“ქართული ოცნების” პრემიერ-მინისტრი, ირაკლი კობახიძე, და თბილისის მერი, კახი კალაძე, გამოცემა “პუბლიკისთვის” ევროკავშირის პრიზის მინიჭების ფაქტისა და გამოცემის დისკრედიტაციას ცდილობენ. მათ ნარატივს იმეორებენ “ქართული ოცნების” მხარდამჭერი მედიები, მათ შორის ტელეკომპანია “იმედი”, “რუსთავი 2” და POSTV”.
ჟურნალისტური კონკურსის – “ევროკავშირის პრიზი ჟურნალისტიკაში” გამარჯვებულები, ევროკავშირის წარმომადგენლობამ საქართველოში, 2026 წლის 6 თებერვალს გამოავლინა. ექვსი საკონკურსო ნომინაციიდან, სამ კატეგორიაში (საუკეთესო ფოტო, საუკეთესო ბლოგი და საუკეთესო სიუჟეტი) ონლაინ გამოცემა “პუბლიკის” ჟურნალისტებმა გაიმარჯვეს. მათი მასალები პროევროპული პროტესტის პერიოდში მომხდარ სხვადასხვა უფლებადარღვევას აღწერდა.
დაჯილდოების ცერემონიისა და ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ, პროპაგანდისტულმა POSTV-იმ “ქართული ოცნების” პრემიერ-მინისტრს, ირაკლი კობახიძესა და თბილისის მერს, კახა კალაძეს ჰკითხეს – რა გზავნილი იყო ევროკავშირის მხრიდან “პუბლიკის” დაჯილდოება პროტესტის შესახებ მომზადებული მასალებისთვის. “პუბლიკისთვის“ ჯილდოს გადაცემა არის იმის გაგრძელება, რაც ვიხილეთ ამაღლობელის შემთხვევაში, როდესაც ადამიანი დაჯილდოვდა პოლიციელის შეურაცხყოფისთვის – ეს არის ის დაბალი სტანდარტი, რომლითაც მოქმედებს ევროპული ბიუროკრატია“, – განაცხადა ირაკლი კობახიძემ შეკითხვის პასუხად. კახა კალაძემ კი კიდევ ერთხელ გაიმეორა “ქართული ოცნების” ანტიდასავლური გზავნილი, რომ “ქვეყანაში ძალადობრივ ჯგუფებს გარედან ახალისებენ”.
“ევროკავშირის პრიზი ჟურნალისტიკაში – მედიის ჯილდო თუ ძალადობის წახალისება?!” – იმავე დღეს ამ სათაურით გამოაქვეყნა ახალი ამბავი პროსამთავრობო, პროპაგანდისტულმა “იმედმა”. რეალურად, რას აჯილდოვებს ევროკავშირი საქართველოში – ჟურნალისტიკას თუ სახელმწიფოსა და მის ინსტიტუტებზე განხორციელებულ ძალადობას?- ამ კითხვას სვამს მასალაში “იმედი”.
თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა საზოგადოებრივი მაუწყებლის “პირველი არხის” ჟურნალისტის, “მოამბის” ყოფილი წამყვანის, ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანის სარჩელი, რომლითაც ის მის გათავისუფლებაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას ითხოვდა.
ვასილ ივანოვ – ჩიქოვანმა თბილისის საქალაქო სასამართლოში “პირველი არხიდან” მისი გათავისუფლება გაასაჩივრა. იგი გათავისუფლების ბრძანების გაუქმებას, სამსახურში აღდგენას და განაცდურის ანაზღაურებას ითხოვდა. 2025 წლის 10 ოქტომბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე მეია მელქაძემ მისი სარჩელი არ დააკმაყოფილა. ეს გადაწყვეტილება ჰქონდა გასაჩივრებული ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანს სააპელაციო – მეორე ინსტანციის სასამართლოში.
ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი საინფორმაციო გამოშვება “მოამბის” წამყვანი იყო. 2025 წლის 4 თებერვლიდან, ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი ეთერს ჩამოაშორეს, – მიზეზად მას უთხრეს, რომ პროდიუსერს აღარ სურდა მასთან მუშაობა. 11 აპრილს კი არხიდან გაათავისუფლეს. გათავისუფლების ოფიციალურ მიზეზად დისციპლინური მოკვლევა დაუსახელეს. ვასილ ივანოვ – ჩიქოვანი ჩართულია მოძრაობაში “საზოგადოებრივი მაუწყებლის მცველები”, რომელიც აკრიტიკებს მაუწყებლის მენეჯმენტის გადაწყვეტილებებს, მის სარედაქციო პოლიტიკასა და ღიად საუბრობს პოლიტიკურ გავლენებზე მაუწყებელში.
