SLAPP სარჩელი

ცილისწამების საქმე ტელეკომპანია „TV პირველისა“ და ჟურნალისტის წინააღმდეგ

2025 წლის 9 დეკემბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება “ქართული ოცნების” ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრის ალექსანდრე ჭიკაიძის მიერ ტელეკომპანია „TV პირველისა“ და ჟურნალისტ სოფო ნიაურის წინააღმდეგ აღძრულ ცილისწამების საქმეზე. დავა ეხება “TV პირველის” ეთერში, გადაცემა “ნოდარ მელაძის შაბათში” გასულ რეპორტაჟს, სადაც ჭიკაიძე ე.წ. ქოლცენტრებთან კავშირში დაადანაშაულეს. სააპელაციო სასამართლომ ტელეკომპანიასა და ჟურნალისტს ალექსანდრე ჭიკაიძეზე გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფა და მორალური ზიანის, 10 000 ლარის გადახდა დაავალა.

განსაკუთრებით პრობლემურია მსგავს დავაში ჟურნალისტის სათანადო მოპასუხედ მიჩნევა, რაც ეწინააღმდეგება „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონს, რომლის მიხედვითაც მედიაში ჟურნალისტის მიერ გამოქვეყნებულ ცილისწამებასთან დაკავშირებულ დავისას მოპასუხე მედიის მესაკუთრეა. მსგავსი მიდგომა ბოლო წლებში დამკვიდრებული არასწორი სასამართლო პრაქტიკის შედეგია და მედიის თავისუფლებისთვის დამაზიანებელ პრეცედენტს ქმნის.

აღნიშნული სასამართლო პრაქტიკა ვითარდება იმ ფონზე, როდესაც 26 ივნისს „ქართულმა ოცნებამ“ სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ კანონში ცვლილებები დაჩქარებული წესით მიიღო. ცვლილებებმა მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადაიტანა, გააუქმა ჟურნალისტების დაცვის მნიშვნელოვანი მექანიზმები, მათ შორის წყაროს დაცვის გარანტიები და ე.წ. კვალიფიციური პრივილეგია და გაზარდა მედიისა და კრიტიკული ხმების მიმართ სამართლებრივი ზეწოლის რისკები.

ეს არ არის პირველი შემთხვევა კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ ცილისწამების საფუძველზე დაწყებული სამართალწარმოების. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ინფორმაციით, ბოლო წლებში სამი წამყვანი კრიტიკული ტელეარხის – „მთავარი არხის“, „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ წინააღმდეგ 28 სარჩელი შევიდა, რომელთა უმეტესობა მმართველი პარტიის წარმომადგენლებისა და მათთან დაახლოებული პირების მიერ არის ინიცირებული. ორგანიზაციის შეფასებით, მსგავსი საქმეები ატარებს SLAPP სამართალწარმოების ნიშნებს და მიუთითებს კრიტიკული მედიის დაშინებაზე მიმართულ კოორდინირებულ ტენდენციაზე.

“ქართუ ბანკი” “TV პირველს” სასამართლოში უჩივის

„ქართუ ბანკი“, რომლის 35%-იან წილს ოლიგარქ ბიძინა ივანიშვილის შვილი, უტა ივანიშვილი, ფლობს “TV პირველს” ცილისწამებისთვის სასამართლოში უჩივის. მოსარჩელე მოითხოვს არხმა ბანკი არ მოიხსენიოს როგორც “ივანიშვილის” ან “ოლიგარქის” ბანკი.

“TV პირველის” საინფორმაციო სამსახურის უფროსის, ნოდარ მელაძის, განმარტებით, რეპორტაჟი, რომლის გამოც ბანკი ჩივის, საინფორმაციო გამოშვებაში გავიდა და ეყრდნობოდა ევროპის სახალხო პარტიის (EPP) რეზოლუციას, რომლის ერთ-ერთი მოთხოვნაც იყო „ქართუ ბანკის“ საერთაშორისო გადახდის სისტემიდან – SWIFT-იდან გათიშვა. „ისინი მოითხოვენ, რომ ეს რეპორტაჟი არ იყოს განთავსებული ონლაინ პლატფორმებზე. როგორც ჩანს, ბანკისთვის ეს საკითხი პრობლემატურია და მოითხოვენ სასამართლოს გზით ისეთი ტერმინების აკრძალვას მედიაში, როგორიცაა „ივანიშვილის ბანკი“ ან „ოლიგარქის ბანკი“, – განაცხადა ნოდარ მელაძემ გამოცემა “ნეტგაზეთთან”. მისივე განცხადებით, „ქართუ ბანკი“ ითხოვს მხოლოდ სიუჟეტში გასული ფაქტების უარყოფას და არა ფულად კომპენსაციას.

