცა, ფოტოსა და აუდიოზე უარი კი არც დაასაბუთა” – წერს საინფორმაციო სააგენტო “პუბლიკა”.
სასამართლოებში მედიის მუშაობის შეზღუდვის ეს პირველი შემთხვევა არ არის, სულ რამდენიმე დღის წინ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე გიორგი არევაძემ მედიას სრულყოფილად მუშაობის საშუალება არ მისცა.
2025 წლის 19 ივნისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე გიორგი არევაძემ მედიის წარმომადგენლებს არ მისცა სრულყოფილად მუშაობის საშუალება. ამ დღეს, სასამართლოში სინდისის პატიმრის, არჩილ მუსელიანცის, საქმე განიხილებოდა.
როგორც ჟურნალისტები ჰყვებიან, სასამართლო პროცესი იმართებოდა მინის კარ-ფანჯრით გაყოფილ დარბაზში, გამყოფ ტიხარს მიღმა არ აღწევდა მოსაუბრეების ხმა, რის გამოც, მედიის წარმომადგენლებმა მოსამართლეს მიკროფონების შიდა სივრცეში დადება სთხოვეს, მოსამართლემ კი მათ ამის უფლება არ მისცა.
მედიის წარმომადგენლებმა პროცესი დატოვეს, რადგან, მათი თქმით, დარბაზში ხმა არ ისმოდა და შეუძლებელი იყო სხდომის შინაარსის გაგება.
ბოლო პერიოდში, სასამართლო სისტემა მნიშვნელოვნად ზღუდავს მედიის საქმიანობას სასამართლო პროცესების გაშუქებასთან დაკავშირებით. 2025 წლის 22 მაისიდან 19 ივნისამდე პერიოდში, თბილისის საქალაქო სასამართლოში დაფიქსირდა ოთხი შემთხვევა (22, 23, 29 და 30 მაისს), როდესაც შენობაში არ შეუშვეს ფოტო/ვიდეო კამერებით აღჭურვილი რეპორტიორები. 10 და 11 ივნისს სხდომა მედიისთვის, მათ შორის მათთვისაც, ვისაც გადაღების უფლება ჰქონდა, სრულად დახურეს. ასევე 11 ივნისს, მოსამართლე თამარ მჭედლიშვილი “პუბლიკის” ჟურნალისტს სასამართლო პროცესზე ფოტოების გადაღების აკრძალვით დაემუქრა. ყველა შემთხვევა მაღალი საჯარო ინტერესის იმ პროცესებზე მოხდა, რომელთაც პოლიტიკურ საქმეებად მიიჩნევენ.
მედიის ადვოკატირების კოალიცია სასამართლოს ახალ პრაქტიკას უკანონო ქმედებებად მიიჩნევს. ორგანიზაციის განცხადებით, ეს სახიფათო პრეცედენტს ქმნის და ცხადყოფს “ქართული ოცნების” მიზანმიმართულ შემზღუდველ პოლიტიკას მედიასთან. “სასამართლო პროცესებზე მედიის დაშვების აკრძალვა არა მხოლოდ ჟურნალისტების უფლებების დარღვევაა, არამედ მთელი საზოგადოების ინფორმირებულობის უფლების ხელყოფაც”, – ნათქვამია განცხადებაში.
2025 წლის 5 მაისს, სასამართლო პროცესზე, სადაც განიხილებოდა „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებლის, მზია ამაღლობელის საქმე, მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა სხდომის დარბაზიდან ნესტან ცეცხლაძე გააძევა.
მზია ამაღლობელის მიმართვას დარბაზში ტაში და ხმაური მოჰყვა. მოსამართლემ შენიშვნა მისცა სხდომაზე დამსწრეებს, ხოლო ნესტან ცეცხლაძე დარბაზიდან გააძევა მისი საპროტესტო წამოძახილის გამო.
„თქვენ ხართ სანქცირებული მოსამართლე“, – უთხრა ნესტან ცეცხლაძემ მოსამართლეს, სანამ დარბაზს დატოვებდა.