თბილისის საკრებულოს წევრი “ქართული ოცნებიდან” კონსტანტინე ზარნაძე დამოუკიდებელ მედიასაშუალებებს “ფსიქოლოგიურ ტერორში, არეულობისა და შიშის დათესვაში” ადანაშაულებს.
“შეუძლებელია თვალი დახუჭო იმ ფსიქოლოგიურ ტერორზე, რომელსაც ოპოზიციური მედიასაშუალებები ყოველდღიურად ახორციელებენ….ეს აღარ არის ჟურნალისტიკა, ეს არის ადამიანების ფსიქიკით მანიპულირება. მათი მიზანი – მუდმივი დაძაბულობის განცდა, საზოგადოებაში არეულობისა და შიშის დათესვა, მომავლის მიმართ სრული უიმედობის გაჩენა” – საკრებულოს წევრი, ასე კრიტიკული მედიასაშუალებების მიერ, სასურსათო ფასების შესახებ გაკეთებულ სიუჟეტებს გამოეხმაურა.
“ქართული ოცნების” წარმომადგენლები სისტემატურად ეწევიან დამოუკიდებელი მედიისა და ჟურნალისტების საჯარო დისკრედიტაციას, საზოგადოების თვალში მათი დისკრედიტაციის მიზნით.
16 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლემ ნინო ენუქიძემ ჟურნალისტ აფგან სადიგოვის მიმართ დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოება შეწყვიტა და საქმე თბილისის პოლიციის დეპარტამენტს გადაუგზავნა, რადგან სასამართლოს შეფასებით მის ქმედებაში შესაძლოა სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნები იკვეთებოდეს. ეს ნიშნავს, რომ ჟურნალისტს სისხლის სამართლის გამოძიების დაწყების საფრთხე ემუქრება.
საქმე ეხება 2025 წლის 17–18 დეკემბრის ეპიზოდს. შსს აფგან სადიგოვს ტრანსპორტის ან/და ქვეითთა გადაადგილების შეფერხებას ედავება. სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან ჟურნალისტი 2025 წლის ოქტომბერში უკვე იყო იმავე საფუძვლით ადმინისტრაციულად სახდელდადებული, ქმედება სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნებს შეიცავს.
აღნიშნული გადაწყვეტილება მიღებულია იმ საკანონმდებლო ცვლილებების ფონზე, რომლებიც განმეორებითი სამართალდარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობით ცვლის.
“ქართული ოცნების” მხარდამჭერმა გია გაჩეჩილაძემ, რომელიც გადაცემა “აი უცნობის” წამყვანია, “ნეტგაზეთი/ბათუმელების” დამფუძნებელი, ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი შეურაცხმყოფელი ეპითეტებით მოიხსენია.
“მე მზია ამაღლობელსაც დავარტყამდი პანჩურს და გამოვაგდებდი, ვითომ მედიის კორიფეს, სახაროვის პრემია კი არა ჩვეულებრივი მოძალადეა” – თქვა გია გაჩეჩილაძემ, იგივე “უცნობმა”. გაჩეჩილაძე გამოირჩევა შეურაცხმყოფელი გამონათქვამებით დამოუკიდებელი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ჟურნალისტების მიმართ.
მზია ამაღლობელი 2025 წლის 11 იანვარს ჯერ ადმინისტრაციული წესით დააკავეს, ხოლო რამდენიმე საათში, 12 იანვარს, სისიხლის სამართლის წესით. ჟურნალისტს ბათუმის საქალაქო სასამართლომ, 2025 წლის 6 აგვისტოს, მას ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, გადაწყვეტილება უცვლელი დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.
2025 წლის 26 დეკემბერს, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდან გაათავისუფლა რეჟისორი კახა მელიქიძე. კახა მელიქიძე საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე 1998 წლიდან მუშაობდა.
“საზოგადოებრივი მაუწყებლის მცველების” ინფორმაციით, კახა მელიქიძის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ხელმძღვანელობის მიერ შევიწროებამას შემდეგ დაიწყო, რაც რეჟისორმა საჯაროდ ამხილა მაუწყებლის ხელმძღვანელობა, რომაიძულებდნენ ფეხბურთი ეროვნული ნაკრების თამაშების დროს ხშირად ეჩვენებინა “ქართული ოცნების” თანამდებობის პირები, მათ შორის ირაკლი კობახიძე.