“მედიის ადვოკატირების კოალიციის” შეფასებით, ეს სარჩელი სამოქალაქო ჩართულობის წინააღმდეგ სტრატეგიული სამართალწარმოების (SLAPP) მორიგ შემთხვევას წარმოადგენს: “აღნიშნული საქმე არის ბიძინა ივანიშვილის „ქართული ოცნების” მიერ მედიაზე წარმოებული მიზნობრივი რეპრესიული პოლიტიკის კიდევ ერთი ნათელი მაგალითი”, – ნათქვამია ორგანიზაციის განცხადებაში.

კომუნიკაციების კომისიამ „TV პირველი“, “მთავარი არხი” და „ფორმულა“ სამართალდამრღვევად ცნო

2025 წლის 3 ივლისს კომუნიკაციების კომისიამ ტელეკომპანიები „TV პირველი“, “მთავარი არხი” და „ფორმულა“ სამართალდამრღვევებად სცნო. საქმე ეხება „ქართული ოცნების“ საჩივარს ტელევიზიების წინააღმდეგ. პარტიამ კომისიას 1 ივნისს მიმართა და ისეთი ტერმინების გამო უჩივლა, როგორებიცაა: „არალეგიტიმური პარლამენტი“, „ოლიგარქის რეჟიმი“, „რეჟიმის პატიმრები“, „არალეგიტიმური ხელისუფლება“, „კლანის სასამართლო“ და სხვ. „ქართული ოცნების“ მიერ წარდგენილი საჩივრები ეფუძნება „მაუწყებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონში შესულ ცვლილებებს. აღნიშნული ცვლილებები პარლამენტმა 1 აპრილს დაამტკიცა, რის შედეგადაც კომუნიკაციების კომისიის უფლებამოსილებები გაფართოვდა.

მედიის ადვოკატირების კოალიცია მოუწოდებდა კომუნიკაციების კომისიას ყოფილიყო დამოუკიდებელი და თავისუფალი სიტყვის დამცველი.

“კომისიამ უნდა გაითვალისწინოს, რომ საზოგადოებრივი ინტერესი პოლიტიკური ძალების კრიტიკულ შეფასებაზე უფრო მაღალია. მედიას უნდა ჰქონდეს უფლება ქვეყანაში მიმდინარე პროცესებს შესაბამისი დახასიათება და შეფასება მისცეს. ეს არის ჟურნალისტიკის არსი” – წერია განცხადებაში.

კომუნიკაციების კომისიამ „ქართული ოცნების“ საჩივრები „TV პირველის“, „ფორმულასა“ და „მთავარი არხის“ წინააღმდეგ განსახილველად მიიღო

2025 წლის 5 ივნისს, კომუნიკაციების კომისიამ „TV პირველის“, „ფორმულასა“ და „მთავარი არხის“ წინააღმდეგ „ქართული ოცნების“ საჩივრები განსახილველად დაუშვა და მათ არსებითად 19 ივნისს განიხილავს.

2 ივნისს, ტელეკომპანიებმა „ფორმულა“ და „TV პირველი“ განცხადება გაავრცელეს, რომლის მიხედვითაც ირკვევა, რომ „ქართულმა ოცნებამ“ მათ კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიაში უჩივლა.

ტელეკომპანია „ფორმულას“ „ქართული ოცნების“ წარმომადგენელი მაუწყებლობის შესახებ კანონის იმ ნორმების დარღვევას ედავება, რომელიც მმართველმა პარტიამ 1 აპრილს მიიღო. ოცნებამ კომისიას 1 ივნისს მიმართა, როდესაც კომისიას მაუწყებლის დასანქცირების უფლებამოსილება მიენიჭა.

“საჩივრის მიხედვით, ცენზურას უნდა დაექვემდებაროს ტერმინები, რომლებიც ხაზს უსვამს ქართული ოცნების პარლამენტის, თანამდებობის პირებისა თუ ინსტიტუტების არალეგიტიმურობასა და პოლიტიკურ მიკერძოებას” – ნათქვამია ტელეკომპანია “ფორმულას” მიერ გავრცელებულ განცხადებაში.

