“ქართული ოცნების” მხარდამჭერმა გია გაჩეჩილაძემ, რომელიც გადაცემა “აი უცნობის” წამყვანია, “ნეტგაზეთი/ბათუმელების” დამფუძნებელი, ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი შეურაცხმყოფელი ეპითეტებით მოიხსენია.
“მე მზია ამაღლობელსაც დავარტყამდი პანჩურს და გამოვაგდებდი, ვითომ მედიის კორიფეს, სახაროვის პრემია კი არა ჩვეულებრივი მოძალადეა” – თქვა გია გაჩეჩილაძემ, იგივე “უცნობმა”. გაჩეჩილაძე გამოირჩევა შეურაცხმყოფელი გამონათქვამებით დამოუკიდებელი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ჟურნალისტების მიმართ.
მზია ამაღლობელი 2025 წლის 11 იანვარს ჯერ ადმინისტრაციული წესით დააკავეს, ხოლო რამდენიმე საათში, 12 იანვარს, სისიხლის სამართლის წესით. ჟურნალისტს ბათუმის საქალაქო სასამართლომ, 2025 წლის 6 აგვისტოს, მას ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, გადაწყვეტილება უცვლელი დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.
2026 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა ერთჯერადი სპეციალური აკრედიტაციის გაცემის ახალი წესი რომლის თანახმად, სპეციალური აკრედიტაციის გაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას აპარატის უფროსი იღებს განაცხადის მიღებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა.
ერთჯერადი სპეციალური აკრედიტაცია წარმოადგენს მექანიზმს, რომლის საშუალებითაც იმ ჟურნალისტებს, რომლებიც არ ფლობენ საპარლამენტო აკრედიტაციას, ეძლევათ საქართველოს პარლამენტის სასახლეში შესვლისა და პროფესიული საქმიანობის განხორციელების შესაძლებლობა კონკრეტული მიზნის ფარგლებში. მედიის საქმიანობის ოპერატიული ხასიათის გათვალისწინებით, აღნიშნული ვადა შესაძლოა ქმნიდეს პრაქტიკულ სირთულეებს ჟურნალისტებისთვის პარლამენტში მიმდინარე აქტუალური მოვლენების დროული გაშუქების თვალსაზრისით.
საკითხი დამატებით მნიშვნელობას იძენს იმ პირობებში, როდესაც მოქმედი რეგულაციით უკვე განსაზღვრულია აკრედიტებული საპარლამენტო ჟურნალისტების რაოდენობრივი შეზღუდვები მედიასაშუალებების ტიპების მიხედვით. მაგალითად, ონლაინგამოცემებისთვის საპარლამენტო აკრედიტაციის მაქსიმალური რაოდენობა განისაზღვრება 4 ჟურნალისტით. აღნიშნული ცვლილება ნეგატიურად აისახება მედიის საქმიანობის ეფექტიანობაზე და ქმნის დამატებით ბარიერებს პარლამენტში ინფორმაციის ხელმისაწვდომობისთვის.
“ქართული ოცნების” მხრიდან, პარლამენტის შენობაში ჟურნალისტებისათვის დამატებითი შეზღუდვების დაწესება 2023 წლის 6 თებერვლის საქართველოს პარლამენტში მედიისთვის აკრედიტაციის წესის დამტკიცებას უკავშირდება. აკრედიტაციის წესი, სხვა საკითხებთან ერთად, ადგენს, რომ სხდომების ვიდეო- და ფოტოგადაღება დასაშვებია მხოლოდ სხდომის თავმჯდომარის თანხმობით, ჟურნალისტი ვალდებულია შეწყვიტოს ინტერვიუ რესპონდენტის უარის შემთხვევაში, ხოლო აპარატის უფროსს ენიჭება უფლებამოსილება „ღონისძიების სპეციფიკურობის“ ან „უსაფრთხოების რეჟიმის“ საფუძველზე შეზღუდოს აკრედიტებული ჟურნალისტების დაშვება, გადაადგილება ან ტექნიკის განლაგება. დოკუმენტში აღნიშნული კრიტერიუმები დაკონკრეტებული არ არის, რაც აჩენს ფართო დისკრეციის რისკს.
