2025 წლის 22 ივლისს, გამოცემა „პუბლიკის” რედაქტორს, ზურაბ ვარდიაშვილს თბილისის საქალაქო სასამართლოს მანდატურის სამსახურის უფროსი, დავით მატიაშვილი ვიდეოს გადაღების გამო კანონის წინაშე პასუხისგებით დაემუქრა. ვარდიაშვილი ცდილობდა დაეფიქსირებინა, როგორ გამოიყვანა მანდატურის სამსახურმა ძალის გამოყენებით სასამართლოს შენობიდან ოპოზიციური პარტიის წევრი.
ინციდენტი სინდისის ერთ-ერთი პატიმრის, გიორგი ახობაძის სასამართლო პროცესის დროს მოხდა. როგორც ზურა ვარდიაშვილი აღწერს, მატიაშვილმა ოპოზიციური პარტია „ახალის” წევრი, ნოდარ ჩაჩანიძე, რომელიც სასამართლო პროცესზე დასასწრებად იყო მისული, ძალის გამოყენებით გაიყვანა სასამართლოს შენობიდან. როგორც კი შენობას გასცდნენ, ჟურნალისტმა ამ ფაქტის გადაღება დაიწყო: “კიბეებთან დავიწყე გადაღება. ეს რომ დაინახა, მეცა და შემათრია შიგნით. პირადობა ჩამომართვა, გადაცემულიაო და კანონის წინაშე აგებ პასუხსო”. იგი სასამართლოს შენობაში, ერთ-ერთ ოთახში რამდენიმე წუთის განმავლობაში ჰყავდათ ჩაკეტილი, შემდეგ კი პირადობის მოწმობა დაუბრუნეს და გაათავისუფლეს.
საერთო სასამართლოების შესახებ კანონში შესული ცვლილებებით, 30 ივნისიდან სასამართლო დარბაზებში, დერეფნებსა თუ ეზოში ფოტო/ვიდეოგადაღება და აუდიოჩაწერა აკრაძალულია. ახალი წესის ამოქმედების შემდეგ, მედიასაშუალებებმა გადაღების უფლებისთვის განცხადებით მიმართეს იუსტიციის საბჭოს – კანონით დადგენილ უწყებას, თუმცა ჯერჯერობით პასუხი არცერთს არ მიუღია.
რეპრესიული კანონმდებლობის მიღებამდე, დამოუკიდებელი მედიის წარმომადგენლებს უკანონოდ ხელი ეშლებოდათ სასამართლოს შენობაში პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას. ცვლილების შემდეგ კი მანდატურის სამსახური არაპროპორციულად, დაუსაბუთებლად ძალას იყენებს მათ შორის მედიის წინააღმდეგ რეპრესიული კანონმდებლობის აღსასრულებლად.
2025 წლის 14 ივლისს, უკანონო პატიმრობაში მყოფი ჟურნალსიტის მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესი მოსამართლე ნინო სახელაშვილმა პატარა დარბაზში გადაიტანა. ონლაინ მედია “ბათუმელების” ინფორმაციით, მოსამართლემ გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღო, რაც მისი თქმით დარბაზში ისმოდა შეძახილები ქუჩიდან -„თავისუფლება მზიას! თავისუფლება პოლიტპატიმრებს!“ ონლაინ მედიის ინფორმაციით, სასამართლო სხდომაზე დასწრების მსურველთა დიდმა ნაწილმა პროცესზე შესვლა ვერ მოახერხა მათ შორის იყვნენ, მზია ამაღლობელის ოჯახის წევრები, კოლეგები და დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლები.
მოსამართლემ აგრეთვე არ დააკმაყოფილა დაცვის მხარის მოთხოვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ ჟურნალისტ მზია ამაღლობელს ჩვენება მოწმისთვის განკუთვნილი ტრიბუნიდან მიეცა. საბოლოოდ, ჟურნალისტმა ჩვენება შუშებით შემოსაზღვრული კაბინიდან მისცა.