2025 წელს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა კრიტიკული პოზიციის გამო, სამსახურიდან გაათავისუფლა “რეალური სივრცის” წამყვანი, ჟურნალისტი ნინო ზაუტაშვილი და გადაცემის სხვა თანამშრომლები. აგრეთვე, საინფორმაციო გამოშვების “მოამბის” წამყვანი ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი. 30 ივლისს, ასევე დახურეს რუბრიკა “ადამიანები ისტორიიდან” და გადაცემა “ამ შაბათ-კვირას”. საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველმა არხმა შრომითი კონტრაქტი არ გაუგრძელა რადიო გადაცემების – „შუადღის პიკისა“ და „საღამოს პიკის“ პროდიუსერის ასისტენტს, ანა მეტრეველს, – თანამშრომელს, რომელიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას აკრიტიკებდა.
2025 წლის 9 დეკემბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება “ქართული ოცნების” ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრის ალექსანდრე ჭიკაიძის მიერ ტელეკომპანია „TV პირველისა“ და ჟურნალისტ სოფო ნიაურის წინააღმდეგ აღძრულ ცილისწამების საქმეზე. დავა ეხება “TV პირველის” ეთერში, გადაცემა “ნოდარ მელაძის შაბათში” გასულ რეპორტაჟს, სადაც ჭიკაიძე ე.წ. ქოლცენტრებთან კავშირში დაადანაშაულეს. სააპელაციო სასამართლომ ტელეკომპანიასა და ჟურნალისტს ალექსანდრე ჭიკაიძეზე გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფა და მორალური ზიანის, 10 000 ლარის გადახდა დაავალა.
განსაკუთრებით პრობლემურია მსგავს დავაში ჟურნალისტის სათანადო მოპასუხედ მიჩნევა, რაც ეწინააღმდეგება „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონს, რომლის მიხედვითაც მედიაში ჟურნალისტის მიერ გამოქვეყნებულ ცილისწამებასთან დაკავშირებულ დავისას მოპასუხე მედიის მესაკუთრეა. მსგავსი მიდგომა ბოლო წლებში დამკვიდრებული არასწორი სასამართლო პრაქტიკის შედეგია და მედიის თავისუფლებისთვის დამაზიანებელ პრეცედენტს ქმნის.
აღნიშნული სასამართლო პრაქტიკა ვითარდება იმ ფონზე, როდესაც 26 ივნისს „ქართულმა ოცნებამ“ სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ კანონში ცვლილებები დაჩქარებული წესით მიიღო. ცვლილებებმა მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადაიტანა, გააუქმა ჟურნალისტების დაცვის მნიშვნელოვანი მექანიზმები, მათ შორის წყაროს დაცვის გარანტიები და ე.წ. კვალიფიციური პრივილეგია და გაზარდა მედიისა და კრიტიკული ხმების მიმართ სამართლებრივი ზეწოლის რისკები.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ ცილისწამების საფუძველზე დაწყებული სამართალწარმოების. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ინფორმაციით, ბოლო წლებში სამი წამყვანი კრიტიკული ტელეარხის – „მთავარი არხის“, „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ წინააღმდეგ 28 სარჩელი შევიდა, რომელთა უმეტესობა მმართველი პარტიის წარმომადგენლებისა და მათთან დაახლოებული პირების მიერ არის ინიცირებული. ორგანიზაციის შეფასებით, მსგავსი საქმეები ატარებს SLAPP სამართალწარმოების ნიშნებს და მიუთითებს კრიტიკული მედიის დაშინებაზე მიმართულ კოორდინირებულ ტენდენციაზე.
2025 წლის 14 დეკემბერს, ტელეკომპანია „იმედის“ გადაცემაში „იმედის კვირა“, გავიდა სიუჟეტი, რომელიც დამოუკიდებელ ქართულ მედიასა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს უცხო ქვეყნების ინტერესების გატარებასა და ე.წ. „ჰიბრიდული ომის“ წარმოებაში ადანაშაულებს.
