20 იანვარს, ტელეკომპანია “იმედმა” სოციალური ქსელის გვერდზე გამოაქვეყნა TV პირველის ჟურნალისტის ვიკა ბუკიას მონოლოგიდან ამოჭრილი მონაკვეთი – წარწერით “პროპაგანდისტის გრამატიკული „განათლება“.
ვიკა ბუკია “ქართული ოცნებისადმი” კრიტიკულად განწყობილი ჟურნალისტია. სწორედ ამიტომ გამოყო პრო-სამთავრობო ტელეკომპანია “იმედმა” ჟურნალისტის მონოლოგიდან ნაწყვეტი ცალკე და დისკრედიტაციის მიზნით “პროპაგანდისტი” უწოდა.
16 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლემ ნინო ენუქიძემ ჟურნალისტ აფგან სადიგოვის მიმართ დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოება შეწყვიტა და საქმე თბილისის პოლიციის დეპარტამენტს გადაუგზავნა, რადგან სასამართლოს შეფასებით მის ქმედებაში შესაძლოა სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნები იკვეთებოდეს. ეს ნიშნავს, რომ ჟურნალისტს სისხლის სამართლის გამოძიების დაწყების საფრთხე ემუქრება.
საქმე ეხება 2025 წლის 17–18 დეკემბრის ეპიზოდს. შსს აფგან სადიგოვს ტრანსპორტის ან/და ქვეითთა გადაადგილების შეფერხებას ედავება. სასამართლოს შეფასებით, ვინაიდან ჟურნალისტი 2025 წლის ოქტომბერში უკვე იყო იმავე საფუძვლით ადმინისტრაციულად სახდელდადებული, ქმედება სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნებს შეიცავს.
აღნიშნული გადაწყვეტილება მიღებულია იმ საკანონმდებლო ცვლილებების ფონზე, რომლებიც განმეორებითი სამართალდარღვევის შემთხვევაში ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობით ცვლის.
12 იანვარს, კახა კალაძემ საჯარო კომენტარის დროს სიტყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა ტელეკომპანია TV პირველის ჟურნალისტს. ინციდენტი ჟურნალისტის მიერ დასმულ შეკითხვას მოჰყვა, რომელიც ე.წ. „ჩრდილოვანი ფლოტის“ ნაწილად მონიშნული გემის ყულევის პორტში ყოფნასა და ქვეყნისათვის მეორადი სანქციების დაწესების საფრთხეს უკავშირდებოდა.
მერის პასუხი ჟურნალისტის კითხვაზე შეიცავდა შეურაცხმყოფელ განცხადებებს, მათ შორის ჟურნალისტის მიმართ ბრალდებებს სიცრუესა და საზოგადოების შეცდომაში შეყვანის მცდელობაში. მიუხედავად ჟურნალისტის მცდელობისა მიეღო სერიოზული პასუხები და შესაბამისი მტკიცებულებები, კალაძე კვლავ აგრძელებდა შეურაცხმყოფელი განცხადებების გაკეთებას.
მსგავსი რიტორიკა კრიტიკული მედიების მიმართ სისტემურ ხასიათისაა და რეგულარულად გამოიყენება „ქართული ოცნების“ წარმომადგენლების მხრიდან, რაც არსებითად აზიანებს ჟურნალისტური საქმიანობის გარემოს, განსაკუთრებით მაღალი საჯარო ინტერესის მქონე საკითხების გაშუქებისას.
“ქართული ოცნების” მხარდამჭერმა გია გაჩეჩილაძემ, რომელიც გადაცემა “აი უცნობის” წამყვანია, “ნეტგაზეთი/ბათუმელების” დამფუძნებელი, ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი შეურაცხმყოფელი ეპითეტებით მოიხსენია.
“მე მზია ამაღლობელსაც დავარტყამდი პანჩურს და გამოვაგდებდი, ვითომ მედიის კორიფეს, სახაროვის პრემია კი არა ჩვეულებრივი მოძალადეა” – თქვა გია გაჩეჩილაძემ, იგივე “უცნობმა”. გაჩეჩილაძე გამოირჩევა შეურაცხმყოფელი გამონათქვამებით დამოუკიდებელი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ჟურნალისტების მიმართ.