6 თვეზე მეტია, რაც „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი, ჟურნალისტი და მედიამენეჯერი მზია ამაღლობელი უკანონო პატიმრობაში იმყოფება. 9 ივლისს ევროპარლამენტმა მიიღო რეზოლუცია საქართველოს შესახებ, სადაც მოითხოვა მზია ამაღლობელის გათავისუფლება. მის გათავისუფლებას ითხოვენ ადგილობრივი და საერთაშორისო ორგანიზაციებიც.
2025 წლის 10 ივლისს, სასამართლო დარბაზიდან ფოტოს გავრცელების გამო მოსამართლე ნინო გალუსტაშვილმა ლომიძე-ზასოხაშვილის პროცესი დახურა და დარბაზი ყველა დამსწრეს, მათ შორის ჟურნალისტებს, დაატოვებინა.
“ქართული ოცნების” პარლამენტმა 26 ივნისს, დაჩქარებული წესით საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანულ კანონში ცვლილებები მიიღო. ახალი ნორმებით, რომელიც კანონის გამოქვეყნებისთანავე შევიდა ძალაში, სასამართლოს სხდომებზე მედიისთვის ფოტო-ვიდეო გადაღება აიკრძალა. ცვლილებების შედეგად, იზღუდება როგორც სასამართლოს შიგნით სივრცეში, ასევე ეზოსა და დერეფნებში გადაღება.
თბილისის საქალაქო სასამართლომ კეკელიძის ქუჩაზე გამოსახლების საწინააღმდეგო აქციის გაშუქების დროს უკანონოდ დაკავებული ჟურნალისტი, “მთის ამბებისა” და “საქართველოს ამბების” რედაქტორი, გელა მთივლიშვილი, სამართალდამრღვევად ცნო და 2000 ლარით დააჯარიმა. საქმე ეხება 2024 წლის 23 იანვარს, თბილისში, კეკელიძის ქუჩაზე მიმდინარე აქციის დროს ჟურნალისტის დაკავებას, რომლებიც აშუქებდა აღსრულების პოლიციის მიერ საცხოვრებელი კორპუსიდან ერთ-ერთი ოჯახის გასახლებას. პოლიციამ ჟურნალისტებზე ფიზიკურად იძალადა და ხელი შეუშალა პროფესიული მოვალეობის შესრულებაში.
აქციიის გაშუქებისას პოლიციამ დაუმორჩილებლობის მოტივით დააკავა “მთის ამბების” რედაქტორი გელა მთივლიშვილი. მოგვიანებით, იგი გაათავისუფლეს სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და დააკისრეს ჯარიმა 2000 ლარის ოდენობით.
უკანონოდ დაკავების, ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელშეშლის და ფიზიკური ძალადობის ფაქტებზე გელა მთივლიშვილმა დაკავების დღესვე მიმართა სპეციალურ საგამოძიებო სამსახურს. გამოძიების დაწყებიდან ხუთი თვის შემდეგ, 2024 წლის 3 ივლისს, გენერალურმა პროკურატურამ მთივლიშვილი დაზარალებულად ცნო.
2025 წლის 26 ივნისს “ქართული ოცნების” პარლამენტმა მესამე მოსმენით, დაჩქარებული წესით საერთო სასამართლოების შესახებ ორგანულ კანონში ცვლილებები მიიღო. ახალი ნორმებით, რომელიც კანონის გამოქვეყნებისთანავე შევიდა ძალაში, სასამართლოს სხდომებზე მედიისთვის ფოტო-ვიდეო გადაღება აიკრძალა. ცვლილებების შედეგად, იზღუდება ასევე, როგორც სასამართლოს შიგნით სივრცეში, ასევე ეზოსა და დერეფნებში გადაღება. ცვლილებებმა სასამართლო პროცესების გაშუქების წესები ფუნდამენტურად შეცვალა. დღეს, 30 ივნისს, „პუბლიკის“ მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, თბილისის საქალაქო სასამართლოში მედიის წარმომადგენლები კამერებით არ შეუშვეს, შეზღუდეს ეზოში ტელეფონებით გადაღებაც.