სიუჟეტი ეხებოდა BBC-ის მიერ გამოქვეყნებულ საგამოძიებო მასალას, რომლის მიხედვითაც 2024 წლის ნოემბერ–დეკემბერში საქართველოში მიმდინარე საპროტესტო აქციების დაშლის დროს სამართალდამცავმა ორგანოებმა, სავარაუდოდ, ტოქსიკური ქიმიური ნაერთი ბრომობენზილ ციანიდი („კამიტე“) გამოიყენეს, რომელიც BBC-ის გამოძიების თანახმად, წყლის ჭავლში იყო შერეული.
„იმედის კვირის“ სიუჟეტში BBC-ის ეს გამოძიება წარმოდგენილია როგორც წინასწარ დაგეგმილი და კოორდინირებული კამპანიის ნაწილი, რომელშიც მისი ავტორების მტკიცებით, ჩართული იყვნენ „პროპაგანდისტული მედია ქსელები“ და „გავლენის აგენტები“. “იმედის კვირა” BBC- ის ჟურნალისტურ გამოძიებას „ჰიბრიდული ომის გაგრძელებად“ მოიხსენიებს. სიუჟეტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ე.წ. „მედია ქსელის“ არსებობას, რომელსაც პრო-სამთავრობო მედია უცხო ქვეყნების ინტერესების გატარებაში ადანაშაულებს, ასევე „რადიო თავისუფლებას“, რომლის 2025 წლის იანვარში გამოქვეყნებული ჟურნალისტური მასალები სავარაუდო მოწამვლის შემთხვევებთან დაკავშირებით, ისეა ინტერპრეტირებული, თითქოს ისინი მიზანმიმართულად ამზადებდნენ საფუძველს BBC-ის შემდგომი საგამოძიებო მასალის გამოქვეყნებისთვის.
აღნიშნული „მედია ქსელი“ წარმოადგენს 22 დამოუკიდებელი მედიაორგანიზაციის გაერთიანებას, რომლებიც ინიციატივის – „სინათლე მედია“ ფარგლებში, 2024 წლის აგვისტოში გაერთიანდნენ, საერთო ფინანსური რესურსების მოძიებისა და საქმიანობის გაგრძელების მიზნით. მედიაორგანიზაციების ეს თანამშრომლობა უკავშირდება დამოუკიდებელი მედიისა და არასამთავრობო სექტორის შემზღუდველი საკანონმდებლო რეგულაციების მიღებასა და ამოქმედებას. საზოგადოების მხრიდან მაღალი მხარდაჭერისა და სოლიდარობის ფონზე, „სინათლე მედია“ და მასში შემავალი ორგანიზაციები უკვე არაერთხელ გახდნენ „ქართული ოცნების“ მხრიდან საჯარო კრიტიკისა და დისკრედიტაციის სამიზნე.
2025 წლის 12 დეკემბერს „ქართულმა ოცნებამ“ შეკრების თავისუფლების შემზღუდველი კიდევ ერთი რეპრესიული საკანონმდებლო ცვლილება მიიღო, რომელიც დაჩქარებული წესით, 3 დღეში განიხილა. “ქართულმა ოცნებამ” 2024 წლის დეკემბრიდან დღემდე 5-ჯერ შეიტანაცვლილება შეკრებისა და მანიფესტაციის მარეგულირებელ კანონმდებლობაში. ყოველ ჯერზე ცვლილებები უფრო მეტად რეპრესიულ შინაარსს ატარებს და მიზნად ისახავს ერთი მხრივ დემონსტრანტების დასჯას, ხოლო, მეორე მხრივ, პრევენციულად მათ დაშინებას.
საკანონმდებლო ცვლილებები შევიდა „შეკრებისა და მანიფესტაციიის შესახებ“ საქართველოს კანონსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში. ცვლილებები მნიშვნელოვნად აძლიერებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს კონტროლს შეკრებებსა და მანიფესტაციებზე. ახალი წესით, აქციის ჩატარებამდე ორგანიზატორები ვალდებულნი არიან წინასწარ გააფრთხილონ შინაგან საქმეთა სამინისტრო არა მხოლოდ მაშინ, როცა იკეტება ტრანსპორტის სავალი ნაწილი, არამედ მაშინაც, როცა შეკრება ხალხის სავალ ადგილზე ტარდება. ეს ვალდებულება ვრცელდება სპონტანურ შეკრებებზეც და მიმართვის ადრესატი არა მუნიციპალიტეტი არამედ შინაგან საქმეთა სამინისტროა. გარდა ამისა, შსს-ს უფლებამოსილია გასცეს სავალდებულო მითითება აქციის ადგილის, დროის ან მარშრუტის შეცვლასთან დაკავშირებითაც.