მზია ამაღლობელი 2025 წლის 11 იანვარს ჯერ ადმინისტრაციული წესით დააკავეს, ხოლო რამდენიმე საათში, 12 იანვარს, სისიხლის სამართლის წესით. ჟურნალისტს ბათუმის საქალაქო სასამართლომ, 2025 წლის 6 აგვისტოს, მას ორწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, გადაწყვეტილება უცვლელი დატოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომაც.
2025 წლის 26 დეკემბერს, საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა სამსახურიდან გაათავისუფლა რეჟისორი კახა მელიქიძე. კახა მელიქიძე საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე 1998 წლიდან მუშაობდა.
“საზოგადოებრივი მაუწყებლის მცველების” ინფორმაციით, კახა მელიქიძის საზოგადოებრივი მაუწყებლის ხელმძღვანელობის მიერ შევიწროებამას შემდეგ დაიწყო, რაც რეჟისორმა საჯაროდ ამხილა მაუწყებლის ხელმძღვანელობა, რომაიძულებდნენ ფეხბურთი ეროვნული ნაკრების თამაშების დროს ხშირად ეჩვენებინა “ქართული ოცნების” თანამდებობის პირები, მათ შორის ირაკლი კობახიძე.
2025 წელს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა კრიტიკული პოზიციის გამო, სამსახურიდან გაათავისუფლა “რეალური სივრცის” წამყვანი, ჟურნალისტი ნინო ზაუტაშვილი და გადაცემის სხვა თანამშრომლები. აგრეთვე, საინფორმაციო გამოშვების “მოამბის” წამყვანი ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი. 30 ივლისს, ასევე დახურეს რუბრიკა “ადამიანები ისტორიიდან” და გადაცემა “ამ შაბათ-კვირას”. საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველმა არხმა შრომითი კონტრაქტი არ გაუგრძელა რადიო გადაცემების – „შუადღის პიკისა“ და „საღამოს პიკის“ პროდიუსერის ასისტენტს, ანა მეტრეველს, – თანამშრომელს, რომელიც არხის სარედაქციო პოლიტიკას აკრიტიკებდა.
2025 წლის 9 დეკემბერს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ძალაში დატოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება “ქართული ოცნების” ყოფილი შინაგან საქმეთა მინისტრის ალექსანდრე ჭიკაიძის მიერ ტელეკომპანია „TV პირველისა“ და ჟურნალისტ სოფო ნიაურის წინააღმდეგ აღძრულ ცილისწამების საქმეზე. დავა ეხება “TV პირველის” ეთერში, გადაცემა “ნოდარ მელაძის შაბათში” გასულ რეპორტაჟს, სადაც ჭიკაიძე ე.წ. ქოლცენტრებთან კავშირში დაადანაშაულეს. სააპელაციო სასამართლომ ტელეკომპანიასა და ჟურნალისტს ალექსანდრე ჭიკაიძეზე გავრცელებული ინფორმაციის უარყოფა და მორალური ზიანის, 10 000 ლარის გადახდა დაავალა.
განსაკუთრებით პრობლემურია მსგავს დავაში ჟურნალისტის სათანადო მოპასუხედ მიჩნევა, რაც ეწინააღმდეგება „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ კანონს, რომლის მიხედვითაც მედიაში ჟურნალისტის მიერ გამოქვეყნებულ ცილისწამებასთან დაკავშირებულ დავისას მოპასუხე მედიის მესაკუთრეა. მსგავსი მიდგომა ბოლო წლებში დამკვიდრებული არასწორი სასამართლო პრაქტიკის შედეგია და მედიის თავისუფლებისთვის დამაზიანებელ პრეცედენტს ქმნის.