დღეს, თბილისის საქალაქო სასამართლოში პროევროპული საპროტესტო აქციების დროს ჯგუფური ძალადობის ბრალდებით დაკავებული 11 პირის პროცესი მიმდინარეობდა. მედიის წარმომადგენლებმა იუსტიციის საბჭოს მიმართეს სხდომის გადაღების ნებართვასთან დაკავშირებით, თუმცა მათგან პასუხი ვერ მიიღეს. ადვოკატებმა სხდომის გადაღების ნებართვასთან დაკავშირებით შეკითხვით მიმართეს მოსამართლესაც, თუმცა მოსამართლის განმარტებით, ვინაიდან სასამართლოში წარმოდგენილი არ არის გადაწყვეტილება სხდომის გადაღების ნებართვის თაობაზე, სხდომას აუდიო-ვიდეო ჩაწერის გარეშე გაგრძელდებოდა.
ამ დრომდე, იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს არ დაუდგენია პროცედურა, თუ რა წესით გაიცემა მედიისთვის ნებართვა სასამართლო პროცესების გაშუქებაზე. ცნობილია, რომ პროცესების გაშუქება შესაძლებელია მხოლოდ საბჭოს ნებართვით, თუმცა თავად ნებართვის გაცემის ფორმა და წესი ჯერ კიდევ გაურკვეველია. მკაფიო რეგულაციების არარსებობა ქმნის თვითნებური მიდგომის საფრთხეს, რაც მნიშვნელოვნად ზღუდავს მედიის თავისუფლებასა და სასამართლო პროცესების საჯაროობას.
2025 წლის 23 ივნისს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში ონლაინ გამოცემების “ბათუმელების” და “ნეტგაზეთის” დამფუძნებლის მზია ამაღლობელის სასამართლო პროცესი გაიმართა. მოწმეთა დაკითხვის გარდა, სასამართლოზე მზია ამაღლობელისთვის აღმკვეთი ღონისძიების, პატიმრობის შეცვლაზეც იმსჯელეს, თუმცა მოსამართლემ, მზია ამაღლობელი კვლავ პატიმრობაში დატოვა.
პროცესზე ადვოკატმა, მაია მწარიაშვილმა მზია ამაღლობელის გაუარესებული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ისაუბრა. ადვოკატის თქმით, მზია ამაღლობელს, 4 თებერვლის ანალიზის მიხედვით, მარჯვენა თვალში მხედველობა 30%, მარცხენაში — 0.04% ჰქონდა. 6 თებერვლის კვლევის შედეგად მარჯვენა თვალში მხედველობა 10%-მდე დაეცა და სათვალის გამოყენებით მაქსიმუმ 40%-მდე იზრდება, მაშინ როცა დაკავებამდე 90%-მდე იზრდებოდა. მარცხენა თვალში მხედველობა მხოლოდ სინათლისა და სიბნელის გარჩევის დონეზეა. მიუხედავად იმისა, რომ დაცვის მხარე ხაზგასმით მიუთითებდა მზია ამაღლობელის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მკვეთრ გაუარესებაზე, სასამართლომ ეს არ გაითვალისწინა და პატიმრობა ძალაში დატოვა. სასამართლოს გადაწყვეტილება კვლავ ბლანკეტურად ეყრდნობა ახალი დანაშაულის ჩადენის რისკს, თუმცა ამ პოზიციის დასაბუთება გაუგებარია.
ვაგრძელებთ მზია ამაღლობელის საქმის მონიტორინგს, მათ შორის იმის შეფასებას, რამდენად ხელმისაწვდომია მისთვის შესაბამისი სამედიცინო მომსახურება საპატიმრო პირობებში.
2025 წლის 21 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოში აქტივისტის, ნინო დათაშვილის სასამართლო პროცესი გაიმართა, რომელიც მიმდინარე წლის 9 მაისს, სასამართლოს შენობაში მომხდარი ინციდენტის გამო აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეს ეხებოდა.