წესების დარღვევისთვის გათვალისწინებულია აკრედიტაციის შეჩერება ერთი თვიდან ექვს თვემდე. აღნიშნულ რეგულაციებს კრიტიკა მოჰყვა ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მხრიდან, შეფასებით, მსგავსი ნორმები უარყოფითად აისახება ინფორმაციის მოპოვებისა და საზოგადოებისთვის მიწოდების შესაძლებლობაზე. პრაქტიკამ აჩვენა, რომ მედიის აკრედიტაციის წესები არაერთხელ იქნა გამოყენებული დამოუკიდებელი ჟურნალისტების საქმიანობის შეზღუდვის კონტექსტში.
2025 წლის 26 დეკემბერს, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდან გაათავისუფლა რეჟისორი კახა მელიქიძე. კახა მელიქიძე საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე 1998 წლიდან მუშაობდა.
“საზოგადოებრივი მაუწყებლის მცველების” ინფორმაციით, კახა მელიქიძის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ხელმძღვანელობის მიერ შევიწროებამას შემდეგ დაიწყო, რაც რეჟისორმა საჯაროდ ამხილა მაუწყებლის ხელმძღვანელობა, რომაიძულებდნენ ფეხბურთი ეროვნული ნაკრების თამაშების დროს ხშირად ეჩვენებინა “ქართული ოცნების” თანამდებობის პირები, მათ შორის ირაკლი კობახიძე.
2025 წელს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა კრიტიკული პოზიციის გამო, სამსახურიდან გაათავისუფლა “რეალური სივრცის” წამყვანი, ჟურნალისტი ნინო ზაუტაშვილი და გადაცემის სხვა თანამშრომლები. აგრეთვე, საინფორმაციო გამოშვების “მოამბის” წამყვანი ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი. 30 ივლისს, ასევე დახურეს რუბრიკა “ადამიანები ისტორიიდან” და გადაცემა “ამ შაბათ-კვირას”. საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველმა არხმა შრომითი კონტრაქტი არ გაუგრძელა რადიო გადაცემების – „შუადღის პიკისა“ და „საღამოს პიკის“ პროდიუსერის ასისტენტს, ანა მეტრეველს, – თანამშრომელს, რომელიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას აკრიტიკებდა.
2025 წლის 9 დეკემბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება “ქართული ოცნების” ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრის ალექსანდრე ჭიკაიძის მიერ ტელეკომპანია „TV პირველისა“ და ჟურნალისტ სოფო ნიაურის წინააღმდეგ აღძრულ ცილისწამების საქმეზე. დავა ეხება “TV პირველის” ეთერში, გადაცემა “ნოდარ მელაძის შაბათში” გასულ რეპორტაჟს, სადაც ჭიკაიძე ე.წ. ქოლცენტრებთან კავშირში დაადანაშაულეს. სააპელაციო სასამართლომ ტელეკომპანიასა და ჟურნალისტს ალექსანდრე ჭიკაიძეზე გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფა და მორალური ზიანის, 10 000 ლარის გადახდა დაავალა.
განსაკუთრებით პრობლემურია მსგავს დავაში ჟურნალისტის სათანადო მოპასუხედ მიჩნევა, რაც ეწინააღმდეგება „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონს, რომლის მიხედვითაც მედიაში ჟურნალისტის მიერ გამოქვეყნებულ ცილისწამებასთან დაკავშირებულ დავისას მოპასუხე მედიის მესაკუთრეა. მსგავსი მიდგომა ბოლო წლებში დამკვიდრებული არასწორი სასამართლო პრაქტიკის შედეგია და მედიის თავისუფლებისთვის დამაზიანებელ პრეცედენტს ქმნის.