აღნიშნული სასამართლო პრაქტიკა ვითარდება იმ ფონზე, როდესაც 26 ივნისს „ქართულმა ოცნებამ“ სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ კანონში ცვლილებები დაჩქარებული წესით მიიღო. ცვლილებებმა მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადაიტანა, გააუქმა ჟურნალისტების დაცვის მნიშვნელოვანი მექანიზმები, მათ შორის წყაროს დაცვის გარანტიები და ე.წ. კვალიფიციური პრივილეგია და გაზარდა მედიისა და კრიტიკული ხმების მიმართ სამართლებრივი ზეწოლის რისკები.
ეს არ არის პირველი შემთხვევა კრიტიკული მედიის წინააღმდეგ ცილისწამების საფუძველზე დაწყებული სამართალწარმოების. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის ინფორმაციით, ბოლო წლებში სამი წამყვანი კრიტიკული ტელეარხის – „მთავარი არხის“, „ფორმულასა“ და „TV პირველის“ წინააღმდეგ 28 სარჩელი შევიდა, რომელთა უმეტესობა მმართველი პარტიის წარმომადგენლებისა და მათთან დაახლოებული პირების მიერ არის ინიცირებული. ორგანიზაციის შეფასებით, მსგავსი საქმეები ატარებს SLAPP სამართალწარმოების ნიშნებს და მიუთითებს კრიტიკული მედიის დაშინებაზე მიმართულ კოორდინირებულ ტენდენციაზე.
2025 წლის 14 დეკემბერს, ტელეკომპანია „იმედის“ გადაცემაში „იმედის კვირა“, გავიდა სიუჟეტი, რომელიც დამოუკიდებელ ქართულ მედიასა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს უცხო ქვეყნების ინტერესების გატარებასა და ე.წ. „ჰიბრიდული ომის“ წარმოებაში ადანაშაულებს.
სიუჟეტი ეხებოდა BBC-ის მიერ გამოქვეყნებულ საგამოძიებო მასალას, რომლის მიხედვითაც 2024 წლის ნოემბერ–დეკემბერში საქართველოში მიმდინარე საპროტესტო აქციების დაშლის დროს სამართალდამცავმა ორგანოებმა, სავარაუდოდ, ტოქსიკური ქიმიური ნაერთი ბრომობენზილ ციანიდი („კამიტე“) გამოიყენეს, რომელიც BBC-ის გამოძიების თანახმად, წყლის ჭავლში იყო შერეული.
„იმედის კვირის“ სიუჟეტში BBC-ის ეს გამოძიება წარმოდგენილია როგორც წინასწარ დაგეგმილი და კოორდინირებული კამპანიის ნაწილი, რომელშიც მისი ავტორების მტკიცებით, ჩართული იყვნენ „პროპაგანდისტული მედია ქსელები“ და „გავლენის აგენტები“. “იმედის კვირა” BBC- ის ჟურნალისტურ გამოძიებას „ჰიბრიდული ომის გაგრძელებად“ მოიხსენიებს. სიუჟეტში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ე.წ. „მედია ქსელის“ არსებობას, რომელსაც პრო-სამთავრობო მედია უცხო ქვეყნების ინტერესების გატარებაში ადანაშაულებს, ასევე „რადიო თავისუფლებას“, რომლის 2025 წლის იანვარში გამოქვეყნებული ჟურნალისტური მასალები სავარაუდო მოწამვლის შემთხვევებთან დაკავშირებით, ისეა ინტერპრეტირებული, თითქოს ისინი მიზანმიმართულად ამზადებდნენ საფუძველს BBC-ის შემდგომი საგამოძიებო მასალის გამოქვეყნებისთვის.
