თბილისი

ტროტუარზე დგომის გამო სასამართლომ უფლებადამცველი გიორგი გოცირიძე სამართალდამრღვევად ცნო

16 მარტს, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის იურისტი და უფლებადამცველი გიორგი გოცირიძე მოსამართლე დავით მაკარაძემ ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად ცნო პროტესტის ფარგლებში ტროტუარზე დგომის გამო და მას სიტყვიერი შენიშვნა გამოუცხადა.

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის განცხადებით, ადამიანის უფლებათა სამართლისგან სრულად დისტანცირებულია ის რეალობა, რომელშიც ტროტუარზე დგომის ფორმით გამოხატული მშვიდობიანი პროტესტისათვის ადამიანს სამართლებრივი პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს.

ორგანიზაციის შეფასებით, ასეთი რეგულაციის მიღება და შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მისი აღსრულების მოთხოვნა არ შეესაბამება ეროვნულ და საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტებს და წარმოადგენს ჩაგვრასა და კონტროლზე დაფუძნებული სამართალშემოქმედებისა და სამართალშეფარდების ინსტრუმენტს.

ტროტუარზე პროტესტის გამო, მოქალაქეების წინააღმდეგ ადმინისტრაციული წარმოება მას შემდეგ დაიწყო, რაც “ქართულმა ოცნებამ”, 2025 წლის 12 დეკემბერს, თავისუფლების შემზღუდველი მორიგი რეპრესიული საკანონმდებლო ცვლილება მიიღო. ცვლილებები დაჩქარებული წესით, 3 დღეში განიხილეს. ამ ცვლილებებით, ფაქტობრივად, პროტესტი ტროტუარზეც აიკრძალა. პირველ შემთხვევაში გათვალისწინებულია ადმინისტრაციული პატიმრობა 15 დღემდე ვადით (ორგანიზატორისთვის – 20 დღემდე), ხოლო განმეორებით შემთხვევაში შესაძლებელია სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება. “საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველოს” შეფასებით: “ტროტუარზე დგომის გამო პირის პატიმრობა, თუნდაც ადმინისტრაციული წესით, რომ არაფერი ვთქვათ სისხლისსამართლებრივ სასჯელზე, ვერავითარ კრიტიკას ვერ უძლებს ვერც საქართველოს კონსტიტუციით და ვერც ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო აქტებით უზრუნველყოფილ შეკრების თავისუფლების სტანდარტებიდან გამომდინარე”.

გზის გადაკეტვის საქმეზე სასამართლომ შორენა შავლაყაძე სამართალდამრღვევად ცნო

შორენა შავლაყაძეს, შშმ პირის დედას, რომელიც თავისი და შვილის უფლებების დასაცავად აქტიურად მონაწილეობს საპროტესტო გამოსვლებში, შინაგან საქმეთა სამინისტრო რუსთაველის გამზირზე საავტომობილო გზის ხელოვნურად გადაკეტვას ედავებოდა. 16 მარტს, თბილისის საქალაქო სასამართლომ შშმ პირის დედა და უფლებადამცველი, შორენა შავლაყაძე ადმინისტრაციულ სამართალდამრღვევად ცნო და სიტყვიერი შენიშვნა გამოუცხადა. გადაწყვეტილება თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე ნინო ენუქიძემ მიიღო.

2025 წლის 16 ოქტომბერს, „ქართულმა ოცნებამ” მიიღო საკანონმდებლო ცვლილებები სისხლის სამართლისა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსებში, რომლებიც მნიშვნელოვნად ზღუდავს დემონსტრანტების მიერ მშვიდობიანი პროტესტის გამოხატვის ფორმებს. ცვლილებების მიხედვით, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 174¹ მუხლს დაემატა მე-10 ნაწილი, რომლის მიხედვითაც შეკრებისა და მანიფესტაციის მონაწილე რიგი ქმედებების ჩადენის შემთხვევაში უალტერნატივოდ ადმინისტრაციული პატიმრობით დაისჯება. ასეთ ქმედებებს შორისაა, მათ შორის, სახის ნიღბით ან სხვა საშუალებით დაფარვა, ცრემლმდენი ან სხვა მსგავსი ნივთიერებების ქონა, ტრანსპორტის ან ქვეითთა გადაადგილებისთვის განზრახ დაბრკოლების შექმნა, დროებითი კონსტრუქციის მოწყობა ან ტრანსპორტის სავალი ნაწილის ნაწილობრივ ან სრულად გადაკეტვა.