„ქართული ოცნება“ ტელეკომპანია „ფორმულას“ უჩივის ისეთი ტერმინების გამოყენების გამო, როგორებიცაა: „რეჟიმის პატიმრები“, „რეჟიმის სასამართლო“, „არალეგიტიმური პარლამენტი“, „ე.წ. პარლამენტი“ და სხვა.

„TV პირველის“ ინფორმაციით, მათ წინააღმდეგ კომუნიკაციების ეროვნულ კომისიაში 14-გვერდიანი საჩივარია შეტანილი, სადაც ჩამოთვლილია სიტყვები და ტერმინები, რომლებიც მედიის მიერ სხვადასხვა საინფორმაციო გამოშვებაში იყო გამოყენებული.

“მაუწყებლობის შესახებ” კანონში ცვლილებები “ქართულმა ოცნებამ” 2025 წლის 1 აპრილს მიიღო. ცვლილების თანახმად, მნიშვნელოვნად გაიზარდა მარეგულირებელი ორგანოს, კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის, უფლებამოილება, ასევე სრულად აიკრძალა მაუწყებლების უცხოური დაფინანსება

მედიაში არსებულ მდგომარეობას განცხადებით გამოეხმაურა მედიის ადვოკატირების კოალიცია – „ქართული ოცნების“ მიერ ბოლო პერიოდში ინიცირებული და მიღებული რეპრესიული კანონმდებლობა მიზანმიმართულად ზღუდავს გამოხატვის თავისუფლებას და საზოგადოების წვდომას ალტერნატიულ აზრსა და ინფორმაციაზე” – ნათქვამია განცხადებაში

“ნეტგაზეთი”/”ბათუმელების” თანადამფუძნებელი და დირექტორი სტიკერის გაკვრისთვის 2 ათასი ლარით დააჯარიმეს

მზია ამაღლობელი დააჯარიმეს

2025 წლის 18 მარტს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე სალიხ შაინიძემ, გამოცემების “ნეტგაზეთისა” და “ბათუმელების” თანადამფუძნებელი და დირექტორი, მზია ამაღლობელი, პოლიციის შენობაზე სტიკერის გაკვრისთვის სამართალდამრღვევად სცნო და ორი ათასი ლარით დააჯარიმა.

მზია ამაღლობელი ორჯერ დააკავეს 2025 წლის 11-12 იანვრის ღამეს. თავდაპირველად იგი დააკავეს პოლიციის შენობაზე სტიკერის გაკვრისთვის, რომელზეც ეწერა – “იფიცება საქართველო”. დაკავებიდან რამდენიმე საათში იგი გაათავისუფლეს ხელწერილის საფუძველზე. მაგრამ, გათავისუფლებიდან მალევე კვლავ დააკავეს პოლიციის უფროს ირაკლი დგებუაძისთვის სილის გაწვნის ფაქტზე, უკვე სისხლის სამართლის წესით.

სისხლის სამართლის საქმეზე მედიამენეჯერი ამ დრომდე პატიმრობაშია. მისი პატიმრობის პროცესს, გარდა ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა, ავტორიტეტული საერთაშორისო ორგანიზაციებიც აკვირდებიან.

მზია ამაღლობელი დააჯარიმეს

“TV პირველს” სასამართლომ ყოფილი საჯარო მოხელისთვის 10 000 ლარის გადახდა დააკისრა

2024 წლის 11 ოქტომბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლომ, „TV პირველსა“ და მის ჟურნალისტს, სოფიკო ნიაურს, 10 000 ლარის გადახდა დააკისრა შინაგან საქმეთა ყოფილი მინისტრის, ალექსანდრე ჭიკაიძისთვის. ყოფილი საჯარო მოხელე ტელეკომპანიას ცილისწამებისთვის უჩიოდა.

საუბარია სიუჟეტზე, რომელიც ეთერში 2024 წლის 3 თებერვალს გავიდა. ჟურნალისტური მასალა, სახელწოდებით “დაკავებების სერია ქოლ-ცენტრებზე” ეხებოდა თაღლითური ქოლ-ცენტრების მოწყობისა და ორგანიზების ბრალდებით დაკავებულებს.

ჟურნალისტი ჩართვაში საუბრობს დაკავებულებზე და კითხულობს დაადებენ თუ არა ისინი ხელს საქმის მთავარ ფიგურანტს, რომელიც დგას ამ ქოლ-ცენტრების უკან: “რომელმაც დააფუძნა ეს კომპანიები და მიანდო კომპანიების მის ნდობით აღჭურვილ პირებს. საუბარია ყოფილ შს მინისტრზე, ალექსანდრე ჭიკაიძეზე” – ამბობს ჟურნალისტი.