აღნიშნული „მედია ქსელი“ წარმოადგენს 22 დამოუკიდებელი მედიაორგანიზაციის გაერთიანებას, რომლებიც ინიციატივის – „სინათლე მედია“ ფარგლებში, 2024 წლის აგვისტოში გაერთიანდნენ, საერთო ფინანსური რესურსების მოძიებისა და საქმიანობის გაგრძელების მიზნით. მედიაორგანიზაციების ეს თანამშრომლობა უკავშირდება დამოუკიდებელი მედიისა და არასამთავრობო სექტორის შემზღუდველი საკანონმდებლო რეგულაციების მიღებასა და ამოქმედებას. საზოგადოების მხრიდან მაღალი მხარდაჭერისა და სოლიდარობის ფონზე, „სინათლე მედია“ და მასში შემავალი ორგანიზაციები უკვე არაერთხელ გახდნენ „ქართული ოცნების“ მხრიდან საჯარო კრიტიკისა და დისკრედიტაციის სამიზნე.
2025 წლის 12 დეკემბერს „ქართულმა ოცნებამ“ შეკრების თავისუფლების შემზღუდველი კიდევ ერთი რეპრესიული საკანონმდებლო ცვლილება მიიღო, რომელიც დაჩქარებული წესით, 3 დღეში განიხილა. “ქართულმა ოცნებამ” 2024 წლის დეკემბრიდან დღემდე 5-ჯერ შეიტანა ცვლილება შეკრებისა და მანიფესტაციის მარეგულირებელ კანონმდებლობაში. ყოველ ჯერზე ცვლილებები უფრო მეტად რეპრესიულ შინაარსს ატარებს და მიზნად ისახავს ერთი მხრივ დემონსტრანტების დასჯას, ხოლო, მეორე მხრივ, პრევენციულად მათ დაშინებას.
საკანონმდებლო ცვლილებები შევიდა „შეკრებისა და მანიფესტაციიის შესახებ“ საქართველოს კანონსა და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში. ცვლილებები მნიშვნელოვნად აძლიერებს შინაგან საქმეთა სამინისტროს კონტროლს შეკრებებსა და მანიფესტაციებზე. ახალი წესით, აქციის ჩატარებამდე ორგანიზატორები ვალდებულნი არიან წინასწარ გააფრთხილონ შინაგან საქმეთა სამინისტრო არა მხოლოდ მაშინ, როცა იკეტება ტრანსპორტის სავალი ნაწილი, არამედ მაშინაც, როცა შეკრება ხალხის სავალ ადგილზე ტარდება. ეს ვალდებულება ვრცელდება სპონტანურ შეკრებებზეც და მიმართვის ადრესატი არა მუნიციპალიტეტი არამედ შინაგან საქმეთა სამინისტროა. გარდა ამისა, შსს-ს უფლებამოსილია გასცეს სავალდებულო მითითება აქციის ადგილის, დროის ან მარშრუტის შეცვლასთან დაკავშირებითაც.
ხალხის სავალი ნაწილის მასობრივი გადაკეტვისას შსს უფლებამოსილია მისცეს მონაწილეებს 15 წუთიანი ვადა ტერიტორიის გასათავისუფლებლად, რომლის ამოწურვის შემდეგ შეკრება შეიძლება უკანონოდ გამოცხადდეს და შეწყდეს. ამასთან, აღნიშნული ვადის ფარგლებში მოთხოვნის შესრულება მონაწილეებს სამართლებრივი პასუხისმგებლობისგან არ ათავისუფლებს. დარღვევები ისჯება ადმინისტრაციული პატიმრობით 15 დღემდე ვადით (ორგანიზატორისთვის – 20 დღემდე), ხოლო განმეორებით შემთხვევაში შესაძლებელია სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის დაკისრება.
სოციალური სამართლიანობის ცენტრი აღნიშნულ საკანონმდებლო ცვლილებებს აფასებს, როგორც შეკრების თავისუფლების კრიმინალიზების ახალ ეტაპს. ორგანიზაციის შეფასებით, ტროტუარსა და ხალხის სავალ ნაწილზე შეკრების შეზღუდვა წარმოადგენს არაკონსტიტუციურ და გაუმართლებელ ზღუდავს მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლებას. მათივე შეფასებით, მიღებილი ცვლილებების მიზანი ყოველგვარი შეკრების გაუქმებაა.