აღნიშნული სასამართლო პრაქტიკა ვითარდება იმ ფონზე, როდესაც 26 ივნისს „ქართულმა ოცნებამ“ სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ კანონში ცვლილებები დაჩქარებული წესით მიიღო. ცვლილებებმა მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადაიტანა, გააუქმა ჟურნალისტების დაცვის მნიშვნელოვანი მექანიზმები, მათ შორის წყაროს დაცვის გარანტიები და ე.წ. კვალიფიციური პრივილეგია და გაზარდა მედიისა და კრიტიკული ხმების მიმართ სამართლებრივი ზეწოლის რისკები.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ ცილისწამების საფუძველზე დაწყებული სამართალწარმოების. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ინფორმაციით, ბოლო წლებში სამი წამყვანი კრიტიკული ტელეარხის – „მთავარი არხის“, „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ წინააღმდეგ 28 სარჩელი შევიდა, რომელთა უმეტესობა მმართველი პარტიის წარმომადგენლებისა და მათთან დაახლოებული პირების მიერ არის ინიცირებული. ორგანიზაციის შეფასებით, მსგავსი საქმეები ატარებს SLAPP სამართალწარმოების ნიშნებს და მიუთითებს კრიტიკული მედიის დაშინებაზე მიმართულ კოორდინირებულ ტენდენციაზე.
17 დეკემბრის, ე.წ. “4 ოქტომბრის საქმეზე” დაკავებული 13 პირის საქმის განხილვისას, სასამართლო პროცესზე, სატელევიზიო ჟურნალისტების თხოვნაზე, პირდაპირ ეთერში ჩართვის მიზნით სხდომის დარბაზიდან ერთხელ გასვლის უფლების მინიჭებაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე თამარ მახარობლიძემ განაცხადა, რომ სხდომის დატოვების შემთხვევაში ჟურნალისტებს დარბაზში დაბრუნების უფლება აღარ ექნებოდათ. მისი განმარტებით, მედიის წარმომადგენლებს პროცესის გაშუქება სხდომის დასრულების შემდეგ შეეძლოთ. ცამეტივე პირს ჯგუფურ ძალადობასა და სტრატეგიული ობიექტის – პრეზიდენტის სასახლის ხელში ჩაგდება-ბლოკირების მცდელობაში სდებენ ბრალს.
ჟურნალისტების განცხადებით, იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო სხდომებზე აკრძალულია ფოტო-ვიდეოგადაღება, სხდომის დატოვების შემთხვევაში ისინი ფაქტობრივად მოკლებულნი იქნებიან შესაძლებლობას, მოისმინონ პროცესის მიმდინარეობა და საზოგადოებას მიაწოდონ სრულყოფილი ინფორმაცია. განსაკუთრებით პრობლემურია მრავალსაათიანი, მთელი დღის განმავლობაში მიმდინარე პროცესები, სადაც სხდომის მიმდინარეობისას დარბაზის დატოვება ნიშნავს პროცესის დარჩენილი ნაწილის სრულად გამოტოვებას.
მედიის წარმომადგენლების შეფასებით, უკვე შეზღუდული რესურსების ფონზე, აღნიშნული პრაქტიკა ჟურნალისტებისთვის ფაქტობრივად შეუძლებელს ხდის საჯარო ინტერესის მქონე სასამართლო პროცესების ეფექტიან გაშუქებას.
მედიისთვის სასამართლო პროცესების მიმდინარეობის გაშუქების არსებული პრაქტიკა, 26 ივნისს, ‘საერთო სასამართლოების შესახებ’ ორგანულ კანონში, დაჩქარებული წესით მიღებულ ცვლილებებს უკავშირდება. ცვლილებებით მნიშვნელოვნად შეიზღუდა მედიის წვდომა სასამართლო პროცესებზე, მათ შორის აიკრძალა ფოტო-ვიდეოგადაღება სასამართლოს შენობაში და გაუქმდა მაუწყებლებისთვის ადრე არსებული სპეციალური გაშუქების რეჟიმი.