აღნიშნული მუხლის დარღვევა ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ პატიმრობას 15 დღემდე ვადით, ხოლო თუ სამართალდამრღვევი ორგანიზატორია – 20 დღემდე ვადით. ამავე ცვლილებებით სისხლის სამართლის კოდექსშიც შევიდა ცვლილებები, რომლის თანახმადაც ზემოთ აღწერილი ქმედებების განმეორებით, ერთი წლის განმავლობაში ხელმეორედ დარღვევის შემთხვევაში ქმედება სისხლის სამართლის წესით დაისჯება.

პოლიციამ პარლამენტთან გაშლილი კარვები აიღო

15 მარტს, გვიან ღამით პარლამენტის წინ გაშლილი კარვები პოლიციამ კვლავ აიღო. აქტივისტების მიერ გავრცელებულ ვიდეოებში ჩანს, რომ კარვები დასუფთავების სამსახურის თანამშრომლებმა ნაგვის მანქანით წაიღეს. პროტესტის მონაწილეები აცხადებენ, რომ კარვებთან ერთად წაიღეს მათი პირადი ნივთებიც.

თბილისის საპატრულო პოლიციის უფროსმა, გოგა მემანიშვილმა კარვების აღება საზოგადოებრივი წესრიგისა და აქციის მონაწილეების უსაფრთხოების დაცვის მოტივით ახსნა. მისი თქმით, რამდენიმე დღის წინ ტერიტორიაზე გაჩენილი ხანძარი დამატებით რისკებს ქმნიდა და სწორედ ამიტომ მიიღეს კარვების აღების გადაწყვეტილება. პროტესტის ერთ-ერთი მონაწილე, დარეჯან ცხვიტარია აცხადებს, რომ კარვების წაღების მიუხედავად პარლამენტთან დარჩენას და პროტესტის გაგრძელებას აპირებს.

ცნობისთვის, 12 მარტს დარეჯან ცხვიტარიას კარავს გამთენიისას ცეცხლი წაეკიდა. ცხვიტარიას თქმით, დაბრუნებისას ადგილზე არც კარავი დახვდა და არც მისი პირადი ნივთები. მისი თქმით, კარვებში გაჩენილი ხანძარი შესაძლოა სწორედ კარვების აღების მცდელობასთან ყოფილიყო დაკავშირებული. მოგვიანებით აქციის მონაწილეებმა მას პარლამენტთან ახალი კარვები მიუტანეს, თუმცა ისინი პოლიციამ კვლავ აიღო. დარეჯან ცხვიტარია პროტესტის ნიშნად თითქმის ერთი წელია ღამეებს პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე ათენებს.

საკანონმდებლო ცვლილებების ფონზე საიამ უფასო სამართლებრივი დახმარების პროგრამების ნაწილი შეზღუდა

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის (საია) განცხადებით, 2024 წლიდან მიღებულმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა და რეპრესიულმა გარემომ მნიშვნელოვნად შეავიწროვა სამოქალაქო საზოგადოების საქმიანობის სივრცე და გავლენა მოახდინა ორგანიზაციის მუშაობაზეც.

საიას ინფორმაციით, შექმნილი ვითარების გამო ორგანიზაციას დროებით მოუხდა არაერთი მნიშვნელოვანი მიმართულების შეზღუდვა, მათ შორის დაზიანდა პროგრამები, რომლებიც მოქალაქეებისთვის უფასო სამართლებრივ დახმარებას უზრუნველყოფდა. შედეგად, ათასობით ადამიანი ვეღარ მიიღებს იმ მხარდაჭერას, რომელსაც ორგანიზაცია ყოველდღიური უფასო პირადი, სატელეფონო თუ ონლაინ კონსულტაციებით, დოკუმენტების მომზადებითა და სასამართლოში წარმომადგენლობით უწევდა.