2025 წლის 11 ივნისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე მიხეილ ჯინჯოლიამ, საპროტესტო აქციებზე დაკავებული გიორგი ახობაძის პროცესის მიმდინარეობისას, მოულოდნელად, სხდომის დახურვის შესახებ გამოაცხადა. პროცესი ჟურნალისტებს ისევ ახსნა-განმარტების გარეშე დაატოვებინეს, მათ შორის იმათაც, ვისაც პროცესის გადაღების უფლება ჰქონდათ.
ონლაინ გამოცემა “პუბლიკის” ჟურნალისტი ნათია ამირანაშვილი სოციალურ ქსელში წერს, რომ მათ სხდომაზე წესრიგი არ დაურღვევიათ: “მაქვს საფუძვლიანი ეჭვი, რომ სასამართლოს მთავარი საზრუნავი მედიის ჩახსნა და განეიტრალებაა და ნიადაგის მომზადება სწორედ ამ მიზნით ხდება”.
ბოლო პერიოდში სასამართლო სისტემა მნიშვნელოვნად ზღუდავს მედიის საქმიანობას სასამართლო პროცესების გაშუქებასთან დაკავშირებით. 2025 წლის 22 მაისიდან 11 ივნისამდე პერიოდში, თბილისის საქალაქო სასამართლოში დაფიქსირდა ოთხი შემთხვევა (22, 23, 29 და 30 მაისს), როდესაც შენობაში არ შეუშვეს ფოტო/ვიდეო კამერებით აღჭურვილი რეპორტიორები. 10 ივნისს კი სხდომა მედიისთვის, მათ შორის მათთვისაც, ვისაც გადაღების უფლება ჰქონდა, სრულად დახურეს. ყველა შემთხვევა მაღალი საჯარო ინტერესის, იმ პროცესებზე მოხდა, რომელთაც პოლიტიკურ საქმეებად მიიჩნევენ.
მედიის ადვოკატირების კოალიცია” აცხადებს, რომ აღნიშნული ქმედებები სახიფათო პრეცედენტს ქმნის და ცხადყოფს “ქართული ოცნების” მიზანმიმართულ შემზღუდველ პოლიტიკას მედიასთან.
“სასამართლო პროცესებზე მედიის დაშვების აკრძალვა არა მხოლოდ ჟურნალისტების უფლებების დარღვევაა, არამედ მთელი საზოგადოების ინფორმირებულობის უფლების ხელყოფაც. ამ ქმედებებით “ქართული ოცნება” ცდილობს მოქალაქეებს ჩამოართვას ინფორმაცია მნიშვნელოვან სასამართლო გადაწყვეტილებებზე და შეზღუდოს მათი ანგარიშვალდებულების მოთხოვნის შესაძლებლობა”, – ნათქვამია კოალიციის განცხადებაში.
2025 წლის 10 ივნისს, მოსამართლე ნინო გალუსტაშვილმა პროევროპული აქციების დროს დაკავებული 11 პირის სხდომა დახურა და დარბაზიდან მედიის წარმომადგენლები ახსნა-განმარტების გარეშე გაუშვა. აღსანიშნავია, რომ სხდომა დაატოვებინეს მედიის იმ წარმომადგენლებს, რომლებსაც გადაღების უფლება ჰქონდათ.
ონლაინ გამოცემა “პუბლიკა” წერს, რომ მოსამართლის გადაწყვეტილება მოჰყვა დარბაზიდან გაკეთებულ კომენტარს, რომლის თანახმადაც, პროცესის მსვლელობის მანძილზე, პროცესის მონაწილეებს საჭმლის მიღების საშუალება არ ჰქონდათ. მიუხედავად ჟურნალისტების მოთხოვნისა, მოსამართლემ მხოლოდ გადაწყვეტილება გამოაცხადა, განმარტების გარეშე.
ბოლო პერიოდში სასამართლო დაუსაბუთებელ დაბრკოლებებს უქმნის მედიას პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში.
2025 წლის 9 ივნისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს შენობაში, პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში ხელი შეუშალეს “TV პირველის” და “პუბლიკის ჟურნალისტებს.