შინაგან საქმეთა სამინისტრომ “რადიო თავისუფლების” ოპერატორი ზუკა ხიდაშელი “გზის გადაკეტვის” საფუძვლით 2025 წლის 18 დეკემბერს 5,000 ლარით დააჯარიმა. ხიდაშელმა ჯარიმა გაასაჩივრა. მოგვიანებით, მოსამართლემ ეს საქმე შეწყვიტა.
ხიდაშელი, როგორც “რადიო თავისუფლების” ოპერატორი ასრულებდა სარედაქციო დავალებას და აშუქებდა საპროტესტო აქციას.
2024 წლის 26 ოქტომბრიდან დღემდე ჟურნალისტების მიმართ ჯარიმების შესახებ ინფორმაციას CMIS დეტალურად აღწერს.
გამოცემა „ინტერპრესნიუსის“ ჟურნალისტს, ლილე შუკვანს, სამართალდამცვეები ედავებიან გზის გადაკეტვას მაშინ, როდესაც ის პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა – აშუქებდა საპროტესტო აქციას. საუბარია 2025 წლის დეკემბრის ერთ-ერთ აქციაზე.
როგორც ჟურნალისტი გამოცემა „ნეტგაზეთს“ უყვება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე დავით მაკარაძემ, ერთ-ერთ სასამართლო პროცესზე აღნიშნა, რომ „ჟურნალისტობა ინდულგენცია არ არის. რამდენადაც ბევრი ჟურნალისტი „ბოროტად იყენებს თავის პროფესიას“, შსს იძულებულია სასამართლოს მიმართოს და სასამართლოც ვალდებულია გამოიკვლიოს, კონკრეტული ჟურნალისტი, რომელსაც შსს ედავება, ასეთ ჟურნალისტებს შორის ხომ არ არის“.
განახლება: 2026 წლის 19 მაისს, მოსამართლე მაკარიძემ ჟურნალისტ ლილე შუკვანის წინააღმდეგ საქმის წარმოება შეწყვიტა.
2025 წლის 14 დეკემბერს, ტელეკომპანია „იმედის“ გადაცემაში „იმედის კვირა“, გავიდა სიუჟეტი, რომელიც დამოუკიდებელ ქართულ მედიასა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს უცხო ქვეყნების ინტერესების გატარებასა და ე.წ. „ჰიბრიდული ომის“ წარმოებაში ადანაშაულებს.
სიუჟეტი ეხებოდა BBC-ის მიერ გამოქვეყნებულ საგამოძიებო მასალას, რომლის მიხედვითაც 2024 წლის ნოემბერ–დეკემბერში საქართველოში მიმდინარე საპროტესტო აქციების დაშლის დროს სამართალდამცავმა ორგანოებმა, სავარაუდოდ, ტოქსიკური ქიმიური ნაერთი ბრომობენზილ ციანიდი („კამიტე“) გამოიყენეს, რომელიც BBC-ის გამოძიების თანახმად, წყლის ჭავლში იყო შერეული.
„იმედის კვირის“ სიუჟეტში BBC-ის ეს გამოძიება წარმოდგენილია როგორც წინასწარ დაგეგმილი და კოორდინირებული კამპანიის ნაწილი, რომელშიც მისი ავტორების მტკიცებით, ჩართული იყვნენ „პროპაგანდისტული მედია ქსელები“ და „გავლენის აგენტები“. “იმედის კვირა” BBC- ის ჟურნალისტურ გამოძიებას „ჰიბრიდული ომის გაგრძელებად“ მოიხსენიებს. სიუჟეტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ე.წ. „მედია ქსელის“ არსებობას, რომელსაც პრო-სამთავრობო მედია უცხო ქვეყნების ინტერესების გატარებაში ადანაშაულებს, ასევე „რადიო თავისუფლებას“, რომლის 2025 წლის იანვარში გამოქვეყნებული ჟურნალისტური მასალები სავარაუდო მოწამვლის შემთხვევებთან დაკავშირებით, ისეა ინტერპრეტირებული, თითქოს ისინი მიზანმიმართულად ამზადებდნენ საფუძველს BBC-ის შემდგომი საგამოძიებო მასალის გამოქვეყნებისთვის.