ორგანიზაციის განცხადებით, ადამიანის უფლებების მძიმე მდგომარეობის პირობებში საია დროებით გადადის კრიზისულ სამუშაო რეჟიმზე და სამართლებრივ დახმარებას მხოლოდ სტრატეგიული სამართალწარმოების მიმართულებით განაგრძობს, პარალელურად აგრძელებს ადამიანის უფლებების დარღვევების მონიტორინგსა და დოკუმენტირებას.

პარლამენტთან აქციის მონაწილეების ჩხრეკა და შემოწმება გრძელდება

უკვე მეორე დღეა, პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე პოლიცია მოქალაქეებს ჩხრეკს და ამოწმებს. სამართალდამცავების განმარტებით, აღნიშნული მოქმედებები უსაფრთხოების უზრუნველყოფისა და შეკრებისა და “მანიფესტაციების შესახებ” კანონის საფუძველზე ხორციელდება. მათი თქმით, იმ შემთხვევაში, თუ მოქალაქე ზედაპირულ დათვალიერებაზე უარს განაცხადებს, მას პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე, საპროტესტო აქციაზე მისვლის უფლებას არ მისცემენ.

მოქალაქეების ინფორმაციით, შემოწმება ოქმის შედგენის გარეშე, ზეპირად ტარდება. ერთ-ერთმა მოქალაქემ მოითხოვა შესაბამისი ოქმის შედგენა, თუმცა სამართალდამცავებმა განუმარტეს, რომ ასეთ შემთხვევაში მას აქციის ტერიტორიაზე შესვლის შესაძლებლობა არ ექნებოდა.

ომბუდსმენის წარმომადგენლის ოქმის მიხედვით, დენის კულანინი არასათანადო პირობებში იმყოფება

13 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია სახალხო დამცველის წარმომადგენლის მიერ შედგენილი ოქმის შესახებ, რომლის მიხედვითაც მსჯავრდებული დენის კულანინი N8 პენიტენციურ დაწესებულებაში არასათანადო და ანტისანიტარიულ პირობებში იმყოფება. 7 მარტით დათარიღებულ ოქმში აღნიშნულია, რომ საკანში არის ტარაკნები, ტუალეტი მძიმე მდგომარეობაშია, ხოლო საწოლის ბალიშები „უბინძურესია“.

ოქმის თანახმად, კულანინი 8 თებერვალს საკნიდან კარცერში გადაიყვანეს ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე. მისი განცხადებით, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იგი საწოლის გარეშე იყო განთავსებული და არ ჰქონდა ხელმისაწვდომობა ელემენტარულ ჰიგიენურ პირობებზე, მათ შორის საშხაპესა და კბილის მოვლის საშუალებებზე. ასევე აღნიშნულია, რომ მას გარკვეული დროის განმავლობაში არ მიეცა შესაძლებლობა დაკავშირებოდა ადვოკატს ან სახალხო დამცველის აპარატის წარმომადგენელს.

ოქმში ასევე მითითებულია, რომ 3 მარტიდან კულანინი ე.წ. საკარანტინე საკანში იმყოფება, სადაც, მისი თქმით, კვლავ მძიმე სანიტარული პირობებია და არ აქვს წვდომა პირად ნივთებსა და დოკუმენტებზე.

10 მარტს გავრცელებული ინფორმაციის, აქტივისტები ზურაბ მენთეშაშვილი და დენის კულანინი კარცერში გადაიყვანეს, სადაც, მათი განცხადებით, არაადამიანურ პირობებში იმყოფებოდნენ. პენიტენციური სამსახური, 11 მარტს გავრცელებულ განცხადებაში, კულანინის შიმშილობასთან დაკავშირებულ ბრალდებებს გამოეხმაურა და აღნიშნა, რომ მსჯავრდებული ჩვეულებრივ იღებს როგორც დაწესებულების მიერ მიწოდებულ, ასევე დაწესებულების ტერიტორიაზე შეძენილ საკვებს. უწყება არ გამოხმაურებია ომბუდსმენის წარმომადგენლის მიერ აღწერილ პირობებს.

დენის კულანინი 2025 წლის 28 მარტს რუსთაველის გამზირზე შსს-ს ავტომობილის დაზიანების ბრალდებით დააკავეს და მას 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა.