მოსამართლე ეკა ბარბაქაძემ, ყოველგვარი ახსნა-განმარტების და დასაბუთების გარეშე, სასამართლო სხდომის ფოტო და აუდიო გადაღება აკრძალა. სხდომაზე მხოლოდ ვიდეოკამერების დასწრება დაუშვა. “ბარბაქაძემ სხდომის დაწყებისას თქვა, რომ მიიღო მედიის განცხადებები ვიდეო და ფოტო გადაღების და აუდიო ჩანაწერების გაკეთების უფლების შესახებ, თუმცა, მხოლოდ ვიდეოს გადაღების უფლება გასცა, ფოტოსა და აუდიოზე უარი კი არც დაასაბუთა” – წერს საინფორმაციო სააგენტო “პუბლიკა”.
სასამართლოებში მედიის მუშაობის შეზღუდვის ეს პირველი შემთხვევა არ არის, სულ რამდენიმე დღის წინ თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე გიორგი არევაძემ მედიას სრულყოფილად მუშაობის საშუალება არ მისცა.
2025 წლის 19 ივნისს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე გიორგი არევაძემ მედიის წარმომადგენლებს არ მისცა სრულყოფილად მუშაობის საშუალება. ამ დღეს, სასამართლოში სინდისის პატიმრის, არჩილ მუსელიანცის, საქმე განიხილებოდა.
როგორც ჟურნალისტები ჰყვებიან, სასამართლო პროცესი იმართებოდა მინის კარ-ფანჯრით გაყოფილ დარბაზში, გამყოფ ტიხარს მიღმა არ აღწევდა მოსაუბრეების ხმა, რის გამოც, მედიის წარმომადგენლებმა მოსამართლეს მიკროფონების შიდა სივრცეში დადება სთხოვეს, მოსამართლემ კი მათ ამის უფლება არ მისცა.
მედიის წარმომადგენლებმა პროცესი დატოვეს, რადგან, მათი თქმით, დარბაზში ხმა არ ისმოდა და შეუძლებელი იყო სხდომის შინაარსის გაგება.
ბოლო პერიოდში, სასამართლო სისტემა მნიშვნელოვნად ზღუდავს მედიის საქმიანობას სასამართლო პროცესების გაშუქებასთან დაკავშირებით. 2025 წლის 22 მაისიდან 19 ივნისამდე პერიოდში, თბილისის საქალაქო სასამართლოში დაფიქსირდა ოთხი შემთხვევა (22, 23, 29 და 30 მაისს), როდესაც შენობაში არ შეუშვეს ფოტო/ვიდეო კამერებით აღჭურვილი რეპორტიორები. 10 და 11 ივნისს სხდომა მედიისთვის, მათ შორის მათთვისაც, ვისაც გადაღების უფლება ჰქონდა, სრულად დახურეს. ასევე 11 ივნისს, მოსამართლე თამარ მჭედლიშვილი “პუბლიკის” ჟურნალისტს სასამართლო პროცესზე ფოტოების გადაღების აკრძალვით დაემუქრა. ყველა შემთხვევა მაღალი საჯარო ინტერესის იმ პროცესებზე მოხდა, რომელთაც პოლიტიკურ საქმეებად მიიჩნევენ.
მედიის ადვოკატირების კოალიცია სასამართლოს ახალ პრაქტიკას უკანონო ქმედებებად მიიჩნევს. ორგანიზაციის განცხადებით, ეს სახიფათო პრეცედენტს ქმნის და ცხადყოფს “ქართული ოცნების” მიზანმიმართულ შემზღუდველ პოლიტიკას მედიასთან. “სასამართლო პროცესებზე მედიის დაშვების აკრძალვა არა მხოლოდ ჟურნალისტების უფლებების დარღვევაა, არამედ მთელი საზოგადოების ინფორმირებულობის უფლების ხელყოფაც”, – ნათქვამია განცხადებაში.
2025 წლის 18 ივნისს, სოციალურ ქსელში, “ქართული ოცნების” დეპუტატის მისამართით გამოთქმული კრიტიკული მოსაზრების გამო, “TV პირველის” ტელეწამყვანი ვიკა ბუკია, თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე დავით თეთრაულმა 4 000 ლარით დააჯარიმა.