აღნიშნული „მედია ქსელი“ წარმოადგენს 22 დამოუკიდებელი მედიაორგანიზაციის გაერთიანებას, რომლებიც ინიციატივის – „სინათლე მედია“ ფარგლებში, 2024 წლის აგვისტოში გაერთიანდნენ, საერთო ფინანსური რესურსების მოძიებისა და საქმიანობის გაგრძელების მიზნით. მედიაორგანიზაციების ეს თანამშრომლობა უკავშირდება დამოუკიდებელი მედიისა და არასამთავრობო სექტორის შემზღუდველი საკანონმდებლო რეგულაციების მიღებასა და ამოქმედებას. საზოგადოების მხრიდან მაღალი მხარდაჭერისა და სოლიდარობის ფონზე, „სინათლე მედია“ და მასში შემავალი ორგანიზაციები უკვე არაერთხელ გახდნენ „ქართული ოცნების“ მხრიდან საჯარო კრიტიკისა და დისკრედიტაციის სამიზნე.
2025 წლის 12 დეკემბერს „ქართულმა ოცნებამ“ შეკრების თავისუფლების შემზღუდველი კიდევ ერთი რეპრესიული საკანონმდებლო ცვლილება მიიღო, რომელიც დაჩქარებული წესით, 3 დღეში განიხილა. “ქართულმა ოცნებამ” 2024 წლის დეკემბრიდან დღემდე 5-ჯერ შეიტანაცვლილება შეკრებისა და მანიფესტაციის მარეგულირებელ კანონმდებლობაში. ყოველ ჯერზე ცვლილებები უფრო მეტად რეპრესიულ შინაარსს ატარებს და მიზნად ისახავს ერთი მხრივ დემონსტრანტების დასჯას, ხოლო, მეორე მხრივ, პრევენციულად მათ დაშინებას.
საკანონმდებლო ცვლილებები შევიდა „შეკრებისა და მანიფესტაციიის შესახებ“ საქართველოს კანონსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში. ცვლილებები მნიშვნელოვნად აძლიერებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს კონტროლს შეკრებებსა და მანიფესტაციებზე. ახალი წესით, აქციის ჩატარებამდე ორგანიზატორები ვალდებულნი არიან წინასწარ გააფრთხილონ შინაგან საქმეთა სამინისტრო არა მხოლოდ მაშინ, როცა იკეტება ტრანსპორტის სავალი ნაწილი, არამედ მაშინაც, როცა შეკრება ხალხის სავალ ადგილზე ტარდება. ეს ვალდებულება ვრცელდება სპონტანურ შეკრებებზეც და მიმართვის ადრესატი არა მუნიციპალიტეტი არამედ შინაგან საქმეთა სამინისტროა. გარდა ამისა, შსს-ს უფლებამოსილია გასცეს სავალდებულო მითითება აქციის ადგილის, დროის ან მარშრუტის შეცვლასთან დაკავშირებითაც.