ქართული ოცნების მიერ მიღებულმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა მნიშველოვნად შეზღუდა შეკრებისა და გამოხატვის თავისუფლება როგორც მოქალაქეებისთვის, ისე ჟურნალისტებისთვის. სხვადასხვა დროს არაერთი ჟურნალისტი იქნა დაკავებული რეპრესიული კანონმდებლობის საფუძველზე, მათ შორის ისეთ შემთხვევებში, როდესაც ისინი პროფესიულ საქმიანობას ახორციელებდნენ.
2025 წლის 30 ნოემბერს, პროსახელისუფლებო ტელევიზიის, „იმედის“ ეთერში გავიდა მორიგი სიუჟეტი, რომელიც პლატფორმა “სინათლე მედიის” დისკრედიტაციას ისახავდა მიზნად.
„იმედის“ ეთერში გასული სიუჟეტის სათაური მსგავსი იყო სიუჟეტისა სახელწოდებით – „უცხოური სპეცსამსახურების მედია ქსელი“, რომელიც 23 ნოემბერს გავიდა ეთერში და სადაც ყოველგვარი მტკიცებულებების გარეშე არაერთხელ გაჟღერდა, თითქოს მედიები “უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურების” ინტერესებით მოქმედებენ, რაშიც მათ დაფინანსების სახით 17 434 381 მილიონი ლარი მიიღეს.
“ქართული ოცნების” პარლამენტის თავმჯდომარემ შალვა პაპუაშვილმა ისაუბრა ე.წ “შავ ფულზე” და დამოუკიდებელი მედიები დაადანაშაულა თითქოსდა ისინი “უცხოური სპეცსამსახურების შედგენილი გეგმით მოქმედებენ”, სხვა მსგავსი სქემების პარალელურად და ებრძვიან “ეროვნული ინტერესის” პროექტებს, რომლებიც “ქართული ოცნები” ინიციატივით ხორციელდება.
„სინათლე მედია“ 22 დამოუკიდებელი ონლაინმედიის გაერთიანებაა:
“სინათლე მედია” მას შემდეგ შეიქმნა, რაც „ქართული ოცნების“ მიერ მიღებულმა საკანონმდებლო რეგულაციებმა მედიასაშუალებები მძიმე მდგომარეობაში ჩააყენა. კერძოდ, გაზაფხულზე დამტკიცებული კანონები მედიას გრანტების მიღებას უზღუდავს, „უცხო ძალის“ გამტარებელ ორგანიზაციებად აცხადებს და სისხლის სამართლებრივი დევნის საფრთხეს უქმნის. მედიებმა გაერთიანება და საზოგადოებისთვის ფინანსური დახმარების თხოვნა გადაწყვიტეს.
24 ნოემბერს, “ქართული ოცნების” პარლამენტის თავმჯდომარემ შალვა პაპუაშვილმა “რადიო თავისუფლების” წინააღმდეგ განცხადება გაავრცელა და თქვა, რომ მედია “ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის” მიერ არი შექმნილი. ხოლო, ჟურნალისტებს “პროპაგანდისტები” უწოდა.
“რადიო თავისუფლება მედია არის?! შექმნილია ცენტრალური სადაზვერვო სამსახურის მიერ. სპეცსამსახურის მიერ შექმნილი ორგანიზაციაა, რომელსაც აფინანსებდა აშშ-ის ბიუჯეტი, დღევანდელმა ხელისუფლებამ აშშ-ის შეუწყვიტა დაფინანსება, ვინაიდან თქვა, რომ ისინი არიან პროპაგანდის იარაღი”.
ამავე პრესკონფერენციაზე პაპუაშვილმა ვრცლად ისაუბრა, პროსამთავრობო “იმედის” ეთერში გასულ სიუჟეტზე, “სინათლე მედიის” წინააღმდეგ. პაპუაშვილის თქმით, დამოუკდიებელი ონლაინ მედიები “კრიმინალურ ენერგიას დებენ და მიდიან სისხლის სამართლის დანაშაულზე, გადასახადების დამალვაზე და სხვა სახის დანაშაულებზე”.