“პუბლიკის” ჟურნლისტს ნათია ამირანაშვილს, ნიკა კაციას საქმეზე გამოკითხვაზე მოწმის სახით დაბარებული პოლიციელი გიორგი როსოფიძე ფიზიკურად დაუპირისპირდა და კითხვის დასმის შესაძლებლობას არ აძლევდა.
ონლაინ გამოცემა „პუბლიკის“ მიერ გავრცელებულ ვიდეომასალაში ჩანს, რომ პოლიციელი ჟურნალისტ ნათია ამირანაშვილისთვის მიკროფონის წართმევას ცდილობს, პოლიციის ე.წ. თანმხლები პირები კი მას ძალით აჩერებენ და კითხვის დასმის საშუალებას არ აძლევენ. “TV პირველის” ჟურნალისტმა, ნანუკა ქაჯაიამ, გაავრცელა ვიდეო, სადაც ჩანს, თუ როგორ უშლის ხელს პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში მას მანდატურის სამსახურის წარმომადგენელი.
2025 წლის 30 მაისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს შენობაში, უკვე მესამედ, ჟურნალისტებს ეზღუდებათ ტექნიკით შესვლა და საქმიანობა. სასამართლოს შენობაში არ შეუშვეს ის ჟურნალისტები, რომლებსაც არ ჰქონდათ სასამართლო დარბაზიდან პროცესის გაშუქების წინასწარი ნებართვა, თუმცა ჟურნალისტს ამგვარი წინასწარი ნებართვა არ სჭირდება საქმიანობის სასამართლოს დარბაზს გარეთ განსახორციელებლად.
სასამართლოში დღეს ოპოზიციონერი პოლიტიკოსი ლიდერის – ნიკა მელიას საქმე იხილებოდა, რომელსაც მართლმსაჯულება საპარლამენტო საგამოძიებო კომისიის სხდომაზე არმისვლას ედავება.
ჟურნალისტების განმარტებით, სასამართლო სხდომაზე არ უშვებდნენ იმ კორესპონდენტებს, რომლებსაც ფოტო ან/და ვიდეო აპარატურა ჰქონდათ; ჟურნალისტებს მხოლოდ გადასაღები ტექნიკის გარეშე სხდომაზე დასწრების უფლება მიეცათ.
სასამართლოს პრესსამსახურის ზეპირი განმარტებით, შეზღუდვა უსაფრთხოების ნორმებს უკავშირდება: „უსაფრთხოებიდან გამომდინარე დღეს არის შეზღუდვა. სასამართლოს შენობაში შემოვა მხოლოდ ის მედიასაშუალება, ვინც დაშვებული იქნება უშუალოდ პროცესის გაშუქებაზე. ამაზე მეტს, ვერაფერს ვერ გეტყვით“.
2025 წლის 30 მაისს საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს სხდომა გაიმართა. საბჭომ „საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ სამეურვეო საბჭოს რეგლამენტის დოკუმენტში ცვლილებები შეიტანა.
ცვლილებების თანახმად, საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს საჯარო სხდომებზე დასწრება შესაძლებელი ხდება მხოლოდ ონლაინ. დასწრების მსრუველმა პირმა, სამეურვეო საბჭოს სხდომის დღის წესრიგის გამოქვეყნების შემდეგ, სხდომამდე, არანაკლებ 2 დღის ადრე უნდა მიმართოს დასწრების მოთხოვნით, ელექტრუნული ფოსტის საშუალებით. ამავე ცვლილებებით, განისაზღვრა დასწრების და სხდომის პროცესში ჩართვის წესები. ცვლილებები ძალაში 2025 წლის 1 ივნისს შედის.
„საზოგადოებრივი მაუწყებლის“ სამეურვეო საბჭოს რეგლამენტის, დღემდე მოქმედი რედაქციით, საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს საჯარო სხდომებზე დასწრება ფიზიკურად, წინასწარი შეტყობინებით, ნებისმიერ დაინტერესებულ პირს შეეძლო.