ხალხის სავალი ნაწილის მასობრივი გადაკეტვისას შსს უფლებამოსილია მისცეს მონაწილეებს 15 წუთიანი ვადა ტერიტორიის გასათავისუფლებლად, რომლის ამოწურვის შემდეგ შეკრება შეიძლება უკანონოდ გამოცხადდეს და შეწყდეს. ამასთან, აღნიშნული ვადის ფარგლებში მოთხოვნის შესრულება მონაწილეებს სამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან არ ათავისუფლებს. დარღვევები ისჯება ადმინისტრაციული პატიმრობით 15 დღემდე ვადით (ორგანიზატორისთვის – 20 დღემდე), ხოლო განმეორებით შემთხვევაში შესაძლებელია სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი აღნიშნულ საკანონმდებლო ცვლილებებს აფასებს, როგორც შეკრების თავისუფლების კრიმინალიზების ახალ ეტაპს. ორგანიზაციის შეფასებით, ტროტუარსა და ხალხის სავალ ნაწილზე შეკრების შეზღუდვა წარმოადგენს არაკონსტიტუციურ და გაუმართლებელ ზღუდავს მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლებას. მათივე შეფასებით, მიღებილი ცვლილებების მიზანი ყოველგვარი შეკრების გაუქმებაა.
ქართული ოცნების მიერ მიღებულმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა მნიშველოვნად შეზღუდა შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება როგორც მოქალაქეებისთვის, ისე ჟურნალისტებისთვის. სხვადასხვა დროს არაერთი ჟურნალისტი იქნა დაკავებული რეპრესიული კანონმდებლობის საფუძველზე, მათ შორის ისეთ შემთხვევებში, როდესაც ისინი პროფესიულ საქმიანობას ახორციელებდნენ.
2025 წლის 30 ნოემბერს, პროსახელისუფლებო ტელევიზიის, „იმედის“ ეთერში გავიდა მორიგი სიუჟეტი, რომელიც პლატფორმა “სინათლე მედიის” დისკრედიტაციას ისახავდა მიზნად.
„იმედის“ ეთერში გასული სიუჟეტის სათაური მსგავსი იყო სიუჟეტისა სახელწოდებით – „უცხოური სპეცსამსახურების მედია ქსელი“, რომელიც 23 ნოემბერს გავიდა ეთერში და სადაც ყოველგვარი მტკიცებულებების გარეშე არაერთხელ გაჟღერდა, თითქოს მედიები “უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურების” ინტერესებით მოქმედებენ, რაშიც მათ დაფინანსების სახით 17 434 381 მილიონი ლარი მიიღეს.
“ქართული ოცნების” პარლამენტის თავმჯდომარემ შალვა პაპუაშვილმა ისაუბრა ე.წ “შავ ფულზე” და დამოუკიდებელი მედიები დაადანაშაულა თითქოსდა ისინი “უცხოური სპეცსამსახურების შედგენილი გეგმით მოქმედებენ”, სხვა მსგავსი სქემების პარალელურად და ებრძვიან “ეროვნული ინტერესის” პროექტებს, რომლებიც “ქართული ოცნები” ინიციატივით ხორციელდება.
„სინათლე მედია“ 22 დამოუკიდებელი ონლაინმედიის გაერთიანებაა:
- რადიო მარნეული
- Jnews
- Chai Khana
- OC Media
- პუბლიკა
- ინდიგო
- მედიაჩეკერი
- აპრილი მედია
- Qartli.ge
- ჩემი ხარაგაული
- Ajara Times
- აი ფაქტი
- ბათუმელები
- ნეტგაზეთი
- TOK2Region
- სტუდია მონიტორი
- გურია ნიუსი
- პროექტი 64
- SK News
- ინფო იმერეთი
- ქუთაისიპოსტი
- გურიის მოამბე
“სინათლე მედია” მას შემდეგ შეიქმნა, რაც „ქართული ოცნების“ მიერ მიღებულმა საკანონმდებლო რეგულაციებმა მედიასაშუალებები მძიმე მდგომარეობაში ჩააყენა. კერძოდ, გაზაფხულზე დამტკიცებული კანონები მედიას გრანტების მიღებას უზღუდავს, „უცხო ძალის“ გამტარებელ ორგანიზაციებად აცხადებს და სისხლის სამართლებრივი დევნის საფრთხეს უქმნის. მედიებმა გაერთიანება და საზოგადოებისთვის ფინანსური დახმარების თხოვნა გადაწყვიტეს.