ვიკა ბუკია, კრიტიკული მედიასაშულებების სხვა 5 ჟურნალისტთან ერთად, თბილისის საქალაქო სასამართლოში 12 ივნისს დაიბარეს. ყველა მათგანს “ქართული ოცნების” ხელისუფლების წევრის შეურაცხყოფას ედავებოდნენ. ექვსიდან ოთხი ჟურნალისტი სასამართლომ სამარალდამრღვევად ცნო და დააჯარიმა. ორი ჟურნალისტის – ნანუკა ჟორჟოლიანისა და ვახო სანაიას პროცესი კი გადაიდო და საქმეზე განაჩენი ჯერ არ გამოცხადებულა.
ექვსივე ჟურნალისტის შემთხვევაში, საჩივრების სამართლებრივი საფუძველი გახდა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის ახლად ამოქმედებული 173,16_ე მუხლი, რომელიც პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს ისეთი ქმედებებისთვის როგორიცაა: სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირის, პოლიტიკური თანამდებობის პირის, სახელმწიფო მოსამსახურის/ მასთან გათანაბრებული პირის ან/და საჯარო მოსამსახურის სიტყვიერი შეურაცხყოფა, ლანძღვა-გინება, შეურაცხმყოფელი გადაკიდება ან/და სხვაგვარი შეურაცხმყოფელი ქმედების განხორციელება სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს ან სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებასთან/საქმიანობასთან დაკავშირებით. ამ ქმედებისთვის განსაზღვრულია 1 500-დან 4 000-მდე ლარი ჯარიმა ან 45 დღემდე პატიმრობა
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის შეფასებით, სოციალურ ქსელში გამოქვეყნებული პოსტები, თუ ისინი არ შეიცავენ რეალური რისკის შემცველ მუქარას და მიმართულია პოლიტიკოსების მიმართ, რომელთაც აქვთ თმენის მაღალი ვალდებულება, დაცულია გამოხატვის თავისუფლებით. “ამ სტანდარტის საწინააღმდეგოდ გაკეთებული ნებისმიერი სასამართლო განმარტება იქნება მასობრივი ცენზურის პრეცედენტი, – ნათქვამია ორგანიზაციის განცხადებაში.
2025 წლის 18 ივნისს, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე მარინა ფომაევამ, გამოცემების – „ბათუმელებისა“ და „ნეტგაზეთის“ დამფუძნებელი მზია ამაღლობელი, საპროტესტო სტიკერის გაკვრისთვის სამართალდამრღვევად სცნო და 1000 ლარით დააჯარიმა. საუბარია სტიკერზე – “იფიცება საქართველო”, რომელიც მზია ამაღლობელმა 11 იანვარს პოლიციის დამხმარე სათავსოს შენობის კედელზე გააკრა. პოლიციის თანამშრომლებმა სტიკერი გაკვრისთანავე ააძრეს.
სტიკერის გაკვრაზე მზია ამაღლობელს უკვე აქვს ერთი ჯარიმა – 2025 წლის 18 მარტს, მოსამართლე სალიხ შაინიძემ მზია ამაღლობელი 2000 ლარით დააჯარიმა – პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობის საფუძვლით. ამ ფაქტიდან მალევე, შსს-მ მზია ამაღლობელის წინააღმდეგ, ამავე ეპიზოდზე, ახალი ადმინისტრაციული საქმე დაიწყო – შენობის იერ-სახის დამახინჯების მოტივით. ამ საქმის გადაწყვეტილება გამოცხადდა 18 ივნისს.
მზია ამაღლობელი ორჯერ დააკავეს 2025 წლის 11-12 იანვრის ღამეს. თავდაპირველად იგი დააკავეს პოლიციის შენობაზე საპროტესტო სტიკერის გაკვრისთვის დაკავებიდან რამდენიმე საათში იგი გაათავისუფლეს ხელწერილის საფუძველზე. თუმცამალევე კვლავ დააკავეს ბათუმის პოლიციის უფროსის, ირაკლი დგებუაძისთვის, სილის გაწვნის ფაქტზე, უკვე სისხლის სამართლის წესით. მედიამენეჯერი ამ დრომდე პატიმრობაშია. ადგილობრივი და საერთაშორისოორგანიზაციები ამაღლობელს პოლიტპატიმრად მიიჩნევენ. სასამართლო პროცესის დროს არაერთი დარღვევა დაფიქსირდა.