მოსარჩელე ამ ინფორმაციის უარყოფას და მორალური ზიანის ანაზღაურებას ითხოვდა.

“TV პირველის” იურისტი, თორნიკე მიგინეიშვილი გამოცემა “მედიაჩეკერთან” ამბობს, რომ ტელეკომპანია სასამართლოს გადაწყვეტილებას არ ეთანხმება და მას სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრებენ.

სასამართლო დავას – „ალექსანდრე ჭიკაიძე „ტელეკომპანია პირველისა“ და სოფო ნიაურის წინააღმდეგ“ „საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა“ ე.წ. SLAPP საქმედ მიიჩნევს.

SLAPP სარჩელები მედიის წინააღმდეგ, პრობლემურად მიაჩნია “მედიის ადვოკატირების კოალიციას”

შეგახსენებთ, ეს არ არის პირველი ასეთი სარჩელი ამ ტელეკომპანიის წინააღმდეგ. “TV პირველს” ასევე საჯარო მოხელის, თბილისის მერის სასარგებლოდ უკვე აქვს დაკისრებული 15 000 ლარის გადახდა და ტელეკომპანია უკვე ანგარიშების დაყადაღების მოლოდინშია.

“TV პირველი” წინააღმდეგ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს მიმართეს

2024 წლის 26 ივლისს თბილისის მერმა, კახა კალაძემ და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იძულებით გადაადგილებულ პირთა მინისტრმა, დავით ფაცაციამ, რომელიც პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის სიძეა, “ტელეკომპანია პირველის” წინააღმდეგ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს მიმართეს.

ორივე ოფიციალური პირი ტელეკომპანიისგან სასამართლოს გადაწყვეტილებების აღსრულებას, თანხის ჩარიცხვას ითხოვს. საუბარია 30 ათას ლარზე.

დავით ფაცაციას სარჩელი საქალაქო სასამართლომ 2023 წლის მაისში ნაწილობრივ დააკმაყოფილა და ტელევიზიას გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფასთან ერთად, 15 000 ლარის ოდენობით მორალური ზიანის ანაზღაურებაც დააკისრა.

Ხოლო 2022 წელს სასამართლოს სამივე ინსტანციამ გაამტყუნა “ტელეკომპანია პირველის” ჟურნალისტი, თბილისის მერის, კახა კალაძის, საჩივრის საფუძველზე და ეთერში გასულ ინფორმაციის უარყოფა და მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად ასევე 15 000 ლარი დააკისრა.

“ვართ მოლოდინის რეჟიმში. ველით თბილისის მერის, კახი კალაძის მოთხოვნის საფუძველზე, ტელევიზიის ანგარიშების და ქონების დაყადაღებას”, – წერს ნოდარ მელაძე 26 ივლისს სოციალურ მედიაში გავრცელებულ პოსტში.

“TV პირველს” ყოფილი პრემიერის ოჯახი სასამართლოში უჩივის

„ქართული ოცნების“ თავმჯდომარის და ყოფილი პრემიერ მინისტრის ირაკლი ღარიბაშვილის ოჯახმა სასამართლოს სარჩელით მიმართა ტელეკომპანია “პირველის” წინააღმდეგ. მოსარჩელე ითხოვს, ცილისწამებად იქნას აღიარებული ინფორმაცია, რომელიც საგამოძიებო გადაცემა „ნოდარ მელაძის შაბათში” გავიდა.

ექსპრემიერის ოჯახის ადვოკატმა სამთავრობო პროპაგანდისტულ ტელეარხ POSTV-ს უთხრა, რომ ისინი „სასამართლოს წარუდგენენ სიცრუესა და ცილისწამებაზე დაფუძნებულ ათობით სიუჟეტს, რომლებიც წლების განმავლობაში მზადდებოდა „ნოდარ მელაძის შაბათის” მიერ, ირაკლი ღარიბაშვილის ოჯახის წინააღმდეგ”.

Სარჩელის მიხედვით, ღარიბაშვილის ოჯახი და მისი ადვოკატი მოითხოვს, ტელეკომპანია “პირველმა” აღიაროს, რომ კონკრეტული სიუჟეტი „სიცრუე იყო”.