ხალხის სავალი ნაწილის მასობრივი გადაკეტვისას შსს უფლებამოსილია მისცეს მონაწილეებს 15 წუთიანი ვადა ტერიტორიის გასათავისუფლებლად, რომლის ამოწურვის შემდეგ შეკრება შეიძლება უკანონოდ გამოცხადდეს და შეწყდეს. ამასთან, აღნიშნული ვადის ფარგლებში მოთხოვნის შესრულება მონაწილეებს სამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან არ ათავისუფლებს. დარღვევები ისჯება ადმინისტრაციული პატიმრობით 15 დღემდე ვადით (ორგანიზატორისთვის – 20 დღემდე), ხოლო განმეორებით შემთხვევაში შესაძლებელია სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი აღნიშნულ საკანონმდებლო ცვლილებებს აფასებს, როგორც შეკრების თავისუფლების კრიმინალიზების ახალ ეტაპს. ორგანიზაციის შეფასებით, ტროტუარსა და ხალხის სავალ ნაწილზე შეკრების შეზღუდვა წარმოადგენს არაკონსტიტუციურ და გაუმართლებელ ზღუდავს მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლებას. მათივე შეფასებით, მიღებილი ცვლილებების მიზანი ყოველგვარი შეკრების გაუქმებაა.
ქართული ოცნების მიერ მიღებულმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა მნიშველოვნად შეზღუდა შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება როგორც მოქალაქეებისთვის, ისე ჟურნალისტებისთვის. სხვადასხვა დროს არაერთი ჟურნალისტი იქნა დაკავებული რეპრესიული კანონმდებლობის საფუძველზე, მათ შორის ისეთ შემთხვევებში, როდესაც ისინი პროფესიულ საქმიანობას ახორციელებდნენ.
2025 წლის 30 ნოემბერს, პროსახელისუფლებო ტელევიზიის, „იმედის“ ეთერში გავიდა მორიგი სიუჟეტი, რომელიც პლატფორმა “სინათლე მედიის” დისკრედიტაციას ისახავდა მიზნად.
„იმედის“ ეთერში გასული სიუჟეტის სათაური მსგავსი იყო სიუჟეტისა სახელწოდებით – „უცხოური სპეცსამსახურების მედია ქსელი“, რომელიც 23 ნოემბერს გავიდა ეთერში და სადაც ყოველგვარი მტკიცებულებების გარეშე არაერთხელ გაჟღერდა, თითქოს მედიები “უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურების” ინტერესებით მოქმედებენ, რაშიც მათ დაფინანსების სახით 17 434 381 მილიონი ლარი მიიღეს.
“ქართული ოცნების” პარლამენტის თავმჯდომარემ შალვა პაპუაშვილმა ისაუბრა ე.წ “შავ ფულზე” და დამოუკიდებელი მედიები დაადანაშაულა თითქოსდა ისინი “უცხოური სპეცსამსახურების შედგენილი გეგმით მოქმედებენ”, სხვა მსგავსი სქემების პარალელურად და ებრძვიან “ეროვნული ინტერესის” პროექტებს, რომლებიც “ქართული ოცნები” ინიციატივით ხორციელდება.
„სინათლე მედია“ 22 დამოუკიდებელი ონლაინმედიის გაერთიანებაა:
- რადიო მარნეული
- Jnews
- Chai Khana
- OC Media
- პუბლიკა
- ინდიგო
- მედიაჩეკერი
- აპრილი მედია
- Qartli.ge
- ჩემი ხარაგაული
- Ajara Times
- აი ფაქტი
- ბათუმელები
- ნეტგაზეთი
- TOK2Region
- სტუდია მონიტორი
- გურია ნიუსი
- პროექტი 64
- SK News
- ინფო იმერეთი
- ქუთაისიპოსტი
- გურიის მოამბე
“სინათლე მედია” მას შემდეგ შეიქმნა, რაც „ქართული ოცნების“ მიერ მიღებულმა საკანონმდებლო რეგულაციებმა მედიასაშუალებები მძიმე მდგომარეობაში ჩააყენა. კერძოდ, გაზაფხულზე დამტკიცებული კანონები მედიას გრანტების მიღებას უზღუდავს, „უცხო ძალის“ გამტარებელ ორგანიზაციებად აცხადებს და სისხლის სამართლებრივი დევნის საფრთხეს უქმნის. მედიებმა გაერთიანება და საზოგადოებისთვის ფინანსური დახმარების თხოვნა გადაწყვიტეს.
