17 დეკემბრის, ე.წ. “4 ოქტომბრის საქმეზე” დაკავებული 13 პირის საქმის განხილვისას, სასამართლო პროცესზე, სატელევიზიო ჟურნალისტების თხოვნაზე, პირდაპირ ეთერში ჩართვის მიზნით სხდომის დარბაზიდან ერთხელ გასვლის უფლების მინიჭებაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე თამარ მახარობლიძემ განაცხადა, რომ სხდომის დატოვების შემთხვევაში ჟურნალისტებს დარბაზში დაბრუნების უფლება აღარ ექნებოდათ. მისი განმარტებით, მედიის წარმომადგენლებს პროცესის გაშუქება სხდომის დასრულების შემდეგ შეეძლოთ. ცამეტივე პირს ჯგუფურ ძალადობასა და სტრატეგიული ობიექტის – პრეზიდენტის სასახლის ხელში ჩაგდება-ბლოკირების მცდელობაში სდებენ ბრალს.
ჟურნალისტების განცხადებით, იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო სხდომებზე აკრძალულია ფოტო-ვიდეოგადაღება, სხდომის დატოვების შემთხვევაში ისინი ფაქტობრივად მოკლებულნი იქნებიან შესაძლებლობას, მოისმინონ პროცესის მიმდინარეობა და საზოგადოებას მიაწოდონ სრულყოფილი ინფორმაცია. განსაკუთრებით პრობლემურია მრავალსაათიანი, მთელი დღის განმავლობაში მიმდინარე პროცესები, სადაც სხდომის მიმდინარეობისას დარბაზის დატოვება ნიშნავს პროცესის დარჩენილი ნაწილის სრულად გამოტოვებას.
მედიის წარმომადგენლების შეფასებით, უკვე შეზღუდული რესურსების ფონზე, აღნიშნული პრაქტიკა ჟურნალისტებისთვის ფაქტობრივად შეუძლებელს ხდის საჯარო ინტერესის მქონე სასამართლო პროცესების ეფექტიან გაშუქებას.
მედიისთვის სასამართლო პროცესების მიმდინარეობის გაშუქების არსებული პრაქტიკა, 26 ივნისს, ‘საერთო სასამართლოების შესახებ’ ორგანულ კანონში, დაჩქარებული წესით მიღებულ ცვლილებებს უკავშირდება. ცვლილებებით მნიშვნელოვნად შეიზღუდა მედიის წვდომა სასამართლო პროცესებზე, მათ შორის აიკრძალა ფოტო-ვიდეოგადაღება სასამართლოს შენობაში და გაუქმდა მაუწყებლებისთვის ადრე არსებული სპეციალური გაშუქების რეჟიმი.
24 ნოემბერს, პარლამენტმა ერთი თვით შეუჩერა აკრედიტაცია ტელეკომპანია „ფორმულას“ საგამოძიებო გადაცემის, „შაბათის ფორმულას“ ჟურნალისტ დეა ბაძაღუას. აკრედიტაციის შეჩერება ჟურნალისტისთვის მოითხოვა „ქართული ოცნების“ დეპუტატმა მაია ბითაძემ.
„შაბათის ფორმულას“ ეთერში გავიდა სიუჟეტი [18:41 წთ და 20:02 წთ], სადაც ჩანს, რომ დეა ბაძაღუა ცდილობს, კითხვები დაუსვას „ქართული ოცნების“ დეპუტატ ალუდა ღუდუშაურს პარტია “გახარია საქართველოსთვის” თავმჯდომარის, გიორგი გახარიას, წინააღმდეგ აღძრულ საქმესთან დაკავშირებით. ამ ინტერვიუს ტელეფონით იღებს პარლამენტის წევრი „ქართული ოცნებიდან“, მაია ბითაძე. როგორც ჟურნალისტი ჰყვება „ფორმულას“ ეთერში, მას მაია ბითაძესთან კითხვები არც ჰქონია, თუმცა დეპუტატი გაღიზიანდა მისი კოლეგისთვის დასმული შეკითხვების მოსმენით.
„აღსანიშნავია, რომ ის [მაია ბითაძე] მაშინვე დაგვემუქრა დასანქცირებით და, როგორც ჩანს, აღასრულა კიდეც ეს… საპარლამენტო ორგანოში „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლები კრიტიკული მედიის არცერთ კითხვას არ პასუხობენ“, – თქვა ჟურნალისტმა დეა ბაძაღუამ ტელეკომპანია „ფორმულას“ ეთერში.
13 ნოემბერს, ტელეკომპანია „ფორმულას“ კიდევ ერთ ჟურნალისტს, თიკო ერაძეს შეუჩერეს აკრედიტაცია, რომელმაც გაავრცელა პარლამენტის პლენარულ დარბაზში გადაღებული ვიდეო, სადაც მან ჟურნალისტებისთვის გამოყოფილი ლოჟიდან გადაიღო „ქართული ოცნების“ დეპუტატი ეკა ჭიჭინაძე, რომელიც ტელეფონით უსმენდა ვიდეოჩანაწერს.
26 ნოემბერს, საქართველოს პარლამენტის შენობაში უსაფრთხოების „ყვითელი დონე“ ამოქმედდა, რომელიც ონლაინმედიას პარლამენტში მუშაობას სრულად უზღუდავს. შეზღუდვა „ქართული ოცნების“ პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის სიტყვით გამოსვლას უკავშირდება.
პარლამენტში „ყვითელი დონის“ მოქმედების დროს შენობაში მხოლოდ ტელემაუწყებლების ჟურნალისტები (თითოეული მაუწყებლიდან არაუმეტეს სამი ჯგუფისა) და მოწვეული სტუმრები დაიშვებიან.
მედიის სადაო შემზღუდავი წესები საქართველოს პარლამენტმა 2023 წლის 4 სექტემბრის N1/259/23 ბრძანებით დაამტკიცა
23 ნოემბერს, ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში “TV პირველის” ჟურნალისტს მობილური ტელეფონი ჩამოართვეს. ტელეკომპანიის განცხადებით, ჟურნალისტი სასამართლო სხდომაზე მხოლოდ მას შემდეგ დაუშვეს, რაც მანდატურის სამსახურმა მისი ტელეფონი დალუქა. “ალტერნატივად მას მხოლოდ ფურცელი და კალამი შესთავაზეს” – აცხადებს “TV პირველი”.
2025 წლის 30 ივნისს, ამოქმედდა ცვლილებები “საერთო სასამართლოების შესახებ” კანონში, რომლითაც მნიშვნელოვნად შეიზღუდა მედიის უფლებები. კერძოდ:
- აიკრძალა სასამართლოს შენობაში, სასამართლო სხდომის დარბაზში და ეზოში ფოტო, ვიდეო გადაღება და აუდიოჩაწერა;
- გაუქმდა ჩანაწერი, რომელიც კრძალავდა სასამართლოს შენობაში შესული პირისათვის პირადი ნივთების, მათ შორის, ტელეფონის, კომპიუტერის ან სხვა ფოტო/ვიდეო და აუდიოჩაწერის საშუალების ჩამორთმევას.
აღნიშნული ცვლილებების შემდეგ, მედიას საგრძნობლად შეეზღუდა ისეთი მნიშვნელოვანი პროცესების თავისუფლად გაშუქების უფლება, როგორიც არის – ბათუმელებისა და ნეტგაზეთის დამფუძნებლის, ჟურნალისტ მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესი, ან სინდისის სხვა პატიმრების სასამართლო სხდომები.
აღსანიშნავია, რომ ბოლო დროს, არაერთი ადამიანი მიუთითებს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მანდატურების მხრიდან ძალადობის და ფიზიკური, თუ სიტყვიერი შეურაცხყოფის ფაქტებზე. 30 ივნისს მიღებული საკანონმდებლო ცვლილება კი, მართლმსაჯულების განმახორციელებელ ორგანოებში მომხდარი მსგავსი უკანონო ფაქტების გაშუქების შესაძლებლობას ზღუდავს.
“TV პირველის” ჟურნალისტი, გიორგი მამნიაშვილი, რომელსაც შინაგან საქმეთა სამინისტრო წვრილმან ხულიგნობასა და პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობას ედავებოდა, მოსამართლე ზვიად ცეკვავამ 3,000 ლარით დააჯარიმა.
გიორგი მამნიაშვილი 22 ნოემბერს, საპროტესტო აქციის გაშუქების დროს დააკავეს. როგორც მოწმე პოლიციელი განმარტავდა, გიორგი დაკავების მომენტში მათ აგინებდა და შეურაცხყოფას აყენებდა. თუმცა, “TV პირველის” მიერ გავრეცლებულ ვიდეოში, რომელსაც გიორგი მამნიაშვილი თავად იღებდა, მკაფიოდ ისმის, რომ ჟურნალისტი პოლიციას განუმარტავს და ეუბნება, რომ პროფესიულ მოვალეობას ასრულებს. ტელეკომპანიის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, მამნიაშვილის ტელეფონიდან ამოღებული კადრები ადასტურებს, რომ მამნიაშვილს შეურაცხმყოფელი ლექსიკა არ გამოუყენებია.
ჟურნალისტის ადვოკატის თქმით, დაკავების შემდეგ, გიორგი მამნიაშვილს დიღმის წინასწარი დაკავების იზოლატორში დამამცირებლად და ღირსების შემლახავად ეპყრობოდნენ. კერძოდ, რამდენიმე საათის განმავლობაში ჟურნალისტს ხელბორკილებით უკან ჰქონდა შეკრული ხელები, სრულად გააშიშვლეს და ე.წ. ბუქნების კეთება აიძულეს.
საერთაშორისო მედიის უფლებების დამცველმა ორგანიზაციამ “რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე” (RSF) „მედიის, ინფორმაციისა და სოციალური კვლევების ცენტრთან“ (CMIS) ერთად საქართველოს მედიაგარემოს მიმოხილვა გამოაქვეყნა, სადაც აღნიშნულია, რომ “ეს დაკავებები ასახავს იმას, თუ როგორ იქცა საქართველო ქვეყნად, სადაც დამოუკიდებელი მედიასაშუალებების წინააღმდეგ ყოველთვიურად თითქმის 50 ინციდენტი ფიქსირდება.”
22 ნოემბერს, თბილისში მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე, ინგოროყვას ქუჩის მიმდებარედ დააკავეს “TV პირველის” ჟურნალისტი გიორგი მამნიაშვილი. ტელეკომპანიის ინფორმაციით, ჟურნალისტი დაკავების მომენტში ასრულებდა პროფესიულ მოვალეობას და საპროტესტო აქციას აშუქებდა. “TV პირველის” რედაქცია რამდენიმე საათის განმავლობაში ვერ ახერხებდა ჟურნალისტთან დაკავშირებას.
დაკავების მომენტში მამნიაშვილი მობილური ტელეფონით იღებდა პოლიციის მიერ აქციის სხვა მონაწილეების დაკავების კადრებს და რედაქციას უგზავნიდა, რა დროსაც, პოლიციამ მისი ტელეფონის წართმევა სცადა. შემდეგ კი, მისი დაკავების ბრძანება გასცა. ვიდეოში, რომელიც გიორგი მამნიაშვილმა გადაიღო, ისმის როგორ ეუბნება ის პოლიციელს, რომ ჟურნალისტია და პროფესიულ მოვალეობას ასრულებს.
როგორც ჟურნალისტის ადვოკატმა მოგვიანებით განმარტა, დაკავების შემდეგ, გიორგი მამნიაშვილს დიღმის წინასწარი დაკავების იზოლატორში დამამცირებლად და ღირსების შემლახავად ეპყრობოდნენ. კერძოდ, რამდენიმე საათის განმავლობაში ჟურნალისტს ზურგს უკან ხელები ხელბორკილებით ჰქონდა შეკრული, სრულად გააშიშვლეს და ე.წ. ბუქნების გაკეთება აიძულეს.
შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილემ, ალექსანდრე დარახველიძემ, დაკავებულის საპატიმროში შესახლებისას გაშიშვლებას – “სავალდებულო და შესაძლო დაზიანებების აღწერის მიზნით” არსებული პრაქტიკა უწოდა. დაკავებულების გაშიშვლებას სახალხო დამცველი ლევან იოსელიანი „დამამცირებელ და ღირსების შემლახავ მოპყრობას“ უწოდებს.
“გიორგი მამნიაშვილის შემთხვევა „ქართული ოცნების“ რეპრესიული პოლიტიკის ცალსახა მაგალითია, რომლის საქმიანობა მიმართულია დამოუკიდებელი მედიის შეზღუდვისა და კრიტიკული ხმების ჩახშობისკენ” – განმარტავს “მედიის ადვოკატირების კლოალიცია”.
12 ნოემბერს, თიკო ერაძემ გაავრცელა პარლამენტის პლენარულ დარბაზში გადაღებული ვიდეო, სადაც მან ჟურნალისტებისთვის გამოყოფილი ლოჟიდან გადაიღო “ქართული ოცნების”დეპუტატი ეკა ჭიჭინაძე, რომელიც ტელეფონით უსმენდა ვიდეოჩანაწერს. ვიდეოს გამოქვეყნებიდან მალევე თიკო ერაძემ თავად გამოაქვეყნა პოსტი, სადაც გამოთქვამდა ვარაუდს, რომ მას აკრედიტაციას შეუჩერებდნენ.
13 ნოემბერს, პარლამენტის აპარატის უფროსის წერილით, ჟურნალისტისთვის ცნობილი გახდა, რომ მას აკრედიტაცია, ერთი თვის ვადით, შეუჩერდა. წერილში განმარტებულია აკრედიტაციის შეჩერების საფუძველი: “მედიისთვის განკუთვნილი ადგილიდან ნებართვის გარეშე გადაიღეთ პარლამენტის წევრის, ეკა ჭიჭინაძის მობილური ტელეფონის ეკრანი.”
“ქართული ოცნების” მხრიდან, პარლამენტის შენობაში ჟურნალისტთა საქმიანობის შეზღუდვა 2023 წლის 6 თებერვლის საქართველოს პარლამენტში მედიისთვის აკრედიტაციის წესის დამტკიცებას უკავშირდება. ახალი რეგულაციები ითვალისწინებდა ისეთ შეზღუდვებს, როგორიცაა წინასწარი ნებართვის გარეშე გადაღების აკრძალვა, პარლამენტის წევრის უარის შემთხვევაში ჟურნალისტის ვალდებულებას შეწყვიტოს ინტერვიუ, ასევე, პარლამენტის წევრის, თანხმობის გარეშე ჟურნალისტმა არ უნდა გადაიღოს მისი ტელეფონის ან სხვა ელექტრონული მოწყობილობის ეკრანი ისე, რომ მასზე არსებული ინფორმაციის ან გამოსახულების აღქმა შესაძლებელი იყოს. აღნიშნულ ცვლილებებს კრიტიკა მოჰყვა ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მხრიდან, მათი განცხადებით მსგავსი რეგულაციები ინფორმაციის მოპოვებასა და საზოგადოებისთვის მიწოდებას შეუძლებელს ხდიდა.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც პარლამენტი მედიის აკრედიტაციის წესებს დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლების წინააღმდეგ იყენებს.
2025 წლის 11 ნოემბერს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ, გამოცემების “ბათუმელებისა” და “ნეტგაზეთის” დამფუძნებლის, პატიმარ მზია ამაღლობელის სააპელაციო საჩივრის განხილვა დაიწყო. მაღალი საჯარო ინტერესის გამო, მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესზე დასასწრებად, მისი კოლეგები და გულშემატკივრები, ქუთაისში საქართველოს სხვადასხვა ქალაქიდან ჩავიდნენ, თუმცა, მათი უმეტესობა სასამართლო დარბაზში ვერ შევიდა – სასამართლო პროცესი მცირე, 24-კაციან დარბაზში გაიმართა და ადგილები სწრაფად შეივსო. პროცესზე დასწრება ვერ შეძლეს იმ ჟურნალისტებმაც, რომელთაც პროცესის გაშუქება სურდათ. მეტიც, სასამართლოს დაცვამ ეზოს ჭიშკარი ჩაკეტა და მზია ამაღლობელის კოლეგებსა და გულშემატკივრებს სასამართლოს ეზოში შესვლაც შეუზღუდა.
მზია ამაღლობელი ორჯერ დააკავეს 2025 წლის 11-12 იანვრის ღამეს. თავდაპირველად იგი დააკავეს პოლიციის შენობაზე საპროტესტო სტიკერის გაკვრისთვის. დაკავებიდან რამდენიმე საათში იგი გაათავისუფლეს ხელწერილის საფუძველზე, თუმცა მალევე კვლავ დააკავეს ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძისთვის, სილის გაწვნის ფაქტზე, უკვე სისხლის სამართლის წესით. მას პოლიციელზე თავდასხმას ედავებოდნენ, რაც 4-დან 7 წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს. 2025 წლის 6 აგვისტოს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა ბრალი გადააკვალიფიცირა, ამაღლობელი დამნაშავედ ცნო არა პოლიციელზე თავდასხმის, არამედ პოლიციელისთვის წინააღმდეგობის გაწევის მუხლით და ჟურნალისტს 2-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. დაცვის მხარე სააპელაციო სასამართლოში ამ განაჩენს ასაჩივრებს და მზია ამაღლობელის გათავისუფლებას მოითხოვს, განაჩენს ასაჩივრებს პროკურატურაც, ბრალდების მხარე ისევ 4-დან 7 წლამდე სასჯელს ითხოვს.
ავტორიტეტული საერთაშორისო და ადგილობრივი უფლებადამცველი ორგანიზაციების, ასევე, ევროპარლამენტარების შეფასებით, მზია ამაღლობელის მიმართ ადგილი აქვს პოლიტიკურად მოტივირებულ ანგარიშსწორებას, ისინი ჟურნალისტის დაუყოვნებლივ გათავისუფლებას მოითხოვენ.
2025 წლის 5 ნოემბერს, თბილისში მიმდინარე საპროტესტო აქციაზე, პოლიციამ ტელეკომპანია “ფორმულას” ჟურნალისტი ლიზა ციციშვილი დააკავა. დაკავების დროს ჟურნალისტი პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა – აქციის მონაწილეებისგან ინტერვიუებს იღებდა. ვიდეოკადრებში, რომელიც ადგილზე მყოფმა ჟურნალისტებმა გადაიღეს, ჩანს, რომ პოლიცია ლიზა ციციშვილს ძალის გამოყენებით სვამს მანქანაში. ვიდეოში ისმის ჟურნალისტების ხმაც – ისინი პოლიციას ეუბნებიან, რომ ლიზა ციციშვილი მათი კოლეგაა, “გავარკვევთ” – პასუხობენ პოლიციელები. დაკავებიდან ათ წუთში ლიზა ციციშვილი გაათავისუფლეს. იგი ამბობს, რომ მას ბოდიში მოუხადეს.
ბოლო პერიოდში ეს უკვე მეორე შემთხვევაა, როდესაც ჟურნალისტს ჯერ აკავებენ, შემდეგ კი ბოდიშის მოხდით ათავისუფლებენ. 24 ოქტომბერს საკუთარ სახლთან დააკავეს ონლაინ გამოცემა “პუბლიკის” ჟურნალისტი ბასტი მგალობლიშვილი და მხოლოდ რამდენიმე საათის შემდეგ გაათავისუფლეს. მას უთხრეს, რომ სხვაში შეეშალათ. ასევე, მეორე შემთხვევაა, როდესაც ჟურნალისტს აკავებენ მაშინ, როდესაც ის აქციაზე პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა. ამ შემთხვევამდე ორი დღით ადრე, 3 ნოემბრს, სახლისკენ მიმავალ გზაზე დააკავეს “მედიაჩეკერის” ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე, რომელსაც ჰქონდა პრესის ბეჯი, აქციას აშუქებდა და ამის დამადასტურებელი ფოტო-ვიდეო მასალაც არსებობს.
2025 წლის 19 ოქტომბრიდან, მას შემდეგ, რაც “ქართული ოცნების” პარლამენტმა დაჩქარებული წესით მიიღო მორიგი რეპრესიული ცვლილებები , თბილისში, რუსთაველის გამზირზე მიმდინარე საპროტესტო აქციაში მონაწილოებისა და მათ შორის, მისი გაშუქებისთვის, სულ მედიის 12 წარმომადგენელი დააკავეს. უმეტესობის მიმართ ადმინისტრაციული პატიმრობა გამოიყენეს.
საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია ჟურნალისტების გახშირებულ დაკავებებს “ჟურნალისტების დაშინების მიზნით მათ საჩვენებელ დაკავებებს” უწოდებს და შსს-ს მოუწოდებს, უარი თქვას ჟურნალისტების დევნასა და შევიწროებაზე, თავის თანამშრომლებს კი დავალებაზე გაგზავნამდე ჟურნალისტების უფლებები კარგად განუმარტოს და მათი დაცვა და პატივისცემა დაავალოს.
2025 წლის 3 ნოემბერს, პოლიციამ, საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიის მედიაპლატფორმა „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე დააკავა. იმ დღეს ჟურნალისტი აქციაზე პრესის მაიდენტიფიცირებელი ბეჯით იყო, იგი პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდა. ნინია კაკაბაძე მაშინ დააკავეს, როდესაც სახლში ბრუნდებოდა. იგი თბილისში მდებარე შინაგან საქმეთა სამინისტროს შენობაში გადაიყვანეს. ჟურნალისტი ჰყვება, რომ დიდი ხნის განმავლობაში არ აძლევდნენ მცირეწლოვან შვილთან დარეკვის შესაძლებლობას. დაკავებიდან რამდენიმე საათში ჟურნალისტი გაათავისუფლეს. ნინია კაკაბაძეს გზის ხელოვნურად გადაკეტვას ედავებიან. თბილისის საქალაქო სასამართლომ მის საქმეზე მსჯელობა 4 ნოემბერს დაიწყო, თუმცა, პროცესი 12 ნოემბრამდე გადადო.
2025 წლის 19 ოქტომბრიდან, მას შემდეგ, რაც “ქართული ოცნების” პარლამენტმა დაჩქარებული წესით მიიღო მორიგი რეპრესიული ცვლილებები , თბილისში, რუსთაველის გამზირზე მიმდინარე საპროტესტო აქციაში მონაწილოებისა და მათ შორის, მისი გაშუქებისთვის, მედიის 11 წარმომადგენელი დააკავეს. უმეტესობის მიმართ ადმინისტრაციული პატიმრობა გამოიყენეს.
ნინია კაკაბაძის და სხვა ჟურნალისტების დაკავებას პროფესიული მოვალეობის შესრულების დროს, ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია დამოუკიდებელ მედიაზე ზეწოლის და კრიტიკული ხმების ჩახშობის მცდელობად მიიჩნევს. ქარტია მოითხოვს, დაუყოვნებლივ შეწყდეს ადმინისტრაციული საქმის წარმოება მისი მედიაპლატფორმის „მედიაჩეკერის“ ჟურნალისტის, ნინია კაკაბაძის, მიმართ და გაუქმდეს შედგენილი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმი.