აქციის დასრულების შემდეგ პარლამენტთან მოქალაქესა და პროტესტის მონაწილეებს შორის სიტყვიერი დაპირისპირება მოხდა

12 მარტს, აქციის დასრულების შემდეგ, პირველი სკოლის მიმდებარე მიწისქვეშა გადასასვლელთან, მოქალაქესა და საპროტესტო აქციის მონაწილეებს შორის სიტყვიერი დაპირისპირება მოხდა.

სოციალურ ქსელში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით, უცნობმა პირმა, რომელიც, თვითმხილველების თქმით, ნასვამ მდგომარეობაში იმყოფებოდა, საქართველოს დროშით მდგომ აქციის მონაწილე გოგოს მიმართ აგრესიული სიტყვიერი მიმართვები გამოიყენა.

როგორც სოციალურ ქსელში ლევან ჯობავა წერს, მას შემდეგ რაც აღნიშნული პირი გარშემო მყოფთა ყურადღების ცენტრში მოექცა, იგი პოლიციის კორდონის მიმართულებით გადაადგილდა. მისი თქმით, მოქალაქე სამართალდამცავებმა ადგილზე არ დააკავეს და პოლიციელებთან ერთად ტერიტორია მშვიდად დატოვა.

პარლამენტთან საპროტესტო აქციის მონაწილეებს ჩხრეკენ

12 მარტს, რუსთაველის გამზირზე, პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე საპოლიციო ძალების განსაკუთრებული მობილიზებაა და სამართალდამცავები საპროტესტო აქციის მონაწილეებს ამოწმებენ.

ფოტოგრაფი გიორგი მოსიაშვილი სოციალურ ქსელში წერს, რომ პოლიცია ჩხრეკს ყველა იმ პირს, ვისაც ჩანთა აქვს. პროტესტის მონაწილეები აღნიშნავენ, რომ სამართალდამცავები მათ ყოველგვარი კონკრეტული საფუძვლისა და განმარტების გარეშე ამოწმებენ და ჩანთებში კარვებს ეძებენ, რათა აქციის მონაწილეებმა პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე მათი შეტანა ვერ შეძლონ.

პარლამენტთან აქტივისტ დარეჯან ცხვიტარიას კარავს ცეცხლი გაუჩნდა

აქტივისტი დარეჯან ცხვიტარია, რომელიც პროტესტის ნიშნად პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე კარავში ათევდა ღამეებს, აცხადებს, რომ 12 მარტს, ღამით, მისი კარავი დაიწვა.

მისი თქმით, დაახლოებით ღამის 3 საათზე მოესმა უცნობი ადამიანის ხმა, რომელიც ყვიროდა, რომ რაღაც იწვოდა, რის შემდეგაც გარეთ გამოსულმა ნახა, რომ კარავს ცეცხლი ეკიდა. ცხვიტარია ვარაუდობს, რომ კარვის დაწვა კარვების ასაღებად განხორციელდა. მისი თქმით, ხანძრის შემდეგ კარვიდან მისი პირადი ნივთებიც წაიღეს.

მისივე განცხადებით, შემთხვევის შემდეგ ადგილზე მივიდნენ სამართალდამცავები და ძველი თბილისის სამმართველოს თანამშრომლები გამოიძახეს. ცხვიტარიას თქმით, პოლიციამ მას ტერიტორიის დატოვება მოსთხოვა, ტელეფონი ხელიდან გამოსტაცა და ძალის გამოყენებით გაიყვანა კარვის ტერიტორიიდან. მიუხედავად ამისა, იგი აცხადებს, რომ პროტესტის გაგრძელებას აპირებს.შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციით, ფაქტზე გამოძიება დაწყებულია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 188-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რაც ცეცხლთან ან მომეტებული საფრთხის წყაროსთან გაუფრთხილებელი მოპყრობით ნივთის დაზიანებას ან განადგურებას გულისხმობს.

კარცერში მოთავსებული ზურაბ მენთეშაშვილი და დენის კულანინი არასათანადო პირობებზე მიუთითებენ

10 მარტს, გავრცელებული ინფორმაციით, დაკავებული აქტივისტები ზურაბ მენთეშაშვილი და დენის კულანინი კარცერში გადაიყვანეს, სადაც, მათი თქმით, არაადამიანურ პირობებში იმყოფებიან.

ზურაბ მენთეშაშვილის ადვოკატის, ჯანო ჭკადუას განცხადებით, მენთეშაშვილი კარცერში იმყოფება მძიმე პირობებში: არ აქვს პირველადი მოხმარების საგნები, მათ შორის პირსახოცი, კბილის ჯაგრისი და ჰიგიენური საშუალებები, ასევე არ აქვს შესაძლებლობა, დაასუფთაოს საკანი. ადვოკატის თქმით, საკანში არის სიბინძურე და ტარაკნები. მისი განცხადებით, მენთეშაშვილი ვარაუდობს, რომ კარცერში გადაყვანა შესაძლოა უკავშირდებოდეს მის მიერ გამოცხადებულ შიმშილობას, რადგან ადმინისტრაციამ რამდენჯერმე სთხოვა შიმშილობის შეწყვეტა.

დენის კულანინის განცხადებით, 3 მარტს იგი და ზურაბ მენთეშაშვილი ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე გადაიყვანეს კარცერში. მისი თქმით, მათ ჩამოართვეს პირადი ნივთები, მათ შორის სასამართლო პროცესებისთვის საჭირო დოკუმენტები და პირადი წერილები, ასევე აუკრძალეს ტელეფონის გამოყენება, სეირნობა და ბანაობა. კულანინი აღნიშნავს, რომ საკანში არის ტარაკნები, არ მუშაობს ვენტილაცია და მათ არ აქვთ პირველადი მოხმარების საგნები. მისი თქმით, მათ ასევე არ ეძლევათ შესაძლებლობა შეიძინონ ჰიგიენური საშუალებები და სხვა საჭირო ნივთები. 6 მარტით დათარიღებულ წერილში კულანინი წერს, რომ ის და ზურაბ მენთეშაშვილი კარცერში გადაყვანის შემდეგ შიმშილობენ და ითხოვენ სახალხო დამცველის (ომბუდსმენის) მათთან მისვლას. მისი თქმით, ისინი კარცერში ყოფნის მიზეზის განმარტებას ითხოვენ და აცხადებენ, რომ იზოლირებულნი არიან როგორც ადვოკატებისგან, ისე საზოგადოებისგან.

პენიტენციურმა სამსახურმა გავრცელებული ინფორმაცია უარყო და განაცხადა, რომ ზურაბ მენთეშაშვილი და დენის კულანინი კარცერში არ იმყოფებიან და ისინი განთავსებული არიან ე.წ. საკარანტინე (შიდა კლასიფიკაციის) საკნებში. უწყების განმარტებით, აღნიშნული განთავსება განხორციელდა პენიტენციური კოდექსისა და დაწესებულების შიდა წესების შესაბამისად. პენიტენციურმა სამსახურმა ასევე გაავრცელა ვიდეომასალა, რომელიც, მათი თქმით, ასახავს მოშიმშილე ბრალდებულების მიერ საკვების მიღების კადრებს და რომელიც საზოგადოების ინფორმირების მიზნით გასაჯაროვდა.

დენის კულანინი შსს-ს ავტომობილის დაზიანების საქმეზე არის მსჯავრდებული. იგი საქართველოში მცხოვრები, წარმოშობით რუსი აქტივისტია, რომელიც 2025 წლის 28 მარტს პარლამენტთან მიმდინარე აქციაზე პოლიციის მანქანის მინის დაზიანების ბრალდებით დააკავეს, მას 2 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა.ზურაბ მენთეშაშვილი სისხლის სამართლის წესით არის დაკავებული საავტომობილი გზის ორჯერ გადაკეტვის ბრალდებით. აღნიშნული ბრალდება ეფუძნება 2025 წლის 16 ოქტომბერს მიღებულ საკანონმდებლო ცვლილებებს, რომლის მიხედვითაც შეკრებისა და მანიფესტაციის დროს ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვის ან გადაადგილებისთვის დაბრკოლების შექმნის განმეორებით ჩადენა სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას იწვევს